VIII SA/Wa 686/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędzia WSA Sławomir Fularski, Protokolant Michał Sikorski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi J. P., W. P. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] września 2008 roku Minister Infrastruktury, po rozpoznaniu wniosku J. i W. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2008 roku oddalającym skargę na czynności egzekucyjne dokonane w dniu [...] lutego 2008 roku, polegające na odebraniu nieruchomości położonej w G. , oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, będącej własnością J. P. i W. P. , utrzymał w mocy powyższe postanowienie. Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] maja 2007 roku Minister Budownictwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2007 roku zezwalającą Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości przeznaczonej pod rozbudowę drogi krajowej nr [...] do parametrów drogi ekspresowej na odcinku obwodnicy G. oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha, będąca własnością J. P. i W. P . W dniu [...] czerwca 2007 r. organ wojewódzki skierował do J. P. i W. P. upomnienie wzywające do wykonania obowiązku wydania przedmiotowej działki z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2007 r. utrzymanym w mocy postanowieniem Ministra Infrastruktury z [...] maja 2008 r. Wojewoda [...] wezwał J. i W. P. do wykonania w terminie 7 dni od daty otrzymania postanowienia obowiązku wydania niniejszej nieruchomości, z zagrożeniem zastosowania środka egzekucyjnego w postaci przymusowego odebrania nieruchomości. W dniu 22 lutego 2008 roku wpłynęła skarga J. i W. P. do Wojewody [...] na czynności egzekucyjne dokonane w dniu [...] lutego 2008 roku polegające na odebraniu w/w nieruchomości stanowiącej własność J. i W. P. Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] maja 2008 r., znak: [...] oddalił skargę na czynności egzekucyjne. W. i J. P. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że czynności polegające na odebraniu nieruchomości zostały podjęte pomimo że obowiązek był niewymagalny, a postępowanie egzekucyjne powinno zostać zawieszone. W ocenie skarżących, podejmowane wobec nich czynności egzekucyjne są bezprawne, bowiem do chwili obecnej nie otrzymali żadnej propozycji lokalu zamiennego, w którym mogliby kontynuować działalność gospodarczą. Obowiązek zapewnienia im takiego lokalu zagwarantowany został przez ustawodawcę w art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. Skarżący podnoszą, iż brak lokalu zamiennego powoduje niewykonalność decyzji stanowiącej podstawę do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Rozpoznając sprawę ponownie podniesiono, iż zarówno z akt sprawy, skargi z 18 lutego 2008 r., jak i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynika, że skarżący kwestionują przede wszystkim wykonalność egzekwowanego obowiązku wskazując, iż nie otrzymali żadnej propozycji lokalu zamiennego, w którym mogliby kontynuować działalność gospodarczą. Jednocześnie skarżący w żaden sposób nie wskazali na czym polega wadliwość zaskarżonej przez nich czynności egzekucyjnej. W ocenie organu przedmiotem skargi mogą być, poza przewlekłością postępowania, wyłącznie poszczególne czynności egzekucyjne i to tylko wtedy, gdy ustawa nie przewiduje innych środków zaskarżenia takich czynności. W postępowaniu ze skargi na czynności egzekucyjne kontrolą objęta jest jedynie prawidłowość zaskarżonej czynności, a nie działania będące podstawą egzekucji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. P. i W.P. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Wojewody [...], zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż Minister nie odniósł się do zarzutów skarżących dotyczących braku lokalu zastępczego i nie rozpoznał merytorycznie wniosku. Odebranie nieruchomości zobowiązuje do wskazania lokalu zamiennego, obowiązek nałożony na skarżących jest powiązany i zarazem zależny od obowiązku dostarczenia lokalu zamiennego, a jego niewskazanie powoduje, że czynność egzekucyjna posiada istotne wady faktyczne i prawne . Podejmowanie w tych okolicznościach w stosunku do skarżących jakichkolwiek działań egzekucyjnych jest bezprawne. Pomimo przeprowadzenia egzekucji i zniszczenia budynku użytkowego skarżący nie otrzymali żadnej propozycji lokalu zamiennego , zaś oczywistym jest iż mogli opuścić nieruchomość przenosząc się do odpowiedniego lokalu zamiennego. Do czasu wskazania lokalu decyzja nie powinna podlegać wykonaniu, a zatem czynność egzekucyjna polegająca na odebraniu nieruchomości była niedopuszczalna. Odpowiadając na powyższą skargę Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi podtrzymując zaprezentowaną wcześniej argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest postanowienie Ministra Infrastruktury utrzymujące w mocy postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2008 roku oddalające skargę na czynności egzekucyjne dokonane w dniu [...] lutego 2008 roku polegające na odebraniu nieruchomości położonej w G. , oznaczonej nr [...] o powierzchni [...] ha stanowiącej własność skarżących J. i W.P. Jak wynika z treści art. 17 ust. 3 – 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonej na pasy drogi publicznej, zobowiązuje do niezwłocznego wydania nieruchomości , opróżnienia lokali i innych pomieszczeń i uprawnia do faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. W przypadku, gdy decyzja ta tyczy nieruchomości zabudowanej , Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad jest zobowiązany, w terminie faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie, do wskazania lokalu zamiennego. Do egzekucji obowiązków wynikających z tej decyzji stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z treścią art. 1 a pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. - O postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. Nr 24, poz.151 ze zm. ) - dalej u.p.e.a. każde działanie organu egzekucyjnego podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego jest czynnością egzekucyjną i może być przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne przewidzianej w art. 54 u.pe.a. Prawo do wniesienia skargi powstaje wówczas, gdy strona wzrusza czynności natury wykonawczej , czynności faktycznie podejmowane w toku egzekucji. Poprzez wniesienie skargi na czynności egzekucyjne można kwestionować skutecznie jedynie działania organów administracji podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego. Bezskuteczne natomiast pozostaną próby wzruszenia rozstrzygnięć będących podstawą postępowania egzekucyjnego, do czego zostały przewidziane inne tryby postępowania. Żądanie skarżących w sprawie niniejszej sprowadza się do kwestionowania wymagalności egzekwowanego obowiązku, który winien ich zdaniem zostać zawieszony do czasu dostarczenia im lokalu zamiennego, w którym mogliby kontynuować prowadzoną uprzednio działalność gospodarczą. Zgodnie z art. 54 w/cyt. ustawy skarga na czynności egzekucyjne będąca przedmiotem postępowania przed organami, dotyczyć może jedynie toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zastrzeżenia podnoszone przez skarżących mogły stać się przedmiotem zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej , opartych na podstawie art. 33 pkt 1 bądź 2 u.p.e.a. zgodnie bowiem z tym przepisem podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być między innymi wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, odroczenie terminu jego wykonania albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu . Prawo do wniesienia omawianego środka służy skarżącym w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Takie zarzuty zostały przez skarżących wniesione do tut. Sądu i oczekują na rozpoznanie. Dodać należy, iż postępowanie egzekucyjne pozwala na badanie istnienia czy też wymagalności egzekwowanego obowiązku jedynie w ograniczonym zakresie. Okoliczności te podlegają badaniu w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym postępowanie egzekucyjne, bowiem tylko w jego trakcie uprawnione organy administracji orzekają o prawach i obowiązkach wynikających z prawa materialnego. Samo postępowanie egzekucyjne służy przymusowemu wykonaniu nałożonych obowiązków, a nie badaniu ich materialnoprawnej podstawy. Z całokształtu uregulowań w zakresie środków zaskarżania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że skarga z art. 54 u.p.e.a. przysługuje w sytuacji, gdy stronie nie służy inny środek zaskarżenia oraz gdy skarga ta dotyczy samych czynności wykonawczych postępowania egzekucyjnego, a nie okoliczności mogących być przedmiotem zarzutów jak w sprawie niniejszej. Pogląd taki jest już ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – por. wyrok z 17 kwietnia 2000 r. sygn. akt III SA 827/99 z treści którego wynika, iż skarga z art. 54 u.p.e.a. nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia – zarzuty, zażalenia, na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego . Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia. Zarówno przepis art. 17 ust. 4 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych jak i żaden inny przepis prawa nie uzależnia obowiązku wydania nieruchomości od realizacji obowiązku wskazania lokalu zamiennego. Ciążący na GDDKiA obowiązek zapewnienia lokalu zamiennego ma charakter materialnoprawny, a zatem organ egzekucyjny nie jest uprawniony do rozstrzygania sporu dotyczącego jego realizacji, skoro kwestia ta nie ma charakteru egzekucyjnego – obowiązek wskazania lokalu zamiennego nie jest czynnością egzekucyjną w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Obowiązek dostarczenia dłużnikowi lokalu zamiennego ma charakter cywilnoprawny i obowiązujące przepisy prawa nie przewidują wydania decyzji administracyjnej w tym przedmiocie. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż argumenty podniesione w skardze są niezasadne , a zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Wobec tego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej jako: p.p.s.a.) orzekł jak w sentencji. ----------------------- 5