I SA/Op 364/08
WyrokWSA w Opolu2009-04-01
Skład orzekający: Joanna Kuczyńska, Marta Wojciechowska, Anna Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie egzekucyjne dotyczące zaległości podatkowych z 2000 roku powinno zostać umorzone z powodu przedawnienia, uwzględniając zmiany w przepisach Ordynacji podatkowej dotyczące przerwania biegu terminu przedawnienia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie narusza prawo, ponieważ zobowiązania podatkowe skarżącego uległy przedawnieniu. Pomimo zmian w przepisach Ordynacji podatkowej dotyczących przerwania biegu terminu przedawnienia, sąd stwierdził, że zastosowanie nowych przepisów (art. 70 § 4 w brzmieniu nadanym ustawą z 2005 r.) do zobowiązań powstałych przed wejściem w życie tej ustawy, zgodnie z przepisem intertemporalnym (art. 21 ustawy nowelizującej), prowadzi do wniosku o przedawnieniu zobowiązań w określonych terminach, co powinno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego.Stan faktyczny
Skarżący Z. W. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległości w podatku VAT za 2000 rok, twierdząc, że zobowiązania te uległy przedawnieniu. Organ egzekucyjny i Dyrektor Izby Skarbowej odmówili umorzenia, uznając, że czynności egzekucyjne przerwały bieg terminu przedawnienia. Skarżący kwestionował tę argumentację, wskazując na przedawnienie zobowiązań.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu, określił, że postanowienie nie może być wykonane, i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kuczyńska Sędziowie Sędzia WSA Marta Wojciechowska (spr.) Sędzia WSA Anna Wójcik Protokolant st. sekr. sądowy Joanna Zamojska – Jaszczyk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi Z. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 15 września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu na rzecz skarżącego kwotę 100,00 zł (sto złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r., ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /zwaną dalej " u.p.e.a "./, po rozpatrzeniu zażalenia Z. W. na postanowienie organu egzekucyjnego - Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] Nr [...] odmawiającego umorzenia postępowania egzekucyjnego, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Powyższe rozstrzygnięcie wydano w następującym stanie faktycznym.
Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Z. W. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...], [...] z dnia 7 listopada 2000 r., [...] i [...] z dnia 6 stycznia 2001 r., [...] z dnia 1 lutego 2001r. oraz [...] z dnia 23 kwietnia 2001 r., obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług (VAT) za miesiące: maj, czerwiec, sierpień, wrzesień, październik i listopad 2000 r.
Pismem z dnia 4 marca 2008r. Z. W. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na wygaśnięcie zaległości podatkowych na wskutek przedawnienia, zgodnie z art. 70 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /zwaną dalej "O.p."/
Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu postanowieniem z dnia [...] Nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Zdaniem organu egzekucyjnego w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych w art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej, przemawiająca za umorzeniem postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu postanowienia wykazano, że w ramach czynności egzekucyjnych, prowadzonych na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych, organ egzekucyjny zastosował środki egzekucyjne w postaci egzekucji z pieniędzy ( pobranie gotówki u zobowiązanego), egzekucji z ruchomości oraz egzekucji ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego. W ocenie organu egzekucyjnego czynności te zgodnie z art. 70 § 4 O.p. spowodowały przerwanie biegu terminu przedawnienia egzekwowanych zaległości podatkowych, w związku z czym są one nadal wymagalne i nie zachodzi przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany podtrzymał, że należności objęte tytułami wykonawczymi uległy przedawnieniu. Według niego przerwanie biegu terminu przedawnienia miało miejsce już przy pierwszej czynności egzekucyjnej, a nie przy ostatniej, zatem zastosowanie środka egzekucyjnego ze świadczenia przedemerytalnego nastąpiło już po przedawnieniu zobowiązania. Zaś samo stwierdzenie organu egzekucyjnego, że zaległości podatkowe nie uległy przedawnieniu, jest niewystarczające.
Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu, wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 15 września 2008 r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W motywach rozstrzygnięcia powołał się na treść art. 70 § 3 i 4 Op. (w brzmieniu obowiązującym w 2002 r.), zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia ulegał przerwaniu na skutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony, a po przerwaniu biegł na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne. Organ wskazał, iż pierwszymi czynnościami egzekucyjnymi podjętymi w stosunku do dłużnika były:
• w zakresie zaległości w podatku VAT za m-c maj 2000r. ( tytuł wykonawczy Nr [...] ) - zajęcie wierzytelności pieniężnych w Spółce z o.o. "A" oraz Spółce Cywilnej "B" K. K., T. R. dokonane zawiadomieniami Nr [...] oraz [...] z dnia 7 grudnia 2000r. (zawiadomienia o zajęciu zostały doręczone w/w podmiotom odpowiednio w dniu 11 i 19 grudnia 2000r. ) ,
• w zakresie zaległości w podatku VAT za m-c czerwiec 2000r. ( tytuł wykonawczy Nr [...]) - zajęcie wierzytelności pieniężnych w Spółce z o.o. "A" dokonane zawiadomieniem Nr [...] z dnia 7 grudnia 2000r. (zawiadomienie o zajęciu doręczono w/w podmiotowi w dniu 11 grudnia 2000r. ),
• w zakresie zaległości w podatku VAT za m-c sierpień i wrzesień 2000r. (tytuły wykonawcze [...] i [...] ) - zajęcia wierzytelności pieniężnych z rachunku bankowego w Banku Zachodnim S.A O/ N. na podstawie zawiadomień Nr [...] i Nr [...] z dnia 22 stycznia 200lr. (zawiadomienia o zajęciu zostały doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 25 stycznia 2001r.),
• w zakresie zaległości w podatku VAT za m-c październik 2000r. (tytuł wykonawczy [...]) - zajęcie ruchomości zgodnie z protokołem zajęcia z dnia 4 kwietnia 2001 r.
• w zakresie zaległości w podatku VAT za za m-c listopad 2000r. ( tytuł wykonawczy [...] ) - egzekucja z pieniędzy w formie pobrania gotówki w dniu 4 czerwca 2001 r.
W ocenie organu, pierwszą czynnością egzekucyjną skutkującą przerwaniem biegu przedawnienia było zajęcie ruchomości zgodnie z protokołem z dnia 4 kwietnia 2001 r., bowiem w stosunku do zaległości za miesiące maj i czerwiec 2000r. pierwsze czynności zostały dokonane w okresie kiedy jeszcze nie rozpoczął się bieg terminu przedawnienia tychże zaległości. Natomiast zajęcie rachunku bankowego dokonane w celu wyegzekwowania zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące sierpień i wrzesień 2000r. nie przerwało biegu terminu przedawnienia, gdyż okazało się bezskuteczne, ponieważ rachunek ten został zamknięty przez Bank ze względu na brak na nim obrotów. Organ stwierdził, że skoro nie zakończono postępowania egzekucyjnego, to, zgodnie z art. 70 § 4 Op, nie rozpoczął się na nowo bieg terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego. W dalszej części uzasadnienia stwierdzono, iż ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r., Nr 143, poz. 1199 z późn. zm.) wprowadziła zasadę, że bieg terminu przedawnienia przerywa zastosowanie środka egzekucyjnego. Po przerwaniu biegu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Organ uznał, że skoro postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącego nie uległo zakończeniu przed dniem wejścia w życie ww. nowelizacji tj. do dnia 1 września 2005 r., to termin przedawnienia przedmiotowego zobowiązania biegnie na nowo od dnia 1 września 2005 r. Ponadto zastosowanie każdego kolejnego środka egzekucyjnego powoduje przerwanie biegu terminu przedawnienia i rozpoczęcie jego biegu na nowo. W sprawie w stosunku do każdej zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za wskazane okresy roku 2000 organ egzekucyjny zastosował w dniu 10 października 2007r. nowy środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczenia przedemerytalnego. Zdaniem organu odwoławczego, okoliczność ta skutkowała przerwaniem biegu terminu przedawnienia każdej z zaległości. Stąd termin przedawnienia rozpoczął bieg na nowo od dnia 11 października 2007r. W konsekwencji, organ odwoławczy stwierdził, że na dzień wydania postanowienia organu pierwszej instancji przedmiotowe zobowiązanie podatkowe nie przedawniło się, a zarazem nie zaistniały inne okoliczności przewidziane art. 59 u.p.e.a. skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W jego ocenie ustawa Ordynacja podatkowa obowiązująca w czasie dokonywania tych czynności przewidywała, że po wyczerpaniu wszystkich możliwych czynności egzekucyjnych i po upływie 5 letniego okresu zaległość podatkowa z mocy prawa ulega przedawnieniu. Skarżący podniósł, iż analiza treści art. 70 § 1, 3, 4 i 5 O.p. wskazuje, że kolejna egzekucja kończy poprzednią. Podkreślił również, iż w czasie dokonywania przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych obowiązywało prawo, z którego nie wynika przerwanie biegu terminu przedawnienia przez kolejne wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W ocenie skarżącego nielogiczne jest, że rozpoczęto kilka egzekucji i żadna nie została zakończona przez okres przeszło 6 lat. Jego zdaniem egzekucja z dnia 11 października 2007r. zastosowana została niezgodnie z prawem, bowiem nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego, a bieg terminu przedawnienia przerwany został przy pierwszym dokonaniu czynności egzekucyjnych. Kolejne czynności nie miały już wpływu na przerwanie biegu przedawnienia.
Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu narusza prawo.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późno zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Przedmiotem rozstrzygania przez organy administracji publicznej w sprawie niniejszej było żądanie zobowiązanego Z. W. umorzenia postępowań egzekucyjnych prowadzonych wobec niego na podstawie sześciu tytułów wykonawczych dotyczących zobowiązań podatkowych, których terminy płatności upłynęły odpowiednio w miesiącach czerwiec, lipiec, wrzesień, październik , listopad i grudzień roku 2000. Formułując opisane żądanie skarżący wskazał, że zobowiązania te wygasły wobec upływu terminu przedawnienia.
Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu, albo jeżeli obowiązek nie istniał. W takim przypadku organ egzekucyjny, na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela, bądź z urzędu wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, o czym stanowi § 3 w związku z § 4 wskazanego artykułu.
Rozstrzygnięcie sporu pomiędzy stronami uzależnione jest zatem od odpowiedzi na pytanie, czy nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące maj, czerwiec, sierpień, wrzesień, październik i listopad 2000 r. i jego wygaśnięcie na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 Op., w myśl którego zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek m.in. przedawnienia, a w konsekwencji ustalenie, czy organ egzekucyjny odmawiając umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec upływu okresu przedawnienia, naruszył dyspozycję przepisu art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej
Przystępując do rozważań w tym przedmiocie wskazać trzeba, że o ile w okresie pomiędzy upływem terminów płatności zobowiązań podatkowych egzekwowanych na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych, a datą wydania zaskarżonego postanowienia niezmienna pozostawała regulacja w przedmiocie samego terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, stosownie bowiem do art.70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawniało się i nadal przedawnia z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, o tyle przepisy normujące bieg terminu przedawnienia, w szczególności zaś wpływ na ten bieg toku postępowania egzekucyjnego, ulegały zmianie.
Pierwotnie, od dnia wejścia w życie Ordynacji podatkowej /tj. od dnia 1 stycznia 1998 roku/ art.70 § 3 - 5 stanowił, iż bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony, a po przerwaniu biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne, z tym że kolejne wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie przerywa biegu terminu przedawnienia.
