V SA/Wa 2975/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, , Protokolant - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2009 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie: odmowy przyznania uprawnień kombatanckich; Uchyla zaskarżoną decyzję Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] września 2008 r. Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 6, art. 22 ust. 1 oraz art. 1 - 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek B. S. - utrzymał w mocy decyzję własną z [...] czerwca 2007 r., Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. B. S. złożył w dniu 21 marca 2007r. (data wpływu) do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich wskazując, że był represjonowany za działalność w nielegalnych związkach zawodowych w [...] [...] oraz więziony z przyczyn politycznych w latach [...] - [...]. Jako podstawy wniosku wskazał: niesłuszne aresztowania między [...] grudnia 1970 r. a kwietniem 1971 r., bicie, poniżanie w czasie pobytu w więzieniu i prześladowania z powodu wystąpień antykomunistycznych; wyrzucenie z pracy. Od [...] do [...] r. był pomawiany za niedokonane czyny, wymuszano na nim fałszywe zeznania, spędził prawie 5 lat w komunistycznych ośrodkach karnych, gdzie doznał licznych upokorzeń. We wrześniu 1971 r. został umieszczony w zakładzie [...]. W [...] r. został wyrzucony ponownie z pracy za nielegalną działalność i zmuszony do emigracji do [...] [...] w [...] r. Do wniosku dołączył opis przeżyć oraz kopie istotnych jego zdaniem dokumentów w tym m.in. postanowienie o tymczasowym aresztowaniu z [...] grudnia 1970 r., postanowienie o zmianie środka zapobiegawczego, postanowienie o uzupełnieniu i zmianie postanowienia o przedstawieniu zarzutów, itp. Kierownik Urzędu decyzją z [...] czerwca 2007 r. odmówił przyznania B. S. uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu uznając, że podnoszone represje nie są represjami (działalnością kombatancką) w rozumieniu art. 1-4 wyżej wymienionej ustawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy B. S. wskazał, że doznany przez niego uszczerbek na zdrowiu w latach 70 - tych daje mu prawo do ubiegania się o przyznanie mu uprawnień kombatanckich. Podał, że do dziś posiada widoczne ślady bicia, a ponadto ze względu na pobyt w [...] [...] w S., jak i z powodu spędzenia kilku lat w więzieniach komunistycznych jest moralnie i psychicznie okaleczony. Wskazał, że wskutek doznanych przeżyć (okaleczeń) zmuszony był opuścić Polskę. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] września 2008 r. Nr [...] - utrzymał w mocy decyzję własną z [...] czerwca 2007 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu wskazał, że zainteresowany wystąpił o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tytułu przewidzianego przez art. 2 pkt 7 ustawy o kombatantach. Przepis ten za działalność równorzędną z działalnością kombatancką uznaje poniesienie śmierci, uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia na czas powyżej siedmiu dni w grudniu 1970 r. na Wybrzeżu wskutek działania wojska lub milicji podczas wystąpień wolnościowych. Organ zauważył, że B. S. podniósł, iż "[...] grudnia 1970 r. (...) brałem bezpośredni udział jako jeden z pierwszych którzy przyczynili się do spalenia i zniszczenia [...], i [...] na ulicy [...], w S., oraz uszkodzenia wozów [...] atakujących bezbronnych ludzi na ulicy (...)". Następnie został uwięziony, pobity oraz osadzony w [...] [...]