II SAB/Go 6/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie WIkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S.D. na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w przedmiocie równoważnika pieniężnego postanawia odrzucić skargę. W dniu 2 lutego 2009 r. (data prezentaty na skardze - k. 2) S.D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., za pośrednictwem Komendanta Powiatowego Policji, skargę na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w zakresie wniosku o wypłatę równoważnika pieniężnego na remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za lata 2006-2007, 2008-2009 wraz z ustawowymi odsetkami. Jako podstawę prawną złożonej skargi S.D. wskazał art. 37 § 1 w zw. z art. 35 i 36 kpa. Skarżący podał, iż w dniu [...] grudnia 2008 r. złożył do Komendanta Powiatowego Policji wniosek wraz z oświadczeniami o wypłacenie przysługującego mu równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. W dniu [...] stycznia 2009 r. skarżący otrzymał od w/w organu pismo nr [...] zawierające odpowiedź, niebędącą jednak ani decyzją, ani postanowieniem w rozumieniu przepisów kpa. Zdaniem skarżącego brak merytorycznego rozpoznania złożonego przez niego wniosku i udzielenie na niego odpowiedzi w formie pisma, a nie decyzji zamknęło mu drogę do dochodzenia praw przed Sądem. W odpowiedzi na skargę Komendant Powiatowy Policji wniósł o odrzucenie skargi, z uwagi na fakt, iż niniejsza sprawa nie ma charakteru sprawy administracyjnej i nie podlega załatwieniu przez wydanie decyzji, a zarzuty skarżącego uznał w całości za bezzasadne. W związku z zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 30 marca 2009 r., Naczelnik Wydziału Kontroli Komendy Wojewódzkiej Policji pismem z dnia [...] kwietnia 2009 r. poinformował tutejszy Sąd, iż w okresie od [...] grudnia 2008 r. do dnia [...] marca 2009 r. nie odnotowano wpływu do tutejszej Komendy Wojewódzkiej Policji zażalenia S.D. na sposób rozpatrzenia jego sprawy przez Komendanta Powiatowego Policji, w kwestii odmowy wypłaty równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Przystępując do rozpoznania sprawy należy wskazać, iż zgodnie z przepisem art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270 z późn.zm.), zwanej dalej p.p.s.a., skargę można wnieść dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu przed organem właściwym w sprawie. Przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie (art. 53 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem skargi na gruncie niniejszej sprawy jest bezczynność organu -Komendanta Powiatowego Policji w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego o wypłatę równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. W przypadku bezczynności organu w załatwieniu sprawy administracyjnej, zgodnie z art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. nr 98, póz. 1071 ze zm.), dalej zwanej k.p.a., środkiem zaskarżenia, który strona winna wyczerpać przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego jest zażalenie. Wskazać należy, iż zażalenie wnoszone na mocy przepisu art. 37 § 1 k.p.a. jest środkiem zaskarżenia odbiegającym w swej konstrukcji od zażaleń unormowanych w przepisach art. 141-144 k.p.a. Przedmiotem tegoż zażalenia jest bowiem nie postanowienie organu ogłoszone lub doręczone stronie, jak ma to miejsce w innych przypadkach, lecz pewien stan faktyczny i prawny istniejący w dacie upływu terminu - niezałatwienie sprawy. Sam więc bezskuteczny upływ tego terminu (art. 35 i 36 k.p.a.) umocowuje stronę do wniesienia zażalenia, w wyniku czego następuje uruchomienie działania nadzorczego organu wyższego stopnia, do którego zażalenie wnoszone jest bezpośrednio. Organ administracji publicznej wyższego stopnia uznając zażalenie za uzasadnione podejmie czynności określone w art. 37 § 2 lub też, stwierdzając niesłuszność merytoryczną żądania strony, winien udzielić uzasadnionej odpowiedzi, której należy nadać formę postanowienia (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r. IV SA 1866/00, ONSA 2002, nr 4, póz. 144). Dodać należy, iż zgodnie z treścią art. 17 k.p.a. organem wyższego stopnia w rozumieniu k.p.a. w stosunku do organów administracji publicznej innych niż organy jednostek samorządu terytorialnego i wojewody, są odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie, a w razie ich braku organy państwowe sprawujące nadzór nad ich działalnością. Mając na uwadze powyższe rozważania uznać należało, iż złożenie przez skarżącego przedmiotowej skargi winno zostać poprzedzone wniesieniem przez niego zażalenia do organu wyższego stopnia. Zgodnie z treścią art. 6 a ustawy dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tj. Dz. U. z 2007 r., nr 43, póz. 277 ze zm.) w postępowaniu administracyjnym w sprawach wykonywania zadań i kompetencji Policji organem wyższego stopnia w stosunku do komendanta powiatowego Policji jest komendant wojewódzki Policji. W tym przypadku organem właściwym rzeczowo i miejscowo jest Komendant Wojewódzki Policji. W niniejszej sprawie na podstawie treści skargi i analizy akt sprawy, Sąd stwierdził, że przed wniesieniem do tutejszego Sądu przez S.D. skargi na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w przedmiocie wypłaty równoważnika pieniężnego za remont mieszkania, skarżący nie złożył zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie do organu administracji publicznej wyższego stopnia - Komendanta Wojewódzkiego Policji. Nie jest takim zażaleniem, zdaniem Sądu, pismo stanowiące samodzielną skargę do sądu administracyjnego, pomimo wskazania w nim podstawy prawnej na to wskazującej. W polskim systemie prawa sądowa kontrola administracji stanowi ostateczny czynnik weryfikacji działań administracji, wchodzący w grę dopiero wówczas, gdy inne ustawowe mechanizmy - w ocenie skarżącego - zawiodły. Sądy administracyjne powołane zostały do kontroli zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej, w tym trybu postępowania administracyjnego. Nie mogą one jednakże zastępować organów w wykonywaniu powierzonych im ustawowo zadań. Ustawodawca przewidział dwuinstancyjność postępowania administracyjnego, co oznacza, że strona ma prawo oczekiwać dwukrotnego rozstrzygnięcia jej sprawy mieszczącej się w zakresie działania organów przez organy administracji publicznej dwóch instancji. Jeżeli organ uchyla się od załatwienia sprawy administracyjnej (także jeżeli w ocenie strony nie dokonuje tego we właściwej dla rozstrzygnięcia danej sprawy formie) stronie przysługuje środek ochrony - zażalenie do organu nadrzędnego. To ten organ, a nie sąd administracyjny, w pierwszej kolejności dysponuje instrumentami proceduralnymi zmierzającymi do zobligowania organu niższego stopnia do terminowego załatwienia sprawy, wszczętej żądaniem strony. W takiej sytuacji, w ramach administracyjnego toku instancji, sprawa winna zostać rozstrzygnięta bez zbędnej zwłoki. Z tych powodów Sąd uznał, iż złożenie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu administracji publicznej, z pominięciem wniesienia omawianego zażalenia do organu wyższego stopnia czyli Komendanta Wojewódzkiego Policji jest przedwczesne. Skarga taka, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu przez Sąd bez możliwości merytorycznego zbadania jej zasadności, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. Stanowisko takie ugruntowane jest w doktrynie oraz orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 17 października 1997r. Nr IV SAB 31/97). Mając na uwadze powyższe okoliczności i uznając, że skarga S.D. w przedmiotowej sprawie jako wniesiona bez uprzedniego wyczerpania środka zaskarżenia jest niedopuszczalna, orzeczono jak w sentencji.