IV SA/Wa 10/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2009 r. sprawy ze skargi R. M., J. M. i J. M. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2008 r. Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...], Minister Gospodarki, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2008 r., znak: [...]. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. Minister Gospodarki, na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 157 § 1 i 2 kpa - odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1962 r., znak: [...] o przejściu na własność Państwa przedsiębiorstwa - M., B., pow. P., woj. [...].. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. organ podniósł, że przejście na własność Państwa przedsiębiorstw pozostających pod przymusowym zarządem państwowym, zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod przymusowym zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz. 37) następowało z mocy samego prawa. Dotyczyło to przedsiębiorstw które pozostawały pod przymusowym zarządem państwowym na podstawie dekretu z 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. Pr. P. P. Nr 21, poz. 67 z późn. zm.). Skoro zatem zarządzeniem Ministra Skupu z dnia [...] lutego 1956, nr [...], ustanowiono przymusowy zarząd państwowy nad ww. przedsiębiorstwem to bezsprzecznym jest, że istniała przesłanka do wydania przez Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości orzeczenia z dnia [...] czerwca 1962 r., stwierdzającego przejście na własność państwa przedmiotowego przedsiębiorstwa, na podstawie art. 2 i art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. Organ podkreślił, że stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Skupu decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z mocą ex tunc, nie skutkuje przypisaniem wady rażącego naruszenia prawa decyzji wydanej na podstawie decyzji uznanej za nieważną, czyli w tym konkretnym przypadku - ocenianego orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1962 r. Ponadto, wykazał, że pomiędzy ww. orzeczeniem, a zarządzeniem istniał związek materialnoprawny, wyrażający się w ustawowym obowiązku Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości do wydania orzeczenia z dnia [...] czerwca 1962 r., w IV SA/Wa 10/09 związku z ustanowieniem na mocy ww. zarządzenia Ministra Skupu przymusowego zarządu państwowego. Istniejący związek zależności prawnej, pomiędzy orzeczeniem z dnia [...] czerwca 1962 r., a zarządzeniem z dnia [...] lutego 1956 r, zdaniem organu powoduje, że nie można przypisać wady rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, orzeczeniu z dnia [...] czerwca 1962 r, tylko dlatego, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia [...] marca 2008 r., stwierdził nieważność ww. zarządzenia Ministra Skupu. Zdaniem Ministra, stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Skupu, które stanowiło podstawę do wydania orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1962 r., nie stanowi przesłanki stwierdzenia nieważności tego orzeczenia, lecz może być podstawą do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 kpa, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. W konkluzji swojego rozstrzygnięcia Minister Gospodarki stwierdził, iż nie można uznać, iż Przewodniczący Komitetu Drobnej Wytwórczości, orzekając o przejściu na własność Państwa przedmiotowego przedsiębiorstwa, na mocy wskazanego orzeczenia z dnia [...] czerwca 1962 r., dopuścił się naruszenia prawa, ani tym bardziej rażącego naruszenia prawa, którym mowa w art. 156 § 1 kpa. Pismem z dnia 21 lipca 2008 r. skarżący złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2008. W uzasadnieniu wniosku podnieśli, iż Minister Gospodarki podjął ww. rozstrzygnięcie wbrew ukształtowanej praktyce, oraz iż dopuścił się naruszenia art. 7, 8 i 9 kpa. Wskazali, że intencją wniosku z dnia 30 stycznia 2007 r. było wyeliminowanie z obrotu prawnego wadliwego orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1962 r. w kontekście decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2008 r. Zdaniem skarżących zawarte w ich wniosku żądanie o zbadanie legalności ww. orzeczenia nie oznaczało koniecznie zastosowania trybu określonego w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W ich ocenie organ powinien był zmierzać do sprecyzowania wniosku skarżących co do trybu, który powinien zostać zastosowany. Ponadto, zdaniem skarżących skoro organ uznał za właściwy tryb, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 8 kpa, to mógł wszcząć postępowanie z urzędu. IV SA/Wa 10/09 Pismem z dnia 26 sierpnia 2008 r., Minister gospodarki zwrócił się do stron o sprecyzowanie treści ww. wniosku poprzez wskazanie, czy stanowi on żądanie wznowienia postępowania /art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a./ zakończonego wydaniem ww. orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1962 r., w związku ze stwierdzeniem przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2008 r., nieważności zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] lutego 1956 r., czy też żądanie ponownego rozpatrzenia sprawy, zakończonej decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2008 r, znak: [...]. Pismem z dnia 3 września 2008 r. skarżący poinformowali organ, że ich wniosek z 21 lipca 2008 r. jest wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy. Stwierdzili także, że przyjęcie właściwej procedury w niniejszym postępowaniu może także polegać na wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie może polegać na wszczęciu postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Rozpoznając sprawę ponownie Minister Gospodarki nie znalazł podstaw do zmiany skarżonej decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. Zarzuty skarżących uznał za bezzasadne i pozbawione podstaw prawnych. Odnosząc się do treści pisma skarżących z dnia 3 września 2008 r., w części dotyczącej wniosku o wznowienie postępowania, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., organ podniósł, że system weryfikacji decyzji administracyjnych, oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności, a to oznacza, że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie. Organ stwierdził zatem, że skarżący złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2008 r., to nie jest możliwe równoczesne rozpatrzenie ich wniosku o wszczęcie postępowania w trybie wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. Żądanie wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. -zakończonego wydaniem orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1962 r., w związku ze stwierdzeniem przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nieważności zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] lutego 1956 r, w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem pn. M., B., pow. P., woj. [...]., organ orzekający uwzględni dopiero po ostatecznym zakończeniu postępowania nieważnościowego. IV SA/Wa 10/09 Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli: R. M., J. M. i J. M. wnosząc o jej uchylenie. Skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 7,8 i 9 kpa. Podnieśli, że rozpoznając sprawę ponownie organ powinien był przeanalizować całość materiału dowodowego, w szczególności pod kątem zawartych we wniosku zarzutów. Tymczasem Minister w zaskarżonej decyzji nie odniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniu i nie podjął żadnych kroków celem wyjaśnienia wszystkich okoliczności rozpatrywanej sprawy, ani rzeczywistych intencji skarżących co do kierunku prowadzenia postępowania. W odpowiedzi na skargę organ powtórzył argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Przepis art. 157 § 2 kpa stanowi, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Do postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym ma zastosowanie art. 61 kpa, zgodnie z którym datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia organowi administracji publicznej ( § 3). W orzecznictwie, jak też w literaturze przedmiotu wyraźnie podkreśla się, że strona wnosząc podanie do organu decyduje o przedmiocie postępowania. Jeżeli z treści podania nie wynika w sposób jednoznaczny co jest przedmiotem żądania strony obowiązkiem organu administracyjnego jest w takim przypadku zwrócić się do strony trybie art. 64 § 2 kpa o sprecyzowanie żądania, w terminie 7 dni z pouczeniem, że niezachowanie tego terminu spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Ponadto organ obowiązany jest przy tym na podstawie art. 9 kpa udzielić stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek aby nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa ( por. wyrok NSA z dnia 2 marca 1987r., III SA 92/8; B. Adamiak/J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 3.wydanie, wydaw. C.H. Beck, Warszawa 2000, str. 314 i n.). W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, zasadny okazał się zarzut, że Minister Gospodarki w oparciu o wniosek skarżących z dnia 30 stycznia 2007r. nie był uprawniony do wszczęcia postępowania nieważnościowego i poddania w tym IV SA/Wa 10/09 trybie kontroli legalności orzeczenia Przewodniczącego Komisji Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1962 roku. Powyższy wniosek skarżących jest sformułowany ogólnikowo i z jego treści można jedynie wywieźć, że żądano zbadania legalności orzeczenia o przejęciu ww. przedsiębiorstwa na własność Skarbu Państwa. Zabrakło w nim wskazania trybu przeprowadzenia kontroli tego rozstrzygnięcia, czy w postępowaniu o wznowienie postępowania, czy też w postępowaniu o stwierdzenie nieważności. Nie może więc budzić żadnych wątpliwości, że w takim przypadku rzeczą organu naczelnego było zwrócenie się na zasadzie art. 64 § 2 kpa do skarżących o sprecyzowanie żądania, z jednoczesnym zastosowaniem się do obowiązku z art. 9 kpa. Minister Gospodarki niewątpliwie uchybił tym obowiązkom, co w ocenie Sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania i dlatego należało wyeliminować z obrotu prawnego oba rozstrzygnięcia organu. Podkreślenia wymaga, że skarżący w skardze, jak też we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wyraźnie sprecyzowali, że ich intencją była kontrola orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa w trybie wznowienia na podstawie art. 145§1pkt8kpa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.