Z dniem 1 stycznia 2003 roku wskazany stan prawny uległ zmianie, gdyż z dniem tym weszła w życie ustawa z dnia 12 września 2002 roku o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 169, poz.1387 ze zm), która, między innymi nadała nowe brzmienie art. 70 Op. Zgodnie z nową regulacją bieg terminu przedawnienia przerywa zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony, po przerwaniu zaś, jak uprzednio, biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne, a kolejne wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie przerywa tego biegu. Jednocześnie w art.20 ustawy zmieniającej wskazano, iż przepisy Ordynacji podatkowej w brzmieniu nadanym tą ustawą stosuje się do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem jej wejścia w życie, z zastrzeżeniem § 2, tj. z wyłączeniem sytuacji, gdy dotychczasowe przepisy określają korzystniejsze dla podatnika, płatnika lub inkasenta zasady i terminy przedawnienia zobowiązań podatkowych.
Ponowna zmiana omawianej regulacji prawnej nastąpiła z dniem 1 września 2005 roku na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143, poz. 1199)-/dalej ustawa zmieniająca z 2005 roku /, uchylającej § 5 art.70 Ordynacji podatkowej oraz nadającej zdaniu drugiemu § 4 tego artykułu brzmienie: "Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny". Od tej zatem daty bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony, a po przerwaniu biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Stosownie przy tym do art.21 tej ustawy zmieniającej - art.70 § 4 Op w nadanym nią brzmieniu, stosuje się do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem jej wejścia w życie. Zauważyć zatem należy, iż ustawy nowelizujące z 2002 r. i z 2005 r. wprowadziły istotne różnice w konstrukcji art. 70 Op. Różnica wprowadzona ustawą zmieniającą z 2002 r. sprowadzała się do tego, że bieg terminu przedawnienia od dnia 1 stycznia 2003 r. przerywa już nie pierwsza czynność egzekucyjna, ale zastosowanie środka egzekucyjnego, natomiast różnica pomiędzy zasadami przedawnienia zobowiązań podatkowych, obowiązującymi do dnia 31 sierpnia 2005 r., a obowiązującymi obecnie, sprowadza się przede wszystkim do tego, że obecnie zastosowanie środka egzekucyjnego zawsze przerywa bieg terminu przedawnienia, bez względu na to, czy postępowanie egzekucyjne juz zakończono. Wyeliminowano tym samym zawieszenie biegu terminu przedawnienia w okresie od zastosowania środka egzekucyjnego do zakończenia postępowania egzekucyjnego. Przy czym obie nowelizacje Ordynacji podatkowej wprowadzały przepisy intertemporalne nakazujące stosowanie do zobowiązań podatkowych powstałych przed wejściem w życie nowelizacji przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych w brzmieniu nadanym ustawami nowelizującymi, z zastrzeżeniem, że nowelizacja z 2002 r. (i tylko ta) przewidywała możliwość dalszego stosowania przepisów w brzmieniu sprzed nowelizacji, jeżeli byłyby one korzystniejsze dla podatnika.
Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę ponieważ ustawodawca wprowadził przepis intertemporalny prawidłowa wykładnia przepisów o przedawnieniu zobowiązań podatkowych musi uwzględniać także treść tego przepisu. W ocenie Sądu przepisem intertemporalnym (art.21 ustawy nowelizującej) ustawodawca wprowadził zasadę bezpośredniego działania nowego prawa w kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych, powstałych przed wejściem w życie tejże ustawy nowelizującej. Zasada ta polega na tym, że od chwili wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do wszelkich stosunków prawnych, zdarzeń, czy stanów rzeczy danego rodzaju.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, iż w przedmiotowej sprawie w celu wyegzekwowania od zobowiązanego zaległości podatkowych organ egzekucyjny podejmował kolejne środki egzekucyjne w postaci egzekucji z wierzytelności pieniężnych – w odniesieniu do zaległości podatkowych za miesiące maj i czerwiec 2000 r. objętych tytułami wykonawczymi nr [...] i [...], egzekucji z rachunku bankowego (w zakresie zobowiązań za miesiące sierpień i wrzesień 2000 r. objętych tytułami wykonawczymi nr [...]i [...]), egzekucji z ruchomości (zobowiązanie za m-c październik 2000 r. objęte tytułem wykonawczym nr [...]) egzekucji z pieniędzy (w zakresie zaległości w podatku VAT za m-c listopad 2000r. - tytuł wykonawczy [...]). Środki te podejmowano kolejno w dniach: 11 grudnia 2000 r. zajęcia wierzytelności pieniężnych (data zawiadomienia dłużnika), 25 stycznia 2001 r.- zajęcie wierzytelności pieniężnych z rachunku bankowego, 4 kwietnia 2001 r. - zajęcie ruchomości oraz 4 czerwca 2001 r. - egzekucji z pieniędzy. Ponieważ żaden z zastosowanych środków nie pozwalał na uzyskanie kwot pokrywających w całości zaległości podatkowych wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi, organ egzekucyjny zastosował w dniu 10 października 2007r. nowy środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczenia przedemerytalnego, stojąc przy tym na stanowisku, że jeżeli bieg terminu przedawnienia został przerwany przed dniem 01.09.2005r., a postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone do dnia 01.09.2005r., to termin przedawnienia biegnie od nowa od dnia 01.09.2005r. i może być przerwany w wyniku zastosowania po dniu 01.09.2005r. kolejnego środka egzekucyjnego.
