IV SA/Wa 201/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi "E." Sp. J. z siedzibą w N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za korzystanie ze środowiska - oddala skargę - Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., zwane dalej "SKO", utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...], wymierzającą spółce "E." [...] Sp. jawna z siedzibą w K., zwanej dalej "skarżącym", opłatę za korzystanie ze środowiska za I półrocze 2007 r. z tytułu wprowadzenia gazów i pyłów do powietrza z instalacji do unieszkodliwiania lub odzysku padłych lub ubitych zwierząt oraz odpadowej tkanki zwierzęcej o zdolności przetwarzania 10 ton na dobę, zlokalizowanej miejscowości C., której wysokość stanowi różnicę pomiędzy opłatą należną, a opłatą wynikającą z korekty wykazu przesłanego przez stronę w dniu [...] sierpnia 2008 r. w kwocie 8.270, 00 zł i zobowiązującą do wpłaty ww. opłaty wraz z odsetkami na wskazane w ww. decyzji konto i wskazaniem, że kwotę odsetek należy obliczyć samodzielnie oraz wskazującej, że wyniki obliczeń załączone do ww. decyzji stanowią jej integralną część. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO wskazało, iż w dniu [...] lutego 2008 r. skarżący przedłożył w organie I instancji wykaz informacji o zakresie korzystania ze środowiska za I półrocze 2007 r., dotyczący użytkowania instalacji. Ponieważ wykaz ten zawierał błędy związane z naliczeniem wielkości emisji substancji wprowadzanych do powietrza z kotłowni zakładowej, organ I instancji zwrócił się ponownie o przesłanie wykazu, wskazując m.in. na konieczność naliczenia poprawnej opłaty za wprowadzenie gazów i pyłów do powietrza z instalacji z uwzględnieniem naliczenia opłaty podwyższonej o 200% ze względu na brak pozwolenia zintegrowanego w okresie eksploatowania instalacji od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] maja 2007 r. Skarżący przekazał uzupełniony wykaz przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2008 r. z naliczoną opłatą podstawową, podnosząc, że wystąpił o pozwolenie zintegrowane w dniu [...] marca 2006 r., tj. na 14 miesięcy przed wydaniem decyzji w tej sprawie, że pozwolenie zintegrowane powinno być wydane w ciągu 6 miesięcy od daty złożenia wniosku, a zatem brak takiego pozwolenia nie był spowodowany zaniedbaniem skarżącego. W ocenie organu nie można stwierdzić, bez znajomości akt dotyczących pozwolenia zintegrowanego, że postępowanie w sprawie wydania pozwolenia zintegrowanego prowadzone przez Starostę M. było prowadzone w sposób nieprawidłowy, a decyzję wydano po zbyt długim terminie od dnia złożenia wniosku ([...] marca 2006 r.). Jednakże, zdaniem SKO, powyższe okoliczności nie mają znaczenia dla sprawy (niezasadny jest zatem wniosek odwołania o uzupełnienie akt sprawy aktami sprawy o wydanie pozwolenia zintegrowanego), ponieważ zasadnicze znaczenie ma fakt, iż w okresie od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] maja 2007 r. skarżący nie posiadał pozwolenia zintegrowanego. Zgodnie z art.276 ust.1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. nr 25, poz.150 z późn.zm.), zwanej dalej "Poś", podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. Powołując się na stanowisko doktryny (K. Gruszecki "Prawo ochrony środowiska. Komentarz", LEX, 2008, wyd.II), organ podniósł, iż zastosowanie art.276 ma miejsce niezależnie od braku po stronie danej jednostki organizacyjnej, ponoszącej opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska, zawinienia w zakresie niezłożenia wymaganego prawem wykazu, czy też nieposiadania wymaganej prawem decyzji. Skoro jednostka organizacyjna, w ramach swej działalności gospodarczej, powoduje pogorszenie stanu środowiska i czyni to z naruszeniem wymogów ustawy, to musi z tego powodu ponieść określone konsekwencje. Jeżeli konsekwencje te byłyby wynikiem zawinienia organów administracji publicznej, to do naprawienia zaistniałej szkody, stanowiącej równowartość podwyższonej o 100% opłaty, właściwe byłyby przepisy kodeksu cywilnego i droga przed sądem powszechnym (wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 1998 r., sygn. akt IV SA 998/96, LEX nr 45168). Skargę na powyższą decyzję wniósł skarżący, podnosząc, iż wydano ją z naruszeniem przepisu prawa materialnego, tj. art.276 ust.1 Poś, polegającym na wadliwym przyjęciu, iż skarżący winien jest ponieść opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska, albowiem w okresie od [...] stycznia 2007 r. do [...] maja 2007 r. korzystał z niego bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego, mimo, iż to opieszałość organu spowodowała, iż skarżący pomimo swojego wniosku z dnia [...] marca 2006 r. uzyskał pozwolenie zintegrowane dopiero w dniu [...] maja 2007 r. W postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją nie wyjaśniono kwestii przewlekłości organu orzekającego w przedmiocie udzielenia pozwolenia zintegrowanego. Nie wyjaśniono zatem w sprawie zagadnienia wstępnego, które się pojawiło. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd rozpoznał skargę na decyzję SKO na tej podstawie, iż sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn. zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia kończące postępowanie administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm. – zwanej dalej "p.p.s.a."). Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art.276 ust.1 Poś podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. Zgodnie z art.288 ust.1 pkt 2 Poś jeżeli podmiot korzystający ze środowiska zamieścił w wykazie zawierającym informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat informacje lub dane nasuwające zastrzeżenia - marszałek województwa wymierza, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, opłatę w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu. Zgodnie z art.288 ust.2 pkt 1 Poś marszałek województwa dokonuje ustaleń własnych na podstawie pomiarów dokonywanych przez organy administracji lub przez podmiot korzystający ze środowiska obowiązany do poniesienia opłat. Zgodnie z art. 292 pkt 1 Poś w przypadku braku wymaganego pozwolenia podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone o 500 % za wprowadzanie do powietrza gazów lub pyłów. Zgodnie z art.14 ustawy z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z dnia 27 czerwca 2005 r.) opłaty za korzystanie ze środowiska, o których mowa w art. 292 Poś, są ponoszone za okres do dnia 31 grudnia 2005 r. oraz za 2006 r. w wysokości podwyższonej o 100 %, a za 2007 r. i 2008 r. - w wysokości podwyższonej o 200 %. W sprawie wystąpiły przesłanki do obciążenia skarżącego opłatą podwyższoną, albowiem poza sporem jest, iż w okresie korzystania ze środowiska skarżący nie posiadał pozwolenia zintegrowanego na eksploatowanie instalacji. Fakt, iż nieuzyskanie tego pozwolenia zintegrowanego we właściwym czasie mogłoby być wywołane przez okoliczności leżące po stronie organu właściwego w przedmiocie wydania tego pozwolenia nie ma wpływu na naliczenie opłat podwyższonych. Organ orzekający w przedmiocie opłat nie ma bowiem umocowania prawnego do badania, czy tak w istocie było. Tym samym Sąd podziela prezentowaną w doktrynie wykładnię przepisów Poś, na którą powołał się organ odwoławczy. W świetle tego stanowiska należy przyjąć, iż w przepisach Poś nie ma określenia jakichkolwiek podstaw pozwalających na odstąpienie od obowiązku ponoszenia opłat podwyższonych. Przeciwko takiej wykładni świadczy również zasada praworządności, z której wynika, że organy administracji (i nie tylko) zobowiązane są z urzędu do przestrzegania przepisów prawa. Skoro te nie przewidują możliwości odstąpienia od obowiązku wniesienia opłat podwyższonych, oznacza to, że ustawodawca ich po prostu nie przewidział i nie mogą być one wyinterpretowane. System prawny jest w założeniu kompletny i w sytuacji nieprawidłowości w pracach organów upoważnionych do wydawania pozwoleń na korzystanie ze środowiska powinny znajdować zastosowanie środki dyscyplinujące, takie jak np. zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. Jeżeli jednak, mimo wykorzystania środków prawnych, strona w wyniku działania (lub bezczynności) organu administracji poniesie szkodę, to na zasadach określonych w art. 417 § k.c. będzie mogła domagać się odszkodowania od Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, lub innej osoby prawnej wykonującej tę władzę z mocy prawa. Oczywiście w takim przypadku wysokość odszkodowania ustalona byłaby na zasadzie różnicy pomiędzy wniesioną opłatą podwyższoną a opłatą podstawową za korzystanie ze środowiska, plus ewentualne należności pochodne. Obciążenie podmiotu korzystającego ze środowiska opłatami podwyższonymi nie oznacza więc, że w każdym przypadku będzie on obciążony kosztami błędów w funkcjonowaniu organów administracji. Za koniecznością poniesienia opłaty podwyższonej przemawiają również względy natury systemowej. Odstąpienie od obowiązku poniesienia opłaty podwyższonej w omawianej sytuacji stanowiłoby bowiem wyjątek od reguły. Te zaś, zgodnie z zasadami wykładni, nie mogą być wyinterpretowywane. Ponadto taka interpretacja mogłaby zagrozić bezpieczeństwu obrotu prawnego, ponieważ żaden przepis prawa nie określa, w jakich sytuacjach podmiot korzystający ze środowiska byłby zwolniony z obowiązku ponoszenia opłat podwyższonych. Mogłoby to być zatem polem do nadużyć. Dlatego lepszym wariantem wydaje się obciążanie całością opłat podwyższonych za korzystanie ze środowiska. W postępowaniu odszkodowawczym sąd powszechny miałby również możliwość badania ewentualnego przyczynienia się i miarkowania odszkodowania. Skarga nie ma zatem usprawiedliwionych podstaw. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.