I OW 193/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Kacprzak Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) sędzia del. NSA Jacek Hyla Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta Pucka o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Pucka a Prezydentem Miasta Bydgoszczy w przedmiocie wskazanie organu właściwego do prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie skierowania J. P. do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Miasta Pucka jako organ właściwy do rozpoznania sprawy. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pucku, działając z upoważnienia Burmistrza Miasta Puck, na podstawie art. 22 § 1 pkt. 1 Kpa, pismem z dnia 19 grudnia 2008 r. (data stempla) wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bydgoszczy działającym z upoważnienia Prezydenta Miasta Bydgoszcz, poprzez wskazanie organu właściwego do prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie skierowania J. P. do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że organy te nie mają wspólnego organu wyższego stopnia właściwego do jego rozstrzygnięcia, wobec czego właściwym w sprawie jest Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie przepisów art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i art. 22 § 1 pkt 1 Kpa. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pucku w skazał, że postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 roku Nr [...], Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bydgoszczy działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Bydgoszcz, przekazał Kierownikowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pucku, według właściwości miejscowej, wniosek o skierowanie J. P. do Domu Pomocy Społecznej w Pucku. Wydając przedmiotowe postanowienie, organ ten uznał się za związany decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] października 2008 roku Sygn. akt [...]. Stanowisko takie jednak, w ocenie Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pucku, jest błędne. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pucku wskazał, że jak wynika z przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego, J. P. jest zameldowana na pobyt stały w Bydgoszczy, gdzie posiada własnościowy lokal mieszkalny, a jej dotychczasowe życie zawodowe i rodzinne umiejscowione było dotychczas na terenie Bydgoszczy, gdzie zamieszkuje także jej córka. Dalej organ podał, że do końca grudnia 2008 r., J. P. przebywała czasowo w Domu Pomocy Społecznej w Pucku na tzw. miejscu komercyjnym, który to pobyt ma charakter czasowy. Ubiega się ona o umieszczenie w domu pomocy społecznej na stałe. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pucku wskazał, że zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Podniesiono, że ustawa w art. 101 ust. 3 przewiduje, iż w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki (...), właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadkach, o których mowa w ust. 3, można przyznać świadczenia wymienione w art. 37-42 i 47-50. A zatem nie dotyczy to spraw, jak w tym przypadku, związanych ze skierowaniem do domu pomocy społecznej. Zdaniem organu oznacza to, że w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej, o czym stanowi art. 59 ust. 1 w związku z art. 101 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej. Podniesiono, że ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji "miejsca zamieszkania", w związku z czym należy odnieść się do definicji tego pojęcia określonego w art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Oznacza to, zdaniem organu, że na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Wobec tego organ doszedł do wniosku, że o miejscu zamieszkania w rozumieniu art. 25 K.c. nie stanowi fakt, że występuje jedna ze wskazanych w nim przesłanek, polegająca na samym zamieszkaniu w sensie fizycznym, jednak bez zamiaru stałego pobytu. O stałości pobytu osoby fizycznej na danym terenie decyduje bowiem takie przebywanie, które ma cechy założenia w tejże miejscowości ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pucku zauważył, że w dacie składania wniosku o skierowanie do domu pomocy Społecznej, przebywanie J. P. na terenie miejscowości Puck nie miało charakteru zamieszkania, lecz jedynie charakter pobytu czasowego. W związku z tym, zdaniem organu, miejscem zamieszkania J. P. jest miejsce jej zameldowania na pobyt stały, tj. miasto Bydgoszcz, zatem organem właściwym do rozpoznania wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej - zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) - jest Prezydent Miasta w Bydgoszczy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa w art. 101 ust. 3 przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Nie dotyczy to jednak spraw - jak w tym przypadku - związanych ze skierowaniem do domu pomocy społecznej. Oznacza to, że w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy). Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji "miejsca zamieszkania". Należy zatem odnieść się w tej kwestii do wyjaśnienia pojęcia "miejsca zamieszkania" zawartego w art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Zatem sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy według Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać, że miasto Puck, w rozumieniu powołanego art. 25 k.c., spełnia przesłanki miejsca zamieszkania J. P. Z zebranego w sprawie materiału dokumentacyjnego wynika, że J. P. jest osobą w podeszłym wieku ([...] lat), która z tego względu oraz z uwagi na stan zdrowie wymaga stałej opieki osób trzecich. Wprawdzie w miejscu stałego zameldowania, tj. w Bydgoszczy, ma córkę, która zameldowana jest pod innym adresem, jednak nie jest ona w stanie zapewnić matce całodobowej opieki. Chcąc mieć bliski kontakt z synem oraz zapewnioną pomoc i właściwą opiekę J. P. wyjechała z Bydgoszczy i przeniosła się do Domu Pomocy Społecznej w Pucku, w którym na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej miała przebywać od dnia [...] sierpnia 2008 r. do dnia [...] grudnia 2008 r. będąc zameldowaną w tej placówce na pobyt czasowy. Jednocześnie J. P. złożyła wniosek o skierowanie jej do Domu Pomocy Społecznej w Pucku, w którym chciałaby przebywać na stałe. Zamiarem jej było niewątpliwie na stałe zamieszkanie w Pucku o czym świadczy chociażby chęć "spędzenia ostatnich lat w towarzystwie ukochanego syna". Wyżej przedstawione okoliczności wskazują na to, że zainteresowana tę miejscowość uznała za ośrodek swych osobistych i majątkowych interesów. Zamiar przebywania na stałe w Pucku i jednocześnie przebywanie w tej miejscowości powoduje, że stała się jej miejscem zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. Konsekwencją przedstawionego wyżej stanowiska będzie to, że Burmistrza miasta Pucka uznać należy zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku J. P. o skierowanie jej do Domu Pomocy Społecznej. Z tego względu na podstawie art. 15 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.