I OZ 260/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2008 r., sygn. akt I SA 2757/00 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2002 r., sygn. akt I SA 2757/00 w sprawie ze skargi M. K., K. B. i J. C. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] listopada 2000 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej postanawia: oddalić zażalenie Wyrokiem z dnia 5 września 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. K., K. B. i J. C. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] listopada 2000 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej. W dniu 5 listopada 2007 r. pełnomocnik uczestnika postępowania D.R. adwokat R. N. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wskazanego wyroku wraz ze skargą kasacyjną. Postanowieniem z dnia 10 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Jak wskazał Sąd, wniosek o przywrócenie terminu nie został dostatecznie uzasadniony. Nie zostały uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Chodziło bowiem o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie nie leżało po stronie skarżącego, a uniemożliwiło mu dopełnienie czynności procesowej w terminie. Skarżący nie wskazał, jaka była przyczyna uchybienia terminowi oraz kiedy ta przyczyna ustała. Nie wskazał również przyczyny uzasadniającej przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Ponadto Sąd wskazał, że niezależnie od powyższych okoliczności zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) w sprawach zakończonych prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., w których nie upłynął termin do wniesienia rewizji nadzwyczajnej do Sądu Najwyższego, strona może, w terminie do dnia 31 marca 2004 r., wnieść skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2004 r., sygn. akt OSK 242/04 termin do wniesienia skargi kasacyjnej zakreślony wskazanym wyżej przepisem art. 101 jest terminem ustawowym (prawa materialnego) i do tych terminów nie można stosować przepisów o przywróceniu terminów procesowych. Terminy prawa materialnego są terminami prekluzyjnymi, które muszą być uwzględniane przez sąd, a czynność podjęta po upływie tego terminu jest bezskuteczna, gdyż termin ten ogranicza w czasie dochodzenie przed powołanym organem realizację przysługujących praw, a upływ tego terminu powoduje wygaśnięcie prawa. Stosownie do orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1976 r. (OSN 1977, poz. 186) dla określenia, czy dany termin należy uznać za procesowy, czy też prawa materialnego głównie decyduje skutek upływu terminu. Jeżeli skutek ten polega na wygaśnięciu praw podmiotowego lub na niemożliwości jego realizacji, to termin ten ma charakter prawnomaterialny. Przepis art. 101 wskazuje konkretną datę - 31 marca 2004 r. - do której mogła być wniesiona skarga kasacyjna od orzeczeń prawomocnie zakończonych do dnia 1 stycznia 2004 r. D. R. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną w dniu 5 listopada 2007 r., a więc po upływie ponad 3 lat od terminu wskazanego w art. 101. Skoro do terminu podanego w art. 101 nie mają zastosowania przepisy o przywróceniu terminów procesowych, to wniosek D. R. o przywrócenie terminu jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu stosownie do art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na powyższe postanowienie D. R. wniósł zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię tj. art. 87 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 101 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sadów administracyjnych. W uzasadnieniu zażalenia skarżący odniósł się w sposób szczegółowy do kwestii okoliczności wskazujące na brak jego winy w uchybieniu terminu oraz wskazał, że nie wnosi o przywrócenie terminu określonego datą końcową tj. dniem 31 marca 2004 r., a podnosi kwestię nierozpoczęcia biegu terminu początkowego do wniesienia skargi kasacyjnej wobec niedoręczenia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podstawową kwestią mającą wpływ na rozstrzygnięcie sprawy niniejszej jest okoliczność, że w sprawie niniejszej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej został wniesiony dopiero w dniu 5 listopada 2007 r. od wyroku, który zapadł w dniu 5 września 2002 r., a więc pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), która nie przewidywała takiego środka zaskarżenia jakim jest skarga kasacyjna, a jedynie możliwość wniesienia rewizji nadzwyczajnej do Sądu Najwyższego. Zgodnie z przepisami przejściowymi - art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) w sprawach zakończonych prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., w których nie upłynął termin do wniesienia rewizji nadzwyczajnej do Sądu Najwyższego, strona może, w terminie do dnia 31 marca 2004 r., wnieść skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, wyrażony m.in. w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2004 r., który należy podzielić, że termin określony w art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest terminem prawa materialnego, a w związku z tym nie mogą mieć do niego zastosowania przepisy o przywróceniu terminów procesowych. Prawo do wniesienia skargi kasacyjnej do dnia 31 marca 2004 r. wygasa z upływem tego terminu bez możliwości jego przywrócenia. Skoro zatem D. R. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku, który zapadł przed dniem 1 stycznia 2004 r. dopiero w dniu 5 listopada 2007 r., a więc po upływie ponad trzech lat od upływu końcowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, to wniosek ten należało uznać za niedopuszczalny i odrzucić na podstawie art. 88 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z uwagi na materialnoprawny charakter terminu zawartego w powołanym przepisie powyższej oceny nie mogły zmienić podniesione w zażaleniu argumenty nawiązujące do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 września 2002 r., sygn. akt SK 35/01 i odwołujące się do przyjętej w orzecznictwie Sądu Najwyższego dopuszczalności kwestionowania prawidłowości doręczenia zastępczego poprzez wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.