I SA/Rz 50/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Bożena Wieczorska Sędziowie NSA Maria Piórkowska NSA Jacek Surmacz /spr./ Protokolant sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 7 kwietnia 2009r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2008r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu 1) stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, 2) określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego J. M. kwotę 357 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Rz 50/09 Uzasadnienie Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008r. Nr [...], na podstawie art. 144, art. 59 § 2 w zw. z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks podstępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; powoływanej dalej jako K.p.a.), po rozpatrzeniu zażalenia J. M. na postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2008r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu swojego postanowienia Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazał, że w dniu 2 lipca 2008r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek J. M., reprezentowanego przez radcę prawnego, o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o rentę strukturalną na datę: 5 maja 2006r., względnie: 15 maja 2006r. lub wszczęcie postępowania według wniosku złożonego w dniu 5 maja 2006r. i uzupełnienie tego wniosku przez nadanie mu sygnatury. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, postanowieniem z dnia [...] lipca 2008r., odmówił przywrócenia terminu, a Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008r. Nr [...], uchylił je w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdyż zaskarżone postanowienie zostało doręczone J. M., a nie jego pełnomocnikowi, co stanowi poważne uchybienie proceduralne. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wspomnianym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008r., odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej. Swoje stanowisko uzasadnił tym, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony po upływie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a ponadto wraz z wniesieniem wniosku nie dopełniono czynności, dla której określony był termin. Rozpatrując sprawę wskutek wniesionego zażalenia, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podtrzymał stanowisko organu I instancji wskazując, że nie została spełniona przesłanka wniesienia prośby o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyn uchybienia terminu, a nadto strona wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu nie dopełniła czynności, dla której określony był termin. Dodał, że pozostałe wnioski zawarte w piśmie, które wpłynęło do Biura Powiatowego ARiMR 2 lipca 2008r. są bezzasadne, gdyż w dniu 5 maja 2006r. nie został złożony wniosek w Biurze Powiatowym Agencji, co potwierdzają zeznania świadków: J. D. i M. S. Skargę na postanowienie Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2008r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł J. M., działający poprzez pełnomocnika radcę prawnego, zarzucając naruszenie art. 58 K.p.a., polegające na błędnej interpretacji tj. przyjęciu, że skarżący nie składał wniosku o przyznanie renty strukturalnej w dniu 5 maja 2006r., nieniewyjaśnienie istotnych okoliczności mających wpływ na wydanie orzeczenia. Wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia i wydanie orzeczenia, że skarżący złożył wniosek o przyznanie mu renty strukturalnej w dniu 5 maja 2006r., względnie 2) przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i przeprowadzenie dowodu oraz dokonanie oceny dotychczasowych dowodów w sprawie tj. wyroków sądowych, ponowne przesłuchanie świadka J. D. i przesłuchanie strony - J. M., 3) zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania i kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że skarżący jest objęty ubezpieczeniem społecznym rolników od 10 stycznia 1994r., a zatem w dniu 6 maja 2006r. miał prawo złożyć wniosek o przyznanie mu renty strukturalnej. Wniosek taki został przyjęty lecz niezarejestrowany, czego świadkiem była J. D. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pominął dowód z zeznań świadka J. D. oraz wyjaśnień J. M., co doprowadziło do niewyjaśnienia istotnych okoliczności. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o oddalenie skargi, podtrzymał swój dotychczasowy wniosek i dodał, że zeznania świadka J. D., a także wyjaśnienia skarżącego potwierdzają ustalenia dokonane przez organ. W piśmie procesowym z dnia 3 marca 2009r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący podtrzymał skargę i ponowił argumentację z uzasadnienia skargi oraz wskazał, że zeznania świadka M. S., na podstawie których organy dokonywały ustaleń, są sprzeczne z zeznaniami świadka J. D. i J. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, o ile domagała się wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2008r. nr [...], aczkolwiek z przyczyn nie podniesionych w skardze. Z mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei, stosownie do art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako p.p.s.a.) sądy sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, przy czym kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Sąd wydaje wyrok, co do zasady, na podstawie akt sprawy (art. 133 p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Artykuł 124 § 1 K.p.a. wskazuje elementy jakie powinno zawierać postanowienie, a wśród nich: "podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania". W orzecznictwie sądów administracyjnych, w doktrynie i literaturze przedmiotu przyjmuje się jednolicie, że podpis z podatkiem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania jest elementem niezbędnym, aby dane pismo uznać za postanowienie. Ujęcie postanowienia, rozstrzygającego sprawę co do istoty, jako oświadczenia woli organu czyni istotnym złożenie podpisu, bowiem dopiero po złożeniu podpisu na dokumencie - oświadczenie woli zostaje wyrażone w formie pisemnej (wyrok NSA z 12 lutego 1991r., SA/Lu 889/90, OSP 1992, z.2, poz. 27 z glosą J.Stelmasiaka i M.Zdyba). Podpis służy przede wszystkim do identyfikowania osoby składającej podpis oraz do ustalenia treści złożonego przez nią oświadczenia woli (Z.Radwański Prawo cywilne - część ogólna, Warszawa 1997, s.199). Na podpis składają się następujące cechy: 1) jest to językowy znak graficzny utrwalony w dokumencie, 2) składający oświadczenie woli stawia ten znak własnoręcznie, 3) wskazuje w zasadzie imię i nazwisko składającego oświadczenie woli, 4) podpis umieszcza się pod tekstem oświadczenia woli (Radwańki, ibidem). W orzecznictwie sądowym reprezentowane były różne stanowiska co do skutków niepodpisania decyzji (aktualne również w zakresie niepodpisania postanowienia). Przyjmowano, że pismo bez podpisu traci charakter decyzji (postanowienia) - wyrok NSA z 30 lipca 1982r. I SA 547/82; lub że taka decyzja niepodpisana (niepodpisane postanowienie) jest nieważna z mocy art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. - wyrok NSA z 4 lipca 1997r. I SA/Kr 88/97, Wspólnota 1998r. Nr 1, s.26). Podkreślano natomiast jednoznacznie, że braku takiego decyzji (postanowienia) nie można uzupełnić po doręczeniu (decyzji, postanowienia) stronie. W ocenie Sądu niepodpisanie postanowienia przez osobę upoważnioną do jej wydania stanowi o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., co zawsze skutkuje obowiązkiem, w trakcie sądowej kontroli wykonywanej przez sąd administracyjny, wyeliminowania takiego wadliwego aktu z obrotu prawnego, bez potrzeby czynienia rozważań czy uchybienie to mogło lub miało wpływ na wynik sprawy. Zaskarżone postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2008r. Nr [...] nie zostało podpisane przez osobę upoważnioną, co obligowało sąd do stwierdzenia jego nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) Sąd orzekł również po myśli art. 152 K.p.a. oraz orzekł o kosztach postępowania sądowego, na które składają się: wpis w kwocie 100zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), wynagrodzenie pełnomocnika radcy prawnego - 240 zł (§ 14 ust. 2 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1349) oraz opłata skarbowa uiszczona od pełnomocnictwa