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie stanowisko to nie zasługuje na aprobatę, gdyż po wejściu w życie ustawy nowelizującej z 2005 r., stosownie do treści przywołanego wcześniej art. 21, do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepis art. 70§ 4 O.p. w brzmieniu nadanym tą ustawą. Zatem oceniając od kiedy zaczął biec termin przedawnienia, po jego przerwaniu wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, należało w całej rozciągłości zastosować zgodnie z art. 21 ustawy nowelizującej, nowe brzmienie art. 70§ 4 O.p. Stanowisko to znajduje swoje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wskazał, że przepis art. 21 noweli z dnia 30 czerwca 2005 r. wprowadził zasadę bezpośredniego działania nowego prawa (tempus regit actum) w kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych, powstałych przed wejściem w życie tejże ustawy nowelizującej. Jeżeli zobowiązanie podatkowe nie przedawniło się do dnia wejścia w życie nowelizacji (1 września 2005 r.), to w świetle obowiązującego po tej dacie art. 70 § 4 O.p. należy również ustalać, od kiedy termin przedawnienia zobowiązania podatkowego zaczął biec na nowo, także w przypadku jego przerwania przed dniem 1 września 2005 r. - (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt II FSK 668/06, Lex nr 338485, wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2007r. sygn. Akt II FSK 518/06 dostępny na stronie internetowej NSA).
Aprobując w pełni przytoczone stanowiska uznać należy, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art.59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej w związku z art.70 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej oraz art.21 ustawy zmieniającej z 2005 roku.
Przy czym, w obecnym stanie prawnym każde zastosowanie środka egzekucyjnego o którym dłużnik został zawiadomiony wiąże się ze skutkiem przerwania biegu terminu przedawnienia egzekwowanych zaległości. Zasadnym będzie zatem odniesienie się do najpóźniej podjętego środka egzekucyjnego, który mógłby mieć wpływ na przerwanie biegu terminu przedawnienia, przed wskazanym w art. 70 § 1 O.p. okresem przedawnienia z uwzględnieniem nowelizacji z roku 2005. Akta sprawy wskazują, iż ostatnio zastosowanym w sprawie przez organ egzekucyjny środkiem, o którym dłużnik został zawiadomiony i który skutkował przerwaniem biegu terminu przedawnienia, była egzekucja z pieniędzy w formie pobrania gotówki w dniu 4 czerwca 2001 r. Jeśli więc bieg terminu przedawnienia przedmiotowych zobowiązań podatkowych skarżącego został przerwany wskutek zastosowania powyższego środka egzekucyjnego w dniu 4 czerwca 2001 r. i zawiadomienia o nim dłużnika, od tej daty należało liczyć pięcioletni okres przedawnienia tych zobowiązań, o którym mowa w art. 70 § 1 O.p., a nie jak chcą organy od daty nowelizacji ustawy. Zatem po przerwaniu biegu terminu przedawnienia, biegło ono na nowo od dnia 5 czerwca 2001 r. tj. od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano ten środek egzekucyjny i upływa najpóźniej z dniem 5 czerwca 2006 r., a więc już po dacie wejścia w życie znowelizowanego przepisu art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej. Wprawdzie termin przedawnienia mógł być przerwany w wyniku zastosowania po dniu 1 września 2005 r. środka egzekucyjnego, ale czynność ta winna mieć miejsce do dnia 5 czerwca 2006 r. Czynności dokonane przez organ egzekucyjny po tej dacie należy uznać za podjęte po upływie terminu przedawnienia. Skoro zaś w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w stosunku do zaległości podatkowej w podatku VAT za miesiąc listopad 2000 r. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] zobowiązanie przedawniło się z dniem 5 czerwca 2006 r., to niewątpliwie również przedawnieniu uległy zobowiązania podatkowe za pozostałe miesiące 2000 r., objęte tytułami nr [...], [...], [...], [...] i [...], w których podejmowano środki egzekucyjne w okresach wcześniejszych.
