II SA/Wa 13/09

WyrokWSA w Warszawie2009-04-16

Skład orzekający: Andrzej Kołodziej, Ewa Grochowska - Jung, Sławomir Antoniuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy może uchylić decyzję przyznającą zasiłek dla bezrobotnych i odmówić jego przyznania, jeśli nie wykaże w uzasadnieniu, że decyzja organu pierwszej instancji rażąco narusza prawo lub interes społeczny, mimo że strona wniosła odwołanie w części dotyczącej okresu przyznania świadczenia?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy nie może uchylić decyzji organu pierwszej instancji i wydać orzeczenia na niekorzyść strony (zasada reformationis in peius), jeśli nie wykaże w uzasadnieniu, że decyzja ta rażąco narusza prawo lub interes społeczny. Samo odmienne zinterpretowanie przepisów przez organ odwoławczy, bez wykazania rażącego naruszenia, nie stanowi podstawy do orzekania na niekorzyść strony. Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego musi spełniać wymogi art. 107 § 3 k.p.a., a próba uzupełnienia go w odpowiedzi na skargę jest niedopuszczalna.
Stan faktyczny
Minister Pracy i Polityki Społecznej uchylił decyzję Marszałka Województwa przyznającą I. M. prawo do zasiłku dla bezrobotnych i odmówił przyznania tego zasiłku. Organ odwoławczy uznał, że skarżąca nie spełniała warunków do przyznania zasiłku na podstawie przepisów unijnych dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ponieważ jej miejsce zamieszkania i główne interesy życiowe koncentrowały się w Wielkiej Brytanii, gdzie była ostatnio zatrudniona. Skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie przepisów k.p.a., w tym zasady orzekania na niekorzyść strony, oraz błędną wykładnię przepisów unijnych. WSA uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej oraz stwierdza, że decyzja ta nie podlega wykonaniu w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Ewa Grochowska - Jung, WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Protokolant Monika Michnik - Misterek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie prawa do zasiłku dla bezrobotnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...] uchylił decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] przyznającą I. M. prawo do zasiłku dla bezrobotnych oraz odmówił przyznania wymienionej zasiłku dla bezrobotnych. W uzasadnieniu powyższej decyzji Minister Pracy i Polityki Społecznej podniósł, iż I. M. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. (dalej PUP) w dniu 11 lutego 2008 r. Następnie w dniu 11 lipca 2008 r. do Wojewódzkiego Urzędu Pracy [...] (dalej WUP) wpłynął wniosek I. M. o przyznanie jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych na zasadach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Do przedmiotowego wniosku strona dołączyła dokumentację, w tym formularz E-301 potwierdzający okres ubezpieczenia przebyty na obszarze Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (dalej Wielkiej Brytanii) w dniach od 15 stycznia 2006 r. do 5 kwietnia 2008 r. Biorąc pod uwagę, że wskazana w ww. formularzu końcowa data okresu ubezpieczenia w Wielkiej Brytanii była późniejsza niż dzień rejestracji wnioskodawczyni w PUP, WUP [...] zwrócił się w dniu 21 lipca 2008 r. do właściwej brytyjskiej instytucji z prośbą o weryfikację wskazanego w formularzu E-301 okresu ubezpieczenia. W dniu 13 sierpnia 2008 r. do WUP [...] wpłynął kolejny formularz E-301, w którym potwierdzono powyższy okres ubezpieczenia I. M. w Wielkiej Brytanii, przy czym jako okres zatrudnienia wskazano przedział czasowy od 15 września 2005 r. do 31 stycznia 2006 r. oraz od 17 lutego 2006 r. do 4 stycznia 2008 r. W formularzu E-301 jako sposób rozwiązania stosunku pracy wskazano rezygnację pracownika. Biorąc pod uwagę wymienione wyżej okoliczności Marszałek Województwa [...] wydał w dniu [...] sierpnia 2008 r. decyzję o przyznaniu I. M. prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 11 lipca 2008 r. na okres 6 miesięcy pomniejszony o okres 90 dni karencji (z uwagi na sposób rozwiązania umowy o pracę z pracodawcą brytyjskim). Od powyższej decyzji I. M. wniosła odwołanie, w którym wystąpiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia zarejestrowania w PUP. Strona podniosła, powołując się na art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze. zm.), iż okresu karencji nie stosuje się, gdy rozwiązanie stosunku pracy za wypowiedzeniem przez