I OZ 540/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 144/09 o odrzuceniu wniosku W. W. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] marca 2007 r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w zakresie wydania prawa jazdy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., Nr [...] wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., po wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Szczecina z dnia [...] kwietnia 2003 r. w sprawie wydania W. W. prawa jazdy, odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji. Decyzja ta stała się ostateczną w administracyjnym toku instancji. Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniósł Prokurator Rejonowy Szczecin - [...] w Szczecinie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie decyzją z dnia [...] marca 2007r. nr [...], działając w trybie autokontroli przewidzianym w art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., po rozpatrzeniu skargi prokuratora : 1) uchyliło swoją decyzję z dnia [...] sierpnia 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Szczecina z dnia [...] kwietnia 2003 r. w sprawie wydania W. J. W. prawa jazdy kat. ABCE, nr [...], 2) stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta Szczecina z dnia [...] kwietnia 2003 r. w sprawie wydania W. J. W. prawa jazdy kat. ABCE, nr [...]. Decyzja ta zawierała pouczenie, że "strona niezadowolona z niniejszej decyzji może zwrócić się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie w terminie 14 dni od doręczenia decyzji". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie decyzją z dnia [...] kwietnia 2008r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 156 § 1 pkt 2 kpa, art. 54 § 3 powołanej ustawy, po rozpatrzeniu wniosku W. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] marca 2007r. Nr [...] - utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Na tę decyzję W. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 541/08, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] kwietnia 2008r. Nr [...], wskazując jednakże, iż nastąpiło to z przyczyn zupełnie innych, niż zostały podniesione w skardze. Sąd podkreślił, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] marca 2007 r. została wydana w trybie autokontroli określonym w art. 54 § 3 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Decyzja wydana natomiast w tym trybie, pod względem jej zaskarżalności, różni się od sytuacji opisanej w art. 127 § 3 k.p.a. Na skutek bowiem wydania przez zaskarżony organ decyzji uwzględniającej skargę w trybie autokontroli, sąd umarza postępowanie sądowoadministracyjne wywołane skargą jako bezprzedmiotowe (art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a stronie niezadowolonej z decyzji wydanej w trybie art. 54 § 3 powołanej ustawy nie służy środek prawny wymieniony w art. 127 § 3 k.p.a., lecz skarga do sądu administracyjnego. Sąd pierwszej instancji podkreślił przy tym, że taki tok postępowania nie wynika co prawda wprost z żadnego przepisu prawa, ale wyinterpretowany został z istoty instytucji autokontroli i ugruntowany zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, że w związku z tym, uchylając zaskarżoną decyzję Sąd nie dokonał jej kontroli pod względem zasadności zarzutów skargi, skoro nie ta decyzja mogła być przedmiotem skargi, lecz decyzja z dnia [...] marca 2007r., Nr [...]. Okoliczność, że w decyzji z dnia [...] marca 2007r. zawarto błędne pouczenie, stosownie do art. 112 k.p.a., nie może, zdaniem Sądu, szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Wobec treści art. 86 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, konsekwencją skorzystania przez stronę z zasady wyrażonej w art. 112 k.p.a. jest możliwość wniesienia, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, o czym stanowi art. 87 tejże ustawy. Pismem z dnia [...] stycznia 2009 r. W.W. złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2007r., Nr [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Zaskarżonym w przedmiotowej sprawie postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 144/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił wniosek W. W. o przywrócenie terminu do złożenia skargi, wskazując, że został on złożony po terminie. Sąd podkreślił, że za przyczynę uchybienia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] marca 2007 r. przyjąć należy fakt błędnego pouczenia, o której to okoliczności pełnomocnik skarżącego powziął wiadomość w związku z ustnym ogłoszeniem wyroku i podaniem zasadniczych powodów rozstrzygnięcia. Potwierdzenie, zdaniem Sądu, stanowi protokół z rozprawy przeprowadzonej w dniu 17 grudnia 2008 r. w sprawie II SA/Sz z 541/08, co poświadczył także pełnomocnik skarżącego w złożonej do Sądu skardze. W związku z tym Sąd uznał, że w niniejszej sprawie przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 17 grudnia 2008 r. i od tego dnia rozpoczął bieg siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, określony w art. 87 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który upłynął bezskutecznie w dniu 24 grudnia 2008 r. Na to postanowienie zażalenie złożył W. W., podnosząc, że siedmiodniowy termin powinien być liczony od daty uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 grudnia 2008 r., który to wyrok uprawomocnił się najwcześniej w dniu 6 lutego 2009 r. W takim przypadku, zdaniem skarżącego termin do wniesienia skargi upływał w dniu 13 lutego 2009 r. Skarżący podniósł ponadto, że przyjęcie stanowiska Sądu pierwszej instancji oznaczałoby, że strona obecna na publikacji wyroku ma siedem dni na sporządzenie skargi, natomiast strona nieobecna na publikacji powinna liczyć siedmiodniowy termin od doręczenia jej wyroku z uzasadnieniem bez względu na to, czy wyrok jest prawomocny, czy też nie. W ocenie skarżącego takie zróżnicowanie terminów dla strony obecnej i nieobecnej na publikacji jest niedopuszczalne i w każdym przypadku termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą powinien być liczony od dnia uprawomocnienia się wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 112 k.p.a., błędne pouczenie w decyzji co do prawa wniesienia odwołania albo powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego, nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Natomiast fakt mylnego pouczenia strony o trybie, sposobie i terminie wniesienia odwołania, czy zażalenia, nie wpływa na bieg terminu do wniesienia tego środka, lecz może stanowić podstawę do przywrócenia terminu. Praktyczne zaś konsekwencje art. 112 k.p.a. sprowadzają się właśnie do możliwości zgłoszenia wniosku o przywrócenie terminu, konsekwencją czego jest uznanie, że błędne pouczenie jest wystarczającym uzasadnieniem przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wskazać tym miejscu należy, że w niniejszej sprawie początku problemów skarżącego należy upatrywać właśnie w błędnym pouczeniu zawartym przy decyzji Samorządowego Kolegium w Szczecinie z dnia [...] marca 2007 r., z którego to pouczenia skarżący skorzystał. Okoliczność zaś skorzystania przez skarżącego ze wskazanego trybu odwoławczego spowodowała następnie cały ciąg zdarzeń niekorzystnych dla skarżącego. Wyczerpana zatem została przesłanka określona w art. 112 k.p.a. W niniejszej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie nie dokonał właściwej oceny stanu faktycznego niniejszej sprawy, gdyż rozpoznając wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia skargi nie wziął pod uwagę w wystarczający sposób okoliczności niniejszej sprawy na tle art. 112 k.p.a. W związku z tym, Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że w świetle niniejszej sprawy i okoliczności jej towarzyszących, jak również pamiętając o zasadzie, że należy tak interpretować przepisy obowiązującego prawa, aby nie zamykać stronie możliwości dochodzenia swych praw na drodze sądowej, o czym stanowi art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz. U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm.), która formułuje prawo do sądu "jako gwarancję poszanowania praw człowieka", uznać należy, że zasadnym będzie przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji celem ponownego rozpoznania wniosku W. W. o przywrócenie terminu do złożenia skargi, który to Sąd rozpoznając ponownie przedmiotowy wniosek pamiętać będzie, że błędne pouczenie, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie może rodzić dla strony negatywnych konsekwencji. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 i art. 197 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi