III SA/Wa 3231/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca), Protokolant Alicja Bogusz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi B. T., R. T., J..T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zakończenia postępowania restrukturyzacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości. Wójt Gminy L. decyzją z [...] grudnia 2005r. działając na podstawie art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.; dalej "O.p.") oraz art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 ze zm., dalej: "ustawa o restrukturyzacji") umorzył postępowanie wszczęte na wniosek B. M., R. T. i J. K. w sprawie restrukturyzacji zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości. B. M., R. T. i J. K. wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej: "SKO") decyzją z [...] marca 2007r. uchyliło decyzję Wójta i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 marca 2008r. sygn. akt III SA/Wa 1067/07 uchylił ww. decyzję SKO w związku z tym, że nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, ze względu na naruszenie 150 § 1 pkt 1, § 1a – 2 O.p.. Z uwagi na brak doręczenia ww. decyzji nie mógł rozpocząć się bieg terminu do wniesienia odwołania, a wniesione odwołanie było niedopuszczalne. Nie możliwe było również rozpoznanie wniosku stron o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta. Po ponownym rozpoznaniu sprawy SKO decyzją z [...] września 2008r. na podstawie art. 233 § 1 pkt 3 O.p. umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu wskazało, że decyzję Wójta wysłano jedną przesyłką do wszystkich stron postępowania. W konsekwencji nie została ona doręczona żadnej ze stron postępowania i nie weszła do obrotu prawnego. Nie wywołuje zatem żadnego skutku prawnego, nie wiąże organu podatkowego, który ją wydał, ani nie stwarza określonych w niej uprawnień i obowiązków o charakterze procesowym i materialnym. Jest czynnością bezskuteczną. Nie ma przy tym znaczenia fakt, że strony postępowania dowiedziały się o niej 19 czerwca 2006r. Dopiero w przypadku dokonania skutecznego doręczenia decyzji nastąpi związanie nią organu oraz możliwość jej weryfikacji w postępowaniu odwoławczym. Decyzja Wójta nie jest decyzją ostateczną dlatego, też nie można było stwierdzić nieważność. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ww. wymienieni podatnicy wnieśli o zmianę ww. decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji obu instancji, zarzucając im nierozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności. Zdaniem Skarżących brak poinformowania stron postępowania przed wydaniem decyzji o zakończeniu restrukturyzacji (art. 21 ustawy o restrukturyzacji) było rażących naruszeniem prawa. Decyzje te należało więc uznać za nieważne. SKO nie rozpoznało jednak powyższego wniosku, który powinien być uwzględniony w pierwszej kolejności. SKO pominęło też niosek stron o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta. Zdaniem Skarżących nie może w obiegu prawnym funkcjonować wadliwa decyzja, która wywołuje skutki prawne i na którą w dalszym ciągu powołuje się Gmina. SKO w odpowiedzi na skargę, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wniosło o jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie przez uchylenie zaskarżonej decyzji. Sąd, podejmując rozstrzygnięcie oparł się jednakże na innych powodach niż wskazane przez Skarżących. Działanie takie umożliwiał art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "P.p.s.a."), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze, jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Kontroli Sądu poddana została decyzja, w której umorzono postępowanie odwoławcze w sprawie, której do obrotu prawnego nie została wprowadzona decyzja organu pierwszej instancji, co przesądził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z 9 marca 2008r., sygn. akt III SA/WA 1067/07. Sąd stwierdza, że z art. 228 § 1 pkt 1 O.p. wynika, że organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania. W orzecznictwie i doktrynie wypracowano niekwestionowane stanowisko, że niedopuszczalność odwołania może wynikać zarówno z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Pierwsza z sytuacji zachodzi, gdy brak jest przedmiotu zaskarżenia oraz gdy przepisy prawne wyłączają możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji (por. B. Adamiak w Komentarzu do Ordynacji Podatkowej autorstwa B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Oficyna Wyd. UNIMEX, 2007r., s. 891). Skoro w rozpoznawanej sprawie decyzja organu pierwszej instancji nie weszła do obrotu prawnego, gdyż pomimo jej wydania nie została doręczona stronom postępowania, to wniesione przez skarżących odwołanie było niedopuszczalne z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia. Tym samym Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno zamiast decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego, w której wskazano jako podstawę dyspozycję art. 233 § 1 pkt 3 O.p., wydać postanowienia na mocy art. 228 § 1 pkt 1 O.p. Sąd ocenił, że wyżej wskazane uchybienie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w związku z tym, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 134 § 1 P.p.s.a. uwzględnił skargę strony.