pracownika nastąpiło z powodu zmiany miejsca zamieszkania, a taka właśnie sytuacja zaistniała w jej przypadku. Ponadto strona podniosła, iż nabyła prawo do zasiłku z dniem rejestracji w PUP, a nie jak przyjął Starosta, w dniu dotarcia do organu samorządu wojewódzkiego stosownych dokumentów potwierdzających wymagany okres zatrudnienia na terytorium Wielkiej Brytanii. Po przeanalizowaniu dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych sprawy Minister Pracy i Polityki Społecznej, na podstawie art. 8 ust. 2 oraz art. 71 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 67 ust. 3 i art. 71 ust. 1 pkt b (ii) rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. U. WE L 149 z dnia 5 lipca 1971 r. ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 1, ze zm.), wydał decyzję uchylającą zaskarżoną decyzję i odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ odwoławczy argumentując podjęte rozstrzygnięcie stwierdził, iż wydając decyzję w przedmiotowej sprawie Marszałek Województwa [...] działał w oparciu o przepisy przywołanego powyżej rozporządzenia 1408/71, dotyczącego koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych oraz ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie z art. 67 ww. rozporządzenia, bezrobotny, ubiegający się o świadczenia z tytułu bezrobocia, ma prawo do uwzględnienia, w koniecznym zakresie, okresów ubezpieczenia lub zatrudnienia przebytych pod działaniem ustawodawstw państw członkowskich Unii Europejskiej (UE), pozostałych państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) lub Konfederacji Szwajcarskiej (Szwajcarii). Wnioskodawczyni ubiega się o zasiłek dla bezrobotnych na mocy art. 71 ust. 1 pkt b (ii) powołanego rozporządzenia, który stanowi, że pracownik najemny, niebędący pracownikiem przygranicznym, bezrobotny w pełnym wymiarze i który oddaje się do dyspozycji służb zatrudnienia na terytorium Państwa Członkowskiego, gdzie zamieszkuje, lub który powraca na to terytorium, korzysta ze świadczeń zgodnie z ustawodawstwem tego państwa, tak jak gdyby był tam zatrudniony. W myśl art. 1 (h) tego rozporządzenia określenie "miejsce zamieszkania" oznacza zwykłe "miejsce stałego zamieszkania". Powołując się na orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (ETS) w sprawie C-76/76- di Paolo (ECR 1977/1/00315) Minister wskazał, iż w celu zastosowania art. 71 ust. 1 lit. b (ii) określenie państwa członkowskiego, w którym zamieszkuje pracownik, musi zostać ograniczone do państwa, w którym pracownik, choć jest zatrudniony w innym państwie członkowskim, posiada swoje zwykłe miejsce zamieszkania i gdzie koncentrują się jego najważniejsze sprawy życiowe. Przeniesienie obowiązku wypłaty zasiłku dla bezrobotnych z państwa członkowskiego będącego miejscem ostatniego zatrudnienia do państwa członkowskiego stanowiącego miejsce zamieszkania jest uzasadnione dla tej kategorii pracowników, którzy zachowają bliską więź z krajem, w którym osiedlili się i zwykle mieszkają. Ilekroć pracownik ma stałe zatrudnienie w państwie członkowskim rodzi się domniemanie, że tam zamieszkuje i tam koncentrują się jego interesy życiowe. Ponadto w powołanym orzeczeniu ETS zajął stanowisko, iż w celu zastosowania art. 71 ust 1 lit. b (ii) rozporządzenia 1408/71 należy wziąć pod uwagę długość i ciągłość zamieszkiwania, jeszcze przed zmianą kraju zamieszkania, czas trwania i cel nieobecności, charakter zatrudnienia podjętego w innym państwie członkowskim, a także uwarunkowane wszystkimi tymi okolicznościami intencje tej osoby. Natomiast w decyzji nr 160 z dnia 28 listopada 1995 r., dotyczącej zakresu stosowania ww. artykułu rozporządzenia 1408/71 (96/1 72/WE), Komisja Administracyjna zajęła stanowisko, iż powołany przepis może być stosowany do pewnych kategorii pracowników, np. sezonowych, pracowników transportu międzynarodowego i innych kategorii, które również utrzymują bliskie związki z krajem swego pochodzenia, ale pod warunkiem, że w trakcie wykonywania ostatniej pracy zamieszkiwali lub zachowali miejsce zamieszkania w państwie innym niż państwo miejsca zatrudnienia. Z informacji przedstawionych przez stronę zarówno w odwołaniu, jak i w treści złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenia z czerwca 2008 r. wynika, że przez ponad 2 lata zamieszkiwała ona w Wielkiej Brytanii. Odwołująca się wyraźnie zaznaczyła, że w dniu 27 czerwca 2006 r. wymeldowała się z