I OZ 878/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 23 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 269/09 odmawiające przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] grudnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 23 lipca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił przyznania M. W. prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] grudnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż sytuację majątkową skarżącej ustalono w oparciu o podane przez nią informacje we wniosku PPF, jak również w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego odmawiającego przyznania częściowego prawa pomocy w przedmiotowej sprawie oraz na podstawie wyjaśnień skarżącej co do jej stanu majątkowego złożonych w innej sprawie - tj. w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 304/08. Ze źródeł tych wynika, iż skarżąca utrzymuje się z emerytury w kwocie [...] zł miesięcznie wraz z dodatkiem do niej. Posiadane przez nią wartościowe składniki majątkowe obejmują dom parterowy o pow. [...] m2, działkę o powierzchni [...] arów oraz drewniany budynek gospodarczy. Za energię elektryczną od października 2008 r. do czerwca 2009 r. zapłaciła - [...] zł, za wodę od października 2008 r. do marca 2009 r. zapłaciła [...] zł, a na zakup węgla wydała w grudniu 2008 r. i w lutym 2009 r. - [...] zł. Skarżąca wykazała również, że ponosi wydatki na zakup żywności w kwocie 600-700 zł miesięcznie oraz na leki 40,50 zł miesięcznie plus dodatkowo 270-300 zł koszty związane z każdym wyjazdem w celu leczenia choroby. Skarżąca dysponuje oszczędnościami w kwocie [...] zł. Wobec takiej sytuacji majątkowej skarżącej Sąd Wojewódzki stwierdził, iż nie wykazała ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Wprawdzie jest osobą starszą i schorowaną, jednak otrzymywana przez nią emerytura wystarcza na pokrycie kosztów związanych z jej utrzymaniem i leczeniem, a dodatkowo część posiadanych oszczędności skarżąca może przeznaczyć na koszty związane z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Wskazuje na to również fakt, iż w innej sprawie z jej skargi o sygn. akt II SA/Rz 304/08 uiściła 200 zł tytułem wpisu sądowego od skargi oraz kwotę 100 zł za otrzymanie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Na powyższe postanowienie M. W. w ustawowym terminie wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie. W uzasadnieniu skupiła się na kwestiach związanych z przedmiotem jej sprawy sądowoadministracyjnej. Stwierdziła ponadto, iż Sąd Wojewódzki nie chcąc dopuścić do wniesienia przez nią skargi kasacyjnej stwarza wymyślone trudności, zaskarżone postanowienie świadczy o złej woli Sądu, a oszczędności, które posiada skarżąca nie mają znaczenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i wobec tego podlega oddaleniu. Prawo pomocy, zgodnie z treścią art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie częściowym prawo pomocy przyznawane jest osobie fizycznej, jeżeli osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli składany jest przez osobę fizyczną, również dokładne dane o stanie rodzinnym (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (zob. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Zakamycze 2005, s. 592). W rozpoznawanej sprawie należy stwierdzić, iż przyznanie M. W. prawa pomocy jest niezasadne z dwóch powodów. Po pierwsze jak ustalił Sąd Wojewódzki na podstawie akt innej sprawy (sygn. akt II SA/Rz 304/08), czemu nie zaprzecza skarżąca w złożonym zażaleniu, M. W. posiada oszczędności w kwocie [...] zł. Informacja ta nie została przez nią podana we wniosku o przyznanie prawa pomocy, mimo że w pkt 7.2.1. w formularzu PPF należy wskazać posiadane zasoby pieniężne takie jak: oszczędności, papiery wartościowe itp. Skarżąca zatem nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku przedstawienia wyczerpujących, zgodnych z prawdą danych na temat sytuacji majątkowej, a tym samym jak wskazano wyżej istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy. Po drugie z uwagi na oszczędności, w posiadaniu których jest skarżąca brak jest podstaw do uznania, iż nie jest ona w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika. W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, iż strony obowiązane są do pokrywania kosztów inicjowanych przez siebie spraw. Natomiast prawo pomocy ma wyjątkowy charakter i jako formą dofinansowania z budżetu państwa może być przyznane w zakresie częściowym lub całkowitym jedynie osobom znajdującym się w szczególnie trudnej sytuacji majątkowej, o jakiej mowa w art. 246 § 1 ustawy. Instytucja ta ma bowiem na celu umożliwienie osobom ubogim realizacji ich konstytucyjnego prawa do sądu. Powinna mieć więc zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania sądowego w inny sposób jest obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie informacji o sytuacji majątkowej skarżącej ustalonych przez Sąd Wojewódzki, a nie zakwestionowanych w rozpoznawanym zażaleniu, a zwłaszcza informacji o posiadanych przez skarżącą oszczędnościach, stwierdza, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi przypadek uzasadniający przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie nie narusza prawa, a zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. jako niezasadne podlega oddaleniu.