IV SAB/Wa 188/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Marek Wroczyński (spr.), Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi W. K. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku I. zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania wniosku z dnia 22 kwietnia 1998 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Urzędu Wojewódzkiego W. z dnia [...] października 1949 r. znak [...] uznającego, że nieruchomość ziemska pod nazwa "Folwark L." o powierzchni 82,2979 hektara położona w gminie G. stanowiąca własność B. K. podpada pod działanie dekretu o reformie rolnej - w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania przez organ odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej W. K. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 17 listopada 2008 roku W. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi skargę na bezczynność tego organu w przedmiocie wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Urzędu Wojewódzkiego W. z dnia [...] października 1949 roku o przejęciu na cele reformy rolnej majątku ziemskiego ,, Folwark - L.--, położonego na terenie gminy W. W uzasadnieniu skargi podnosiła, że pismem z dnia [...] kwietnia 1998 roku wniosła o wydanie decyzji stwierdzającej nieważność wyżej powołanego orzeczenia. Podnosiła, że dokumenty w sprawie zostały przekazane przez Wojewodę S. do ówczesnego Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej jeszcze w 1998 roku. Od tego czasu skarżąca była kilkakrotnie informowana o terminach załatwienia sprawy, jednakże do chwili obecnej żaden z nich nie został dotrzymany. Skarżąca podnosiła również, że w trybie art. 37 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej jako k.p.a. zostało złożonych kilka zażaleń na bezczynność organu administracji publicznej, które do chwili obecnej nie przyniosły jakiegokolwiek skutku. W związku z powyższym wnosiła o: 1) zobowiązanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do wydania decyzji w terminie dwóch miesięcy od dnia wydania wyroku; 2) zasądzenie kosztów postępowania. Udzielając odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie jako bezzasadnej. Uzasadniając swoje stanowisko organ podnosił, że Urząd Wojewódzki W. Dział Rolnictwa i Reform Rolnych orzeczeniem z dnia [...] października 1949 roku, znak [...] uznał, iż nieruchomość ziemska ,, Folwark L. -- o powierzchni 82, 2979 ha położona w gminie G., powiatu g. podpadała pod działanie art.2 ust.1 lit.e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej( DZ.U z 1945 roku, nr 3, poz. 13), gdyż powierzchnia użytków rolnych przekraczała normę 50 ha. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy orzeczeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] stycznia 1950 roku. Z wnioskiem o zbadanie zasadności przejęcia przedmiotowej nieruchomości ziemskiej wystąpiła W. K. Pismem z dnia [...] lipca 2003 roku Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wystąpiło do wnioskodawczyni o udokumentowanie stanu powierzchni użytków rolnych przedmiotowej nieruchomości ziemskiej na dzień [...] września 1939 roku. Następnie pismem z dnia [...] listopada 2003 roku Ministerstwo wystąpiło do [...] Urzędu Wojewódzkiego w W. o ustalenie między innymi aktualnego stanu faktycznego i prawnego przejętej nieruchomości. Jednocześnie Ministerstwo pismem z tej samej daty wystąpiło do reprezentanta skarżącej radcy prawnego G. K. o nadesłanie pełnomocnictwa udzielonego przez W. K. W dalszej części organ argumentował, że z uzyskanej odpowiedzi od [...] Urzędu Wojewódzkiego wynika, że nie jest możliwe przekazanie informacji o aktualnym stanie prawnym nieruchomości ziemskiej ,, Folwark L. --, ponieważ w prowadzonej ewidencji gruntów i budynków brak jest danych dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Następnie organ podnosił, iż pismem z dnia [...] sierpnia 2008 roku wystąpił do Archiwum Państwowego W. - Oddział w G. o udostępnienie posiadanych w tej sprawie dokumentów. W dniu [...] listopada 2008 roku w tymże archiwum zostało złożone zamówienie na wykonanie uwierzytelnionych kopii z akt archiwalnych. W ocenie organu dla potrzeb prawidłowego rozstrzygnięcia tej sprawy niezbędne jest opracowanie przez biegłego dokumentacji geodezyjno- prawnej przedmiotowej nieruchomości. Z tego też względu biorąc za podstawę art.36 § 1 k.p.a. organ przedłużył termin rozpatrzenia wniosku W. K. do dnia [...] lutego 2009 roku. W tym stanie rzeczy, w ocenie organu nie pozostaje on w bezczynności i skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga W. K. zasługuje na uwzględnienie. Sąd rozpoznał skargę na bezczynność biorąc za podstawę art. 1§ 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku- Prawo o ustroju sądów administracyjnych( DZ.U z 20 .09., nr 153, poz. 1269), który stanowi, że sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem oraz art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( DZ.U nr 153, poz. 1270), który stanowi, że kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że z dyspozycji art. 52 ustawy z dnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( DZ.U nr 153, poz. 1270 ze zmianami), dalej jako p.p.s.a., wynika, że skargę do sądu administracyjnego, można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Art. 37 § 1 k.p.a. przewiduje możliwość wniesienia przez stronę postępowania zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie przez organ administracji publicznej. Zażalenie to służy do organu administracyjnego wyższego stopnia nad organem pozostającym w bezczynności. W przypadku jednak gdy w bezczynności pozostaje minister w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a., to wówczas tryb przewidziany w art. 37 k.p.a. nie ma zastosowania. Nad tymi organami bowiem nie ma w postępowaniu administracyjnym organów wyższego stopnia( vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, syg. akt I OSK 480/06, LEX nr 188512). W związku z powyższym należy uznać, że została spełniona przesłanka formalna do złożenia skargi na bezczynność organu przez skarżącą. Należy podnieść, iż zgodnie z art.35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, iż wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności orzeczenia organu administracji został złożony w kwietniu 1998 roku. Nierozpoznanie wniosku do chwili obecnej jest złamaniem wszelkich zasad rozpoznawania spraw w postępowaniu administracyjnym. Organ wielokrotnie wyznaczał terminy do załatwienia sprawy i nigdy nie zostały one przez organ dotrzymane. Sprawa przez organ miała zostać załatwiona w IV kwartale 1999 roku, IV kwartale 2000 roku, III kwartale 2001 roku. Ostatni wyznaczony termin - do [...] lutego 2009 roku, również nie został dotrzymany W ocenie Sądu zasada sformułowana w art.6 k.p.a. zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwienia spraw określonych w art. 35 i art. 36 k.p.a. Obowiązek załatwienia spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i art. 8 k.p.a. zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 października 2000 roku, IV SA 105/00, LEX nr 53462). Okoliczności zwalniające organ administracji z zarzutu bezczynności muszą mieć charakter prawny, proceduralny, a nie faktyczny. Taki pogląd koresponduje z powszechnie aprobowaną zasadą, iż realizacja kompetencji organu administracji jest jego prawnym obowiązkiem. Od obowiązku tego nie zwalniają tzw. trudności obiektywne- brak etatów, środków pieniężnych, duża liczba spraw( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 grudnia 1999 roku, syg. akt V SAB 147/99, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 maja 2007 roku, syg. akt IV SAB/Wa 35/07, LEX nr 34 7049). Podejmowane przez organ w niniejszej sprawie czynności, nie mogą w żaden sposób usprawiedliwiać jego bezczynności. Wniosek w przedmiotowej sprawie dotyczy oceny prawnej orzeczenia z [...] września 1949 roku w przedmiocie rozstrzygnięcia, czy zachodzą podstawy do stwierdzenia jego nieważności. Z tego też względu do załatwienia przedmiotowego wniosku nie zachodzi potrzeba opracowywania oceny geodezyjno- prawnej tej nieruchomości. Nawet jeśli organ uznawał tę dokumentację za niezbędną do załatwienia wniosku, to należy zauważyć, że wszelkie dopuszczalne terminy zostały w tym zakresie przekroczone, biorąc pod uwagę, że wniosek skarżącej pochodzi z 1989 roku. Terminy wyznaczone w art. 35 § 2 k.p.a. do załatwienia spraw są terminami maksymalnymi. Z przepisu art.35 § 5 k.p.a. wynika, że terminy załatwienia spraw określają czas efektywny, jakim dysponuje organ administracji publicznej załatwiający sprawę na jej rozpatrzenie i podjęcie decyzji. Do terminów tych nie wlicza się - terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresów opóźnień powstałych z winy strony, okresów opóźnień powstałych z przyczyn niezależnych od organu. Do terminów załatwienia spraw nie wlicza się określonych w przepisach szczególnych i przepisach kodeksów terminów do dokonania określonych czynności przez organ prowadzący postępowanie, inny organ( np. art. 106 k.p.a.). W niniejszym postępowaniu nie zachodziła żadna z okoliczności wskazanych przez przepis art. 35 § 5 k.p.a i nawet organ na żadną z nich się nie powołuje. Z tych też względów biorąc pod uwagę przekroczenie terminów określonych art. 35 § 3 k.p.a., i niezałatwienie sprawy, należało skargę W. K. uwzględnić. Z uwagi na powyższe Sąd biorąc za podstawę art. 149 p.p.s.a. zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącej w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania przez organ prawomocnego wyroku sądu wraz z aktami sprawy. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.