poprzedniego adresu zameldowania i zameldowała się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ponownie dopiero w dniu 11 stycznia 2008 r. Zainteresowana oświadczyła również, iż powodem rozwiązania stosunku pracy z jej brytyjskim pracodawcą była "przeprowadzka do Polski". W treść ww. oświadczenia I. M. wskazała także, iż w okresie od września 2005 r. do stycznia 2008 r. przebywała w Wielkiej Brytanii pod stałym adresem, a jej kontakty z rodzicami w Polsce ograniczały się w zasadzie do kontaktów telefonicznych. Istotne jest, że stosunek pracy na terytorium Wielkiej Brytanii został przez zainteresowaną zawarty na czas nieokreślony. Analiza przywołanych wyżej okoliczności pozwala stwierdzić, że interesy życiowe I. M. podczas jej pracy w Wielkiej Brytanii koncentrowały się w tym kraju. Tym samym należy uznać, że strona przeprowadzając się do Polski w istocie zmieniła miejsce zamieszkania. Nie ma zatem podstaw, aby na mocy preferencyjnego art. 71 ust. 1 pkt b (ii) rozporządzenia 1408/71, uznać I. M. za osobę powracającą do państwa swojego miejsca stałego zamieszkania i przyznać jej prawo do zasiłku dla bezrobotnych w Polsce. W myśl zasady Iex loci laboris, zawartej w art. 13 ust. 2 lit. a rozporządzenia 1408/71 obywatel wykonujący pracę lub pracujący na własny rachunek na terenie państwa członkowskiego UE, EOG lub Szwajcarii podlega wyłącznie ustawodawstwu tego państwa, w którym był ostatnio zatrudniony. Strona powinna zatem ubiegać się o przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych w Wielkiej Brytanii, gdyż tam była ostatnio zatrudniona na stałe przez ponad 2 lata i przez cały ten okres tam opłacała składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wykonywanej pracy. Co za tym idzie, I. M. nie może zostać objęta wyjątkiem określonym w art. 71 ust. 1 pkt b (ii) ww. rozporządzenia i nie może ubiegać się na tej podstawie o przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych w Polsce. Ponadto art. 67 ust. 3 rozporządzenia 1408/71 stanowi, że sumowanie okresów ubezpieczenia lub zatrudnienia spełnionych pod ustawodawstwem innego państwa członkowskiego jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku, gdy ubiegający się o świadczenie pracownik, spełnił ostatnie okresy ubezpieczenia lub zatrudnienia zgodnie z ustawodawstwem, na podstawie którego występuje o przyznanie świadczenia. W świetle powołanego przepisu, jeśli I. M., która przeniosła swoje miejsce zamieszkania z Wielkiej Brytanii do Polski, nie uzyska w Polsce okresów ubezpieczenia lub zatrudnienia (o których mowa w art. 71 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy), to nie nabędzie prawa do polskich świadczeń z tytułu bezrobocia na podstawie okresów przepracowanych w Wielkiej Brytanii. Rozporządzenie 1408/71 nie zawiera bowiem przepisów, które pozwoliłyby polskim instytucjom na uwzględnianie powyższych okresów przebytych w innych państwach członkowskich, jeżeli osoba bezrobotna nie spełniła ostatnio okresów uprawniających do zasiłku zgodnie z ustawodawstwem, na podstawie którego występuje o przyznanie świadczeń lub nie jest objęty zakresem stosowania art.71 ust. 1 pkt b (ii) przedmiotowego rozporządzenia. Z akt sprawy zaś wynika, że w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania odwołującej się jako osoby bezrobotnej, tj. od 11 lipca 2007 r. do 10 stycznia 2008 r., nie posiadała ona okresów zatrudnienia lub ubezpieczenia spełnionych na terytorium Polski, w związku z czym nie przysługuje jej prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Wobec przedstawionych wyżej okoliczności pozostałe zarzuty podniesione przez stronę w odwołaniu organ odwoławczy uznał za bezprzedmiotowe. Decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2008 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez I. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżąca zarzuciła kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 138 i 139 k.p.a. oraz naruszenie powołanego w decyzji rozporządzenia Rady (EWG) w zw. z ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów odwołania, a jedynie odmiennie niż organ I instancji zinterpretował przepisy art. 67 ust. 3, art. 71 ust. 1 pkt b (ii) rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71. Zdaniem strony skarżącej, Minister bezwzględnie naruszył zasadę nieorzekania na niekorzyść strony, albowiem w zaskarżonej decyzji nie powołał i niewykazał zaistnienia którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 145 § 1 i 156 § 1 k.p.a., jak też nie wykazał rażącego naruszenia interesu społecznego. Skoro organ II instancji tego nie uczynił, to wydanie rozstrzygnięcia na niekorzyść strony samo w sobie jest takim rażącym naruszeniem prawa. Ponadto skarżąca podniosła, iż Minister dokonał błędnej wykładni art. 71 ust. 1 pkt b (ii) ww. rozporządzenia powołując się jedynie na orzeczenia ETS. Nadto strona podała obszerną argumentację, jej zdaniem świadczącą o tym, że mieści się ona w kręgu podmiotów wymienionych w powołanym przepisie. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi w całości oraz podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ II instancji podniósł m.in., że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dostatecznie wykazał, iż decyzja Marszałka Województwa [...] rażąco narusza prawo, tj. art. 71 ust. 1 pkt b (ii) i art. 67 ust. 3 rozporządzenia 1408/71. W przekonaniu organu odwoławczego, zastosowanie w przedmiotowej sprawie zasady reformationis in peius doprowadziłoby do utrzymania w mocy decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd, stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie z powodów w niej podanych. Na wstępie należy wskazać, iż przepis art. 139 k.p.a. ustanawia zakaz orzekania przez organ odwoławczy "na niekorzyść strony odwołującej się". Zakres tego zakazu wyraża się w tym, że organ odwoławczy nie może pogarszać, określonej decyzją organu pierwszej instancji, sytuacji prawnej strony odwołującej się. Strona odwołująca się powinna pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że wniesione przez nią odwołanie, jeżeli nie okaże się skuteczne, spowoduje co najwyżej utrzymanie jej dotychczasowej sytuacji prawnej, ustalonej zaskarżoną decyzją, w żadnym zaś przypadku nie doprowadzi do jej pogorszenia. Przedmiotowy zakaz (reformationis in peius) nie jest bezwzględny. Doznaje ograniczeń, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Podkreślenia wymaga, że nie jakiekolwiek naruszenie prawa lub interesu społecznego stwarza możliwość zmiany decyzji na niekorzyść odwołującego się, lecz naruszenie rażące, kwalifikowane (patrz J. Borkowski, glosa do wyroku SN z dnia 17 kwietnia 1997 r., III RN 12/97, OSP 1998, z. 5, s. 261). W zakresie pierwszej przesłanki niestosowania zasady orzekania na niekorzyść strony wskazać należy, że użyte w powołanym przepisie pojęcia "rażące naruszenie prawa" obejmuje wszystkie kwalifikowane przypadki naruszenia prawa wymienione w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 156 § 1 k.p.a. Jednakże na gruncie niniejszej sprawy, należy wskazać na tożsamość przedmiotowego pojęcia z rażącym naruszeniem prawa będącego podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 2). Stwierdzenie nieważności decyzji jest zaś instytucją szczególną, godzącą w zasadę trwałości decyzji administracyjnych, zatem zaistnienie przesłanki powodującej konieczność stwierdzenia nieważności musi być oczywiste. Odnosząc tę oczywistość do przesłanki rażącego naruszenia prawa wskazać trzeba, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego, chodzi przy tym o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Druga przesłanka - "rażące naruszenie interesu społecznego" - nie jest samoistnym kryterium odstąpienia od zakazu wyrażonego w art. 139 k.p.a. Ma ona zastosowanie dopiero wówczas, gdy w postępowaniu odwoławczym zostanie stwierdzona wadliwość decyzji, chociażby nie w stopniu rażącym. Podkreślenia wymaga, iż obowiązkiem organu II instancji, który odstępuje od analizowanego zakazu, jest szczegółowe wykazanie w podejmowanym rozstrzygnięciu, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes społeczny. W wyroku z dnia 21 listopada 2006 r. sygn. akt I OSK 69/06 (publik. LEX nr 291369) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "... zakaz reformationis in peius jest jedną z podstawowych wartości demokratycznego państwa prawnego, które zapewnia jednostce prawo do obrony na drodze prawnej, czyli na drodze postępowania regulowanego przepisami prawa, oraz przyznaje jednostce prawo do zaskarżania decyzji wydanych w pierwszej instancji. Z konstytucyjnego prawa do obrony wynika, że z podjęciem prawa do obrony przez zaskarżenie decyzji wydanych w pierwszej instancji nie może wiązać się możliwość naruszenia prawa nabytego na podstawie decyzji organu