III SA/Gl 1492/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi H. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżona decyzją z dnia [...] r. o nr [...] Prezes zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku H. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, działając na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. z 2007r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. nr [...] z dnia [...] r. odmawiająca umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że w dniu [...] strona wystąpiła z wnioskiem do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych m.in. o umorzenie odsetek za zwłokę w należnościach z tytułu ubezpieczenia wskazując, że przyczyną powstania zaległości było nieterminowe regulowanie należności przez kontrahentów, spłata kredytów oraz straty poniesione w działalności transportowej. Na poparcie twierdzeń przedłożono dokumentację obrazującą sytuację finansowo – majątkową wnioskodawcy. Dokonując analizy akt sprawy z punktu widzenia istnienia "ważnego interesu" osoby zobowiązanej, w oparciu o art. 28 ust. 3a i 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz wydanego na ich podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) organ I instancji nie stwierdził zaistnienia przesłanek warunkujących dopuszczalność pozytywnego załatwienia wniosku. Decyzję podpisał Dyrektor Oddziału ZUS w R. – L. K. W dniu [...] r. strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podkreślając wysokie koszty funkcjonowania przedsiębiorstwa, konieczność zmiany branży dalszej działalności, sytuację finansową firmy oraz skutki korzystania z kredytów obrotowych i obowiązek ich terminowej spłaty. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym, wezwano stronę do uzupełnienia wniosku poprzez udokumentowanie nowych okoliczności mających wpływ na sprawę. Po ponownej analizie sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy stwierdzono, że strona nadal prowadzi działalność gospodarczą, a źródłem utrzymania rodziny są osiągane dochody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości [...] zł ; dochód z tytułu prowadzonej działalności za 2007 rok wyniósł [...] zł; na utrzymaniu pozostaje żona, która jest osobą współpracującą. Strona nie zalega z płatnościami tytułu podatków w Urzędzie Skarbowym; reguluje zobowiązania z tytułu kredytów; obecnie nie jest prowadzone żadne postępowanie egzekucyjne, wobec czego brak podstaw do zakwalifikowania należności jako całkowicie nieściągalnej. Poza tym złożony został wniosek o wpis hipoteki przymusowej do nieruchomości ujawnionych w księgach wieczystych nr [...], [...], [...] celem zabezpieczenia zadłużenia oraz zadłużenie z tytułu składek zostało zabezpieczone poprzez ustanowienie zastawu skarbowego na pojazdach: [...] rok produkcji 1999r., [...] rok prod. l998r., [...] rok prod.2000r. należących do H. S. Reasumując organ II instancji stwierdził, że analiza zebranego materiału ponownie prowadzi do przyjęcia stanowiska, iż w sprawie nie zachodzi "ważny interes osoby zobowiązanej". Strona osiąga dochody z tytułu osobiście prowadzonej działalności gospodarczej, pozwalające na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych oraz na regulowanie zobowiązań z tytułu kredytów. Wobec powyższego podkreślono, iż wnioskodawca posiada środki na regulowanie należności z tytułu składek i nie jest wykluczona stopniowa spłata zadłużenia np. w systemie ratalnym. Ustosunkowując się do dodatkowo przedstawionych przez stronę argumentów i dowodów m.in. pism z Archidiecezji K. Kościoła Rzymskokatolickiego w K. stwierdzono brak "ważnego interesu osoby zobowiązanej", gdyż wzięto pod uwagę nie tylko interes płatnika, ale również interes społeczny wyrażony w postaci zasady równości i powszechności w wypełnianiu obowiązków płatnika, która nie pozwala Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych dowolnie preferować interesów jednych płatników kosztem innych. Zaległości są zabezpieczone zastawem skarbowym jak również zadłużenie z tytułu składek nie jest dochodzone egzekucyjnie, wobec czego zgodnie z treścią art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998r. brak podstaw do zakwalifikowania należności jako całkowicie nieściągalnej. Jednocześnie zauważono, że nie zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 3a uzasadnionego przypadku uzasadniającego umorzenie należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności; tym bardziej, że we wniosku z dnia [...] r. strona wskazała, iż w związku z budową autostrady przewiduje wzrost obrotu i dochodu. Decyzję II-instancyjną z upoważnienia Prezesa ZUS podpisał Dyrektor Oddziału ZUS w R. – L. K. W skardze na powyższą decyzje organu odwoławczego strona wniosła o jej uchylenie i powtórzyła argumenty wyrażone w zażaleniu na rozstrzygnięcie pierwszo instancyjne. Dodatkowo główny nacisk jednak położono na naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r. nr 98, poz.1071 ze zm. – zwanej dalej Kpa) poprzez wydanie decyzji przez pracownika, który wydawał decyzję w I instancji. Organ odwoławczy wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazując, że decyzje SA wydawane jednoosobowo przez osoby do tego uprawnione i nie ma znaczenia, kto gromadził materiał dowodowy w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą zaskarżona decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwany dalej ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjne-go; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, iż w sytuacji, gdy w skardze zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności ocenie podlega prawidłowość przeprowadzonej procedury administracyjnej. W przedmiotowej sprawie zarzut naruszenia przepisów postępowania dotyczy przepisów regulujących podstawy wyłączenia pracownika organu administracji publicznej od udziału w procesie rozpatrywania danej sprawy tj. naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 Kpa poprzez wydanie decyzji w trybie odwoławczym przez pracownika – L. K., która wydawała decyzję w I instancji, gdyż jej podpis i pieczęć imienna widnieje pod decyzjami w obu instancjach. Podkreślić należy, że sąd administracyjny ma obowiązek uchylić zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego. Zaś z mocy art. 145 § 1 pkt 3 Kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie m.in. do art. 24 Kpa. Natomiast pracownik organu administracji podlega wyłączeniu obligatoryjnemu od udziału w postępowaniu w sprawie w przypadkach wyczerpująco wymienionych w art. 24 § 1, czyli m.in. gdy brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Reasumując zatem przedstawione uwarunkowania faktyczne i prawne rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, iż bezspornym jest fakt podpisania zarówno decyzji I jak i II instancji przez L. K. – Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R., której podpis i pieczęć imienna widnieje pod decyzjami w obu instancjach. Okoliczność, iż w I instancji wydawała decyzje jako organ administracji, a w II instancji z upoważnienia Prezesa ZUS nie ma znaczenia dla oceny zaistniałego uchybienia. W myśl bowiem normie z art. 24 § 1 Kpa wyłączeniu podlega pracownik, który brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji, czyli zarówno pracownik prowadzący całe postępowanie wyjaśniające, zbierający materiał dowodowy, jak i osoba podpisująca końcowe rozstrzygnięcie – wydającą daną decyzję. Uwzględniając zatem całokształt okoliczności sprawy Sąd – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę uwzględnił i uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania sądowego sąd orzekł stosownie do art. 200, art. 205 § 2, art. 209 cyt. ustawy.