. Analizując w związku z powyższym zgromadzone dokumenty w tym akta przesłane przez IPN Oddział w W. dotyczące wnioskodawcy i zgromadzone w związku z zatrzymaniem B. S. przez KWMO w S. w dniu [...] grudnia 1970 r. w charakterze podejrzanego o popełnienie przestępstwa przewidzianego w art. 127 k.k. Kierownik Urzędu stwierdził, iż do wnioskodawcy ma zastosowanie przepis art. 21 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach, stanowiący, że uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która uchybiła godności obywatela polskiego, donosząc władzom komunistycznym o żołnierzach podziemia, legionistach, organizacjach podziemnych, partyzanckich i tych wszystkich, których obejmują art. 2 i 4. Zdaniem organu okoliczność ta uniemożliwia uzyskanie uprawnień wynikających z ustawy o kombatantach z jakiegokolwiek tytułu. Uzasadniając swoje stanowisko Kierownik Urzędu wskazał, że w czasie prowadzonego wobec wnioskodawcy śledztwa i podczas przesłuchań wskazywał on osoby będące uczestnikami zajść w grudniu 1970 r. W złożonych wyjaśnieniach szczegółowo opisywał zaistniałe zdarzenia i osoby biorące w nich udział. Nie podawał co prawda imion i nazwisk osób biorących bezpośredni udział w wystąpieniach wolnościowych w S. w grudniu 1970 r. jednak wskazane przez niego rysopisy osób wraz ze wskazaniem miejsca wykonywania przez nich pracy, jak również podaniem stanowiska na jakim byli zatrudnieni pozwalały na identyfikację poszczególnych osób. Powyższą decyzję B. S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i błędną ocenę materiału dowodowego, a szczególnie oparte na przypuszczeniach i hipotezach zakwalifikowanie go do grupy donosicieli. Ponownie przytoczył fakty dotyczące jego działalności podnoszone w toku postępowania administracyjnego i wskazał, że spełnia wymogi osoby represjonowanej w rozumieniu ustawy o kombatantach. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zm.) źródłem uprawnień kombatanckich są: działalność kombatancka określona w art. 1 ust. 2, zrównana z nią działalność określona w art. 2 oraz represje oznaczone w art. 4 tej ustawy. Działalnością kombatancką stanowiącą tytuł do uprawnień kombatanckich jest m. in. działalność określona w art. 2 pkt 7 ustawy. Zgodnie z tym przepisem za działalność równorzędną z działalnością kombatancką uznaje się poniesienie śmierci, uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia na czas powyżej siedmiu dni w grudniu 1970 r. na Wybrzeżu wskutek działania wojska lub milicji podczas wystąpień wolnościowych. Z treści powyższego przepisu wynika zatem, że osoba zainteresowana obowiązana jest wykazać za pomocą odpowiednich dowodów po pierwsze, że brała udział w wystąpieniach wolnościowych na Wybrzeżu w grudniu 1970 r., a po drugie, że w wyniku działań wojska lub milicji podczas tych wystąpień doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na czas powyżej siedmiu dni, lub też, że we wskazanych wyżej okolicznościach nastąpiła śmierć osoby, której dotyczy późniejszy wniosek. O spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21, orzeka zgodnie z dyspozycją art. 22 ustawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju represji. W niniejszej sprawie skarżący nie złożył przy wniosku rekomendacji stowarzyszenia kombatantów, co zostało potwierdzone przez pełnomocnika organu na rozprawie w dniu 30 marca 2009 r. W związku z powyższym wniosek powinien być tym bardziej rozpoznany ze szczególną starannością. Jak wynika z kwestionariusza z 21 marca 2007 r. (data wpływu do organu) oraz opisu przeżyć, wniosek skarżącego o przyznanie uprawnień kombatanckich znajdować mógłby jedynie podstawę w art. 2 pkt 7 powołanej ustawy. W toku postępowania administracyjnego akta sprawy uzupełniono o obszerny materiał dowodowy nadesłany przez IPN Oddział w W.. Nadesłane dokumenty zostały zgromadzone w związku z zatrzymaniem B. S. przez KWMO w S. w dniu [...].12.1970 r. w charakterze podejrzanego o popełnienie przestępstwa przewidzianego w art. 127 k.k. Postanowieniem z [...].12.1970 r. prokurator przedstawił zarzut, że B. S. w dniu [...].12.1970 r. w S. w celu osłabienia władzy ludowej i wywołania zaburzeń w społeczeństwie oraz zakłócenia w funkcjonowaniu gospodarki narodowej przy użyciu środków łatwopalnych brał udział w podpalaniu budynków publicznych i niszczeniu ich urządzeń, czym utrudniał prawidłowe funkcjonowanie instytucji o poważnym znaczeniu dla Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Prokurator Wojewódzki w S. w dniu [...].03.1971 r. zmienił zarzut z art. 127 k.k. na art. 138 § 1 k.k. Śledztwo zostało umorzone postanowieniem Prokuratury Wojewódzkiej z [...].12.1971 r. z braku dostatecznych dowodów popełnienia przestępstwa. W oparciu o zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy organ powinien rozważyć w świetle art. 2 pkt 7 ustawy o kombatantach, czy przeżycia i doznania skarżącego spełniają przesłanki do przyznania mu uprawnień kombatanckich, a także szczegółowo opisać swoje stanowisko. Zdaniem Sądu dopiero od ustalenia tego faktu zależy dalsze postępowanie, tj. rozpatrywanie istnienia przesłanek negatywnych określonych w art. 21 ust. 2 ustawy o kombatantach. Sąd zauważa, że w zaskarżonej decyzji organ wyraźnie nie wskazał, czy skarżący jest, czy też nie jest kombatantem, jakkolwiek poniekąd to przesądził stosując art. 21 ww. ustawy. Na podstawie złożonych przez B. S. wyjaśnień i zeznań w czasie prowadzonego przeciwko niemu śledztwa organ uznał bowiem, że uchybił on godności obywatela polskiego, bo donosił. Zdaniem Sądu przepis art. 21 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach można zastosować w sytuacji gdyby skarżący spełniał przesłanki do uznania go za kombatanta, co jednak jak już zaznaczono nie wynika wprost z zaskarżonej decyzji. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powinien zatem w sposób jednoznaczny ustalić, czy działalność skarżącego ( co konkretnie) odpowiada hipotezie normy prawnej zawartej w art. 2 pkt 7 ww. ustawy, tj. czy skarżący jest kombatantem. Tak więc jeśli organ rozpatrując ponownie sprawę uzna w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, a szczególnie w oparciu o akta nadesłane przez IPN, że B. S. nie był osobą poszkodowaną w wydarzeniach grudnia 1970 r. na Wybrzeżu, tzn. że jego działalność nie spełnia warunków do przyznania mu uprawnień kombatanckich, to nie ma potrzeby rozważania kwestii zawartych w art. 21 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach. Natomiast jeśli organ uzna skarżącego za kombatanta, to powinien dokładnie przeanalizować, w oparciu o stosowne dokumenty, czy przesłuchania, wyjaśnienia (zeznania) B. S., które składane były w toku postępowania karnego przez osobę podejrzaną o popełnienie określonych przestępstw, przyczyniły się do dyskredytowania, inwigilacji, prześladowania wymienionych (wskazanych) przez niego osób i czy w tych okolicznościach działanie to może być uznane za donoszenie. W związku z powyższym uznać należy, że w rozpoznawanej sprawie, z naruszeniem art. 7, 77 i art. 80 k.p.a. nie dokonano oceny zgromadzonych w trakcie postępowania dowodów w świetle spełnienia przez skarżącego przesłanek z art. 2 pkt 7 ustawy o kombatantach. Nie wyjaśniono też w postępowaniu administracyjnym wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie ustosunkowano się do faktów wskazanych przez wnioskodawcę jako podstawa wniosku. Wprawdzie stosownie do art. 22 ust. 1 cyt. ustawy obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie uprawnień kombatanckich spoczywa na osobie zainteresowanej, jednakże nie zwalnia to organu od obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ ma obowiązek zebrania całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a. ) i oceny tego materiału w ramach swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 k.p.a. Wyrazem tej oceny powinno być uzasadnienie prawne i faktyczne decyzji, uwzględniające wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a. Te zasady postępowania administracyjnego nie zostały w pełni w niniejszej sprawie zachowane. Organ oparł się jedynie na powierzchownej ocenie wniosku i wskazaniu, że wypełnienie przesłanki z art. 21 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach uniemożliwia skarżącemu uzyskanie uprawnień wynikających z ustawy o kombatantach z jakiegokolwiek tytułu. W tej sytuacji należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Takie uchybienie przepisom postępowania uzasadnia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) uchylenie zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.