pierwszej instancji. Z tego względu demokratyczne procedury prawne przyjmują jako zasadniczy element prawa odwołania zakaz reformationis in peius. Na podstawie art. 139 w związku z art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego zakaz reformationis in peius obowiązuje zarówno w postępowaniu głównym, jak i w nadzwyczajnych postępowaniach administracyjnych". Odstępując od zakazu reformationis in peius organ wydając decyzję na niekorzyść strony odwołującej się obowiązany jest wywieść rażące naruszenie prawa. NSA już w wyroku z dnia 6 lutego 1989 r. sygn. akt IV SA 1101/08 (publik. ONSA 1989 r. nr 2 poz. 71) jednoznacznie określił: "Organ odwoławczy, rozstrzygając sprawę na niekorzyść strony odwołującej się, jest obowiązany wykazać w uzasadnieniu swojej decyzji, że w sprawie wystąpił stan, o którym mowa w art. 139 k.p.a.". Nie może budzić wątpliwości, że zaskarżona decyzja uchylająca decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. o przyznaniu skarżącej prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 11 lipca 2008 r. na okres 6 miesięcy pomniejszony o okres 90 dni karencji, jest rozstrzygnięciem wydanym na niekorzyść strony. Ponadto zwrócić uwagę należy, że w odwołaniu strona zaskarżyła decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. nie w całości, lecz w części dotyczącej okresu na jaki prawo do zasiłku zostało przyznane i terminu przyznania prawa do świadczenia. Podejmując kwestionowane przez skarżącą rozstrzygnięcie Minister nie tylko nie powołał w podstawie prawnej decyzji art. 139 k.p.a., ale poza swoimi rozważaniami pozostawił dopuszczalność orzekania na niekorzyść strony. Dokonał natomiast odmiennej, niż to uczynił organ I instancji, oceny zgromadzonego materiału dowodowego przyjmując, iż w stwierdzonym stanie faktycznym nie zostały spełnione przesłanki z art. 67 ust. 3 i art. 71 ust. 1 pkt b (ii) rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. U. WE L 149 z dnia 5 lipca 1971 r. ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 1, ze zm.). Jednakże w żaden sposób organ II instancji nie wykazał, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy ponownie w kolejnej instancji rozpatrzył sprawę merytorycznie, lecz przedwcześnie, bez dokonania oceny charakteru naruszenia prawa, wydał decyzję w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ powinien mieć na uwadze, że nie każde naruszenie prawa daje podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji, a tylko rażące, oczywiste, wynikające wprost z treści przepisu prawnego. Jeżeli natomiast mamy do czynienia z możliwością odmiennej interpretacji przepisu, np. przy zastosowaniu wykładni celowościowej, systemowej, to nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, a tym samym i orzekania na niekorzyść strony. Minister Pracy i Polityki Społecznej dopiero w odpowiedzi na skargę odniósł się do powyżej wskazanych kwestii. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie prezentowany jest pogląd, że próba uzasadnienia wydanej decyzji w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, złożonym po zakończeniu postępowania administracyjnego, nie może zastąpić uzasadnienia rozstrzygnięcia określonego w art. 107 § 3 k.p.a. Pismo procesowe nie może "uzupełniać" zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w nim rozważań i ocen, które winny zostać zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym tej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ orzekający winien odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych (przykładowo wyrok WSA z dnia 5 kwietnia 2006 r. sygn. akt V SA/Wa 2905/05 publik. LEX nr 209713). W związku z powyższym stwierdzić należy, że organ odwoławczy rozpatrujący przedmiotową sprawę, uchylając decyzję samorządowego organu wojewódzkiego z dnia [...] sierpnia 2008 r. dopuścił się obrazy art. 139 k.p.a. i naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Orzekając na niekorzyść skarżącej Minister nie wykazał, że decyzja, od której wniesiono odwołanie, rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy będzie obowiązany przeprowadzić wnikliwą analizę stanu faktycznego i prawnego sprawy, rozważyć zasadność zarzutów odwołania strony oraz kierując się dyspozycją przepisu art. 139 k.p.a. wydać decyzję zawierającą uzasadnienie odpowiadające wymaganiom określonym w art. 107 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło