I SA/Wa 101/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Elżbieta Lenart WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi K. B. i K. D. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2002 r., nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 1950 r., nr [...] o odmowie przyznania byłym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy [...] (dawnej [...]) ozn. hip. [...]. W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny: Pismem z dnia 28 czerwca 2002 r. K. B. reprezentowana przez pełnomocnika M. S. wystąpiła do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 1950 r., nr [...] odmawiającego przyznania byłym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy [...] (dawniej [...]), ozn. hip. [...]. Wnioskodawczyni wskazała, że jest spadkobierczynią byłej właścicielki przedmiotowej nieruchomości - W. K. Do wniosku załączono m. in. uwierzytelniony odpis aktu notarialnego z dnia 10 stycznia 1948 r., z którego wynika, że W. K. nabyła od dotychczasowego współwłaściciela nieruchomości "Zakładów Przemysłowych "[...]" Spółka Akcyjna" jego udział we własności przedmiotowej nieruchomości. Decyzją z dnia [...] października 2002 r., nr [...], Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po rozpoznaniu wniosku K. B. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 1950 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w aktach administracyjnych znajduje się dokument urzędowo poświadczony - zaświadczenie Sądu Rejonowego dla W. X Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia 2 sierpnia 2002 r., z którego wynika, że współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości byli Spółka Akcyjna pod nazwą "Zakłady Przemysłowe "[...]" Spółka Akcyjna" oraz J. K. W zaświadczeniu tym wskazano również, że wobec podejrzenia sfałszowania aktu notarialnego z dnia 10 stycznia 1948 r. skierowano do Prokuratury Rejonowej dla W. zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, a zatem w tej sytuacji, wydany na wniosek M. S. odpis przedmiotowego aktu notarialnego należy uznać za pozbawiony znaczenia prawnego. Wobec powyższego, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że w aktach administracyjnych brak jest dokumentów, z których wynikałoby, zgodnie z art. 28 kpa, w zw. z art. 76 § 1 kpa, iż wnioskodawczyni posiada legitymację do występowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 1950 r. Pismem z dnia 25 października 2002 r. K. B., reprezentowana przez pełnomocnika - M. S., wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej w/w decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2004 r., nr [...], Minister Infrastruktury zawiesił postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy z uwagi na zwrócenie się przez organ do Prokuratury Rejonowej dla W. o rozważenie możliwości podjęcia lub wznowienia umorzonego postępowania w sprawie sfałszowania wpisów w księdze hipotecznej nr [...] i [...] znajdującej się w Sądzie Rejonowym dla W. Wydział Ksiąg Wieczystych, sygn. [...]. Przy piśmie z dnia 13 czerwca 2008 r. Prokuratura Rejonowa dla W. nadesłała odpis prawomocnego postanowienia z dnia [...] czerwca 2007 r., sygn. akt [...], umarzającego - z powodu nie wykrycia sprawców - postępowanie w sprawie sfałszowania aktu notarialnego nr rep. [...] z roku 1948, datowanego na dzień 10 stycznia 1948 r. sporządzonego rzekomo przez notariusza W. R. w W. w nieustalonej dacie, oraz w sprawie posłużenia się w/w sfałszowanym dokumentem poprzez przedłożenie go w Sądzie Rejonowym dla W., X Wydział Ksiąg Wieczystych. W uzasadnieniu postanowienia Prokuratura wskazała, iż biegły powołany w sprawie podważył autentyczność przedmiotowego aktu notarialnego oraz stwierdził, iż nie został on sporządzony w dacie, która na nim widnieje. Dodatkowo podniesiono, że w ocenie biegłego nie jest możliwe ustalenie rzeczywistej daty sporządzenia przedmiotowego aktu notarialnego. Ponadto, w toku postępowania zmarła strona postępowania - D. D., a spadek po niej nabyła córka K. D. Aktualnie spadkobiercami W. K. (kupującej wg aktu notarialnego z dnia 10 stycznia 1948 r., rep. nr [...]) są: K. B. i K. D. W wyniku ustania przyczyn zawieszenia postępowania, postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...], Minister Infrastruktury podjął zawieszone postępowanie i po rozpatrzeniu wniosku oraz całości akt sprawy decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. utrzymał w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2002 r. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że zgodnie z art. 28 kpa stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, zaś stronami postępowania nadzorczego dotyczącego decyzji dekretowej o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] winni być dawni właściciele przedmiotowej nieruchomości lub ich następcy prawni, jak też aktualni właściciele oraz użytkownicy wieczyści tejże nieruchomości. Zdaniem wnioskodawczyń K. B. oraz K. D., przymiot strony przysługuje im z racji spadkobrania po W. K. Z kolei przymiot strony postępowania W. K., w ich ocenie wynika z aktu notarialnego z dnia 10 stycznia 1948 r., nr rep. [...], na mocy którego miała ona nabyć od dotychczasowego współwłaściciela nieruchomości "Zakładów Przemysłowych "[...]" Spółka Akcyjna" jego udział we własności przedmiotowej nieruchomości. Natomiast organ wskazał, że ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy prawomocnego postanowienia Prokuratury Rejonowej dla W., sygn. akt [...], przedmiotowy akt notarialny, na który powołują się skarżące został sfałszowany. Wprawdzie, zdaniem Ministra, postępowanie w sprawie sfałszowania aktu notarialnego nr rep. [...] z roku 1948, datowanego na dzień 10 stycznia 1948 r. zostało umorzone na podstawie art. 322 § 1 kk, tj. ze względu na nie wykrycie sprawców, jednakże Prokuratura w oparciu o opinię biegłego jednoznacznie potwierdziła fakt popełnienia przestępstwa, tj. sfałszowania przedmiotowego aktu. Minister Infrastruktury stwierdził, że skoro dokument nazwany "aktem notarialnym" datowany na dzień 10 stycznia 1948 r. został sfałszowany, to nie można uznać, że istnieje on w obrocie prawnym, a w szczególności, że nadaje którejkolwiek ze stron jakiekolwiek prawa lub obowiązki. Ponadto nie jest on aktem notarialnym, gdyż przymiot aktu notarialnego posiada jedynie dokument sporządzony przez notariusza w formie określonej przez prawo. Natomiast przedmiotowy dokument nie został sporządzony przez notariusza W. R., lecz przez bliżej nie ustaloną osobę w bliżej nie określonym terminie. Wobec powyższych ustaleń Minister Infrastruktury uznał, iż należy jednoznacznie stwierdzić, że skoro skarżąca nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego, że W. K. była współwłaścicielką nieruchomości [...] położonej przy [...] (dawniej [...]), ozn. hip. [...], to jej następczynie prawne K. B. i K. D. nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu zakończonym orzeczeniem z dnia [...] stycznia 1950 r. Przedmiotowa decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2008 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez K. B. i K. D. W uzasadnieniu skargi skarżące zarzuciły zaskarżanej decyzji naruszenie zasady bezpośredniości postępowania dowodowego wyrażoną w art. 7, 75, 77 § 1 i 80 kpa w ten sposób, że organ oparł rozstrzygnięcie na prawomocnym postanowieniu prokuratury umarzającym postępowanie wobec nie wykrycia sprawców przestępstwa sfałszowania aktu notarialnego na mocy którego W. K. nabyła przedmiotową nieruchomość, zamiast przeprowadzić w tym względzie własne, odrębne postępowanie dowodowe. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi, organ podniósł, że przeprowadzenie dowodu na okoliczność ustaloną uprzednio przez inny uprawniony organ byłoby sprzeczne z art. 19 kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej z urzędu przestrzegają swojej właściwości miejscowej i rzeczowej. Organ wskazał ponadto, że przepisy wykonawcze określające zakres działania Ministra Infrastruktury nie przyznają mu kompetencji do prowadzenia w trybie administracyjnym postępowań mających na celu ustalenie, czy doszło popełnienia przestępstwa - odrębne przepisy przewidują w tym zakresie kompetencje innych organów (w szczególności prokuratury), oraz inny tryb postępowania (postępowanie karne). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Przy czym oceny tej dokonuje według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu w oparciu o materiał dokumentacyjny znajdujący się w aktach sprawy. Stosownie zaś do treści art. 134 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Działając w oparciu o powyższe kryteria, Sąd uznał, iż zarzuty podniesione skardze nie zasługują na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2002 r., którą odmówiono wnioskodawczyni K. B. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 1950 r. odmawiającego przyznania byłym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...]. W pierwszej kolejności podnieść należy, że zgodnie z art. 157 § 2 kpa, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony, a wiec podmiotu, który spełnia w oparciu o przepis prawa materialnego przesłanki z art. 28 kpa. Brak interesu prawnego wnoszącego żądanie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wyłącza dopuszczalność prowadzenia tego postępowania i obliguje organ na podstawie art. 157 § 3 do wydania decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania. Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że w aktach administracyjnych brak jest dokumentu, z którego wynikałoby, że skarżące posiadają przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności przedmiotowego orzeczenia administracyjnego. Skład orzekający w niniejszej sprawie podzielił stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że dokumentem takim nie jest załączony do wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia odpis aktu notarialnego z dnia 10 stycznia 1948 r., który wskazuje jako kupującą udział w przedmiotowej nieruchomości W. K. - poprzednika prawnego K. B. i K. D. Wskazać bowiem należy, że w aktach administracyjnych znajduje się odpis prawomocnego postanowienia Prokuratury Rejonowej dla W. z dnia [...] czerwca 2007 r., sygn. akt [...] umarzającego, z powodu niewykrycia sprawców, dochodzenie w sprawie sfałszowania przedmiotowego aktu notarialnego. Sąd zwraca uwagę, że mimo umorzenia postępowania powodu niewykrycia sprawcy przestępstwa, Prokuratura w oparciu o opinię biegłego potwierdziła fakt popełnienia przestępstwa tj. sfałszowania przedmiotowego aktu. W tym miejscu wskazać trzeba, że zarzuty podniesione przez skarżące dotyczące naruszenia przez organ administracji zasady bezpośredniości postępowania dowodowego poprzez przyjęcie za własne stwierdzeń zawartych w uzasadnieniu postanowienia Prokuratury są całkowicie chybione. W ocenie Sądu, Minister Infrastruktury prawidłowo - mając na uwadze przepis art. 19 kpa oraz przepisy wykonawcze określające zakres jego kompetencji - zawiesił postępowanie administracyjne i zwrócił się do organu właściwego - prokuratury z wnioskiem o rozważenie możliwości podjęcia lub wznowienia postępowania w sprawie sfałszowania wpisów w księdze hipotecznej nr [...] i [...] znajdującej się w Sądzie Rejonowym dla W. Wydział Ksiąg Wieczystych, sygn. [...]. Podnieść ponadto należy, że postanowienie Prokuratury Rejonowej dla W. z dnia [...] czerwca 2007 r., sygn. akt [...] wydane na skutek rozpatrzenia przedmiotowego wniosku jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 kpa i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo poświadczone. Zatem Minister Infrastruktury jak dowód w sprawie mógł dopuścić na podstawie art. 75 kpa również przedmiotowe postanowienie Prokuratury, w którym stwierdzono, że akt notarialny z dnia 10 stycznia 1948 r. został sfałszowany. Brak jest zatem podstaw do uznania, że Minister Infrastruktury powołując się na postanowienie Prokuratury wykroczył poza kompetencje nadane mu przepisami obowiązującego prawa i naruszył zasadę bezpośredniości postępowania dowodowego wynikającą z art. 7, 75, 77 § 1 i 80 kpa. Wskazać bowiem trzeba, że obowiązujące przepisy prawa nie przyznają kompetencji organowi administracji do prowadzenia w trybie administracyjnym postępowań mających na celu ustalenie, czy doszło do popełnienia przestępstwa. Mając na uwadze powyższe ustalenia, Sąd stwierdził, iż Minister Infrastruktury prawidłowo przyjął, że skoro w aktach administracyjnych brak jest dokumentu potwierdzającego, że poprzedniczka prawna skarżących - W. K. była współwłaścicielką nieruchomości [...] położonej przy [...] (dawnej [...]), to skarżące jako jej następczynie prawne nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] stycznia 1950 r. Zatem uznać należy, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, i tym samym brak jest podstaw do jej uchylenia. W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.