I tak w zakresie dotyczącym postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...], wskazać należy, jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, podjęte środki egzekucyjne w postaci zajęcia wierzytelności nie przerywały biegu terminu przedawnienia, bowiem zostały dokonane w okresie kiedy jeszcze nie rozpoczął się bieg terminu przedawnienia Stosownie zatem do treści art. 70§ 1 O.p., dochodzone na podstawie powyższych tytułów wykonawczych zaległości za miesiąc maj i czerwiec 2000r. uległy przedawnieniu w dniu 31 grudnia 2005 r. W postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w stosunku do zobowiązań za miesiące sierpień i wrzesień dokonano zajęcia wierzytelności pieniężnych z rachunku bankowego dłużnika na podstawie zawiadomień z dnia 22 stycznia 2001 r. o czym zawiadomiono dłużnika, w dniu 25 stycznia 2001r. Przerwany zatem w dniu 25 stycznia 2001 r. bieg terminu przedawnienia zaczął biec na nowo od dnia 26 stycznia 2001 r., zaś upływ terminu przedawnienia nastąpił w dniu 26 stycznia 2006 r. W zakresie zaległości w podatku VAT za m-c październik 2000r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia ruchomości zgodnie z protokołem zajęcia z dnia 04 kwietnia 2001 r. Przy czynności tej zobowiązany był obecny, co potwierdził własnoręcznym podpisem, a zatem został powiadomiony o dokonanym zajęciu. Termin przedawnienia tych obowiązków podatkowych rozpoczął swój bieg na nowo w dniu 5 kwietnia 2001 r, co skutkowało upływem przedawnienia w dniu 5 kwietnia 2006 r.
Stwierdzić zatem należy, iż w stanie prawnym obowiązującym na dzień wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego zobowiązania podatkowe skarżącego za miesiące maj i czerwiec 2000 r, uległy przedawnieniu z mocy prawa z dniem 31 grudnia 2005 r., za miesiące sierpień i wrzesień 2000 r. z dniem 26 stycznia 2006 r., za miesiąc październik z dniem 5 kwietnia 2006 r., a za miesiąc listopad 5 czerwca 2006 r. Upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego i jego wygaśnięcie na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 O.p. powinny być zatem uwzględnione przez organ jako podstawa umorzenia postępowania egzekucyjnego w związku z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
Reasumując , przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy winny uwzględnić fakt przedawnienia i wydać stosowne postanowienie kończące postępowanie egzekucyjne.
Mając na względzie stwierdzone naruszenia art.59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w związku z art.70 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej oraz art.21 ustawy zmieniającej z 2005 roku, Sąd uchylił zaskarżone postanowienia na podstawie art.145§1 pkt 1 a i c ustawy p.p.s.a.
Wobec uwzględnienia skargi na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd określił, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane, a na podstawie art. 200 wskazanej ustawy zasądził od organu podatkowego na rzecz skażanego zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w kwocie 100zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło