I SA/Wa 403/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędzia WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi P. L. i D. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania administracyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku P. L. i D. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r. o odmowie uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2006 r. nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta W. z dnia [...] października 1954 r. Tym ostatnim orzeczeniem odmówiono ustanowienia prawa własności czasowej do nieruchomości przy ul. [...] w W. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta W. z dnia [...] października 1954 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr [...] wystąpili B. O. i W. K. – następcy prawni dawnego właściciela – H. W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. dwukrotnie odmówiło stwierdzenia nieważności powyżej wskazanego orzeczenia wskazując, że dotychczasowy właściciel tej nieruchomości – H. W. nie złożył w terminie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Po raz pierwszy decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 1999 r. i [...] czerwca 1999 r. zostały uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 lipca 2001 r. sygn. I SA 1294/00. Sąd wskazał, że ustalenie czy został złożony wniosek o własność czasową ma zasadnicze znaczenie w sprawie. Następca prawny dawnego właściciela wykazał, że z akt został usunięty dokument, który mógł być wnioskiem H. W. o przyznanie prawa do gruntu. Organ powinien ustalić, jaki dokument został usunięty z akt oraz sprawdzić, czy ewentualny wniosek H. W. nie został zarejestrowany w rejestrze prowadzonym dla takich wniosków. Sąd zarzucił, że Kolegium z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. nie ustosunkowało się do dowodów przedstawionych przez stronę. Kolejne decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego W. z dnia [...] marca 2002 r. i [...] lipca 2002 r. zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 listopada 2004 r. sygn. akt I SA 2204/02. Sąd zarzucił, że orzekające w sprawie organy zastosowały się tylko do podanej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego konieczności zbadania rejestru wniosków, pominęły natomiast wytyczne Sądu odnoszące się do ustalenia, jaki dokument został usunięty z akt sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. przy pomocy określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego środków miało ustalić braku jakiego dokumentu z akt sprawy dotyczą zarzuty skarżącego. Sąd uznał, że stwierdzenie organu, że brak wpisu wniosku H. W. w rejestrze wniosków oznacza, że usunięta część dokumentu nie była wnioskiem o prawo do gruntu, nie jest wystarczające do niewątpliwego ustalenia, że wniosek taki nie został złożony. Rozpoznając sprawę po raz trzeci Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 158 § 1 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r., odmówiło stwierdzenia nieważności przedmiotowego orzeczenia z dnia [...] października 1954 r. W dniu 11 grudnia 2006 r. P. L. i D. L. wnieśli, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., o wznowienie postępowania zakończonego powyższą ostateczną decyzją z dnia [...] września 2006 r. Wnioskodawcy wykazali następstwo prawne po B. O. Postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wznowiło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] października 1954 r. Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. w związku z art. 146 § 2 k.p.a., odmówiło uchylenia decyzji z dnia [...] września 2006 r., wskazując, że w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Stanowisko powyższe zostało utrzymane w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w wyniku ponownego rozpoznania sprawy z wniosku P. L. i D. L. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że były właściciel nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] nie złożył wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Ustaleń organu w tym zakresie nie podważyli następcy prawni byłego właściciela ani wnioskodawcy wznowienia postępowania zakończonego decyzją odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia dekretowego. Nie wykazali oni bowiem, że wniosek taki został złożony ani też że został on usunięty z akt. W ocenie organu o fakcie istnienia wniosku dekretowego nie świadczą załączone do wniosku dokumenty dotyczące odbudowy budynku znajdującego się na gruncie położonym przy ul. [...] ani też oświadczenie H. W. z dnia 21 sierpnia 1947 r. nie może być znane za wniosek dekretowy, gdyż odnosi się ono wyłącznie do kwestii budynku, a nie zawiera w swej treści żądania przyznania prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłata symboliczną. Kolegium uznało, że pomimo iż decyzja z dnia [...] września 2006 r. była obarczona wadą, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., to orzeczenie to nie może być uchylone, bowiem w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. L. i D. L. zarzucili wydanym decyzjom naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. poprzez uznanie, że wniosek musiał być w formie dokumentu pisemnego, poprzez nieustalenie w jakiej dacie gmina m. st. Warszawy objęła w posiadanie przedmiotową nieruchomość oraz naruszenie art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., tj. nierozpatrzenie całego materiału i niewykonanie wytycznych Sądu zawartych w wyroku z dnia 2 listopada 2004 r. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie podlega uwzględnieniu, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] czerwca 2007 r. nie naruszają prawa w stopniu powodującym konieczność ich uchylenia. Decyzje będące przedmiotem kontroli Sądu zostały wydane na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. w związku z art. 146 § 2 k.p.a. Decyzja podejmowana w oparciu o przepis art. 151 § 2 k.p.a. ogranicza się – jak to stanowi powołany przepis – do stwierdzenia wydania zaskarżonej (a więc dotychczasowej) decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchyla się tej decyzji. Organy w toku postępowania prawidłowo ustaliły istnienie przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i prawidłowo wznowiły postępowanie. Z akt sprawy nie wynika, aby strony, którym zapewniono teraz prawidłowo udział w postępowaniu, wskazały na takie okoliczności, które miałyby wpływ na zmianę rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] października 1954 r. Skoro więc we wznowionym postępowaniu zapadłaby wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, organ prawidłowo zastosował przepis art. 146 § 2 k.p.a. i nie uchylając decyzji dotychczasowej stwierdził, że decyzja z dnia [...] września 2006 r. została wydana z naruszeniem prawa. Niewątpliwie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2006 r. została wydana z naruszeniem prawa. Stwierdzenie to jednak nie pozbawia mocy obowiązującej decyzji z dnia [...] września 2006 r. i nie eliminuje jej z obrotu. W ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozstrzygając sprawę stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta W. z dnia [...] października 1954 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr [...] - decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] wykonało wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 2 listopada 2004 r. sygn. akt I SA 2204/02. Kolegium bowiem podjęło próbę ustalenia tego, jaki dokument został usunięty z akt sprawy, czy był to wniosek dekretowy H. W. i jakiego dokumentu dotyczą zarzuty skarżącego. Kolegium odnosząc się do dokumentów zawartych w aktach własnościowych sprawy wyjaśniło, że pierwszym dokumentem w aktach sprawy jest podanie z 28 lipca 1963 r., którym S. K. zwróciła się do Prezydium RN Miasta W. o wydanie zaświadczenia, iż wobec nieopłacenia [...] zł nieruchomość przy ul. [...] nie jest jej własnością ani jej siostry K. O., jako spadkobierczyń H. W. Zgodnie ze wskazaniami Sądu Kolegium odniosło się przedstawionych przez W. K. dokumentów, tj.: pisma H. W. z dnia 21 sierpnia 1947 r., pisma Biura [...] Dyrekcji Planowania Przestrzennego z dnia 25 września 1947 r., pisma z dnia 4 listopada 1948 r. stanowiącego protokół oględzin nieruchomości położonej przy ul. [...] i pisma Biura [...] Dyrekcji Planowania Przestrzennego z dnia 22 marca 1949 r., pisma z dnia 19 listopada 1947 r. i z dnia 5 grudnia 1947 r. W ocenie Sądu, prawidłowo Kolegium uznało, że ani przedstawione przez strony dokumenty ani pozostałe dokumenty znajdujące się w aktach własnościowych przedmiotowej nieruchomości nie wskazują, że dawny właściciel złożył wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przy ul. [...]. Kolegium prawidłowo też uznało, że wskazane powyżej dokumenty odnoszą się do zabudowy istniejącej na gruncie przy ul. [...], a nie do przyznania prawa do gruntu tej nieruchomości na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Dodatkowo należy zauważyć, że dokumenty wskazywane przez strony postępowania nie świadczą również o tym, iż byłemu właścicielowi zostało przyznane prawo zabudowy zgodnie z przepisami dekretu z dnia 26 października 1945 r. o prawie zabudowy (Dz. U. Nr 50, poz. 280). Prawo zabudowy ustanawiane na zasadach wymienionego dekretu mogło być ustanowione na czas nie krótszy niż 30 lat i nie dłuższy niż 80 lat. Z dokumentu z dnia 31 października 1947 r. wynika, że Zarząd Miejski w Mieście W., na zasadzie art. 385 i 386 Rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 16 lutego 1928 r. o Prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. RP Nr 28, poz. 202) w brzmieniu ustalonym Obwieszczeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 lutego 1939 r. (Dz. U. RP. Nr 34, poz. 216), zatwierdził projekt budowy budynku tymczasowego na okres do lipca 1949 r. przy ul. [...]. Projekt ten służył jako podstawa do udzielenia pozwolenia na wykonanie według niego robót budowlanych przez Z. B. na nieruchomości należącej do H. W., tj. pozwolenia z dnia 19 listopada 1947 r. Wskazać również należy, że niezłożenie przez osobę uprawnioną w ustawowo określonym terminie wniosku o przyznanie jej prawa własności czasowej gruntu powoduje z upływem tego terminu przejście na własność Skarbu Państwa własności budynku mieszczącego się na tym gruncie. Skoro zaś przejście to jest przewidzianym w dekrecie następstwem bezskutecznego upływu terminu i skoro dekret nie wymaga stwierdzenia w tej sytuacji przejścia własności w drodze deklaratywnej decyzji właściwego organu administracyjnego, to w konsekwencji do ujawnienia własności Skarbu Państwa co do budynku i wyodrębnionych lokali wystarczy wniosek tego organu. To zaś, co budowano na znacjonalizowanych gruntach po upływie ustawowych terminów, podlega rekompensacie według przepisów prawa cywilnego. Rację też należy przyznać Kolegium, iż oświadczenia strony w tym zakresie (złożenia wniosku) nie potwierdzają akta sprawy i rejestr wniosków, a zatem oświadczenia tego nie można uznać za wystarczające i przyjąć, że rodzi ono określone skutki prawne. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego formy złożenia wniosku dekretowego, wskazać należy, że istotnie dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy nie wymagał w art. 7 ust. 1 (jak i w dalszych przepisach) dla zgłoszenia wniosku szczególnej formy. Mógł zatem wniosek w tym przedmiocie być również zgłoszony ustnie, bo taką formę przyjęcia podania od strony przewidywał art. 15 ust. 1 obowiązującego w tym czasie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341 ze zm.), z tym, że w takim przypadku, na okoliczność zgłoszenia ustnie organowi, winien zostać sporządzony protokół. Akta własnościowe przedmiotowej nieruchomości stosownego protokołu nie zawierają. Co do zarzutu nieustalenia w jakiej dacie gmina Miasta W. objęła w posiadanie przedmiotową nieruchomość, wskazać należy, że wprawdzie w aktach sprawy brak jest dokumentu potwierdzającego ustalenia organu, że nieruchomość została objęta w posiadanie Gminy w dniu 16 sierpnia 1948 r., tj. z dniem wydania Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego Miasta W. Nr [...] z 1948 r., jednakże wskazane naruszenie przepisów postępowania nie ma wpływu na wynik sprawy wobec ustalenia, że wniosek dekretowy nie został złożony. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.