I OSK 1277/09

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-07-16

Skład orzekający: Jolanta Rajewska, Monika Nowicka, Małgorzata Pocztarek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy ponowne rozpoznanie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, złożonego na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 r., narusza zasadę powagi rzeczy osądzonej, jeśli poprzedni wniosek dotyczący tej samej nieruchomości został oddalony na podstawie przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z 1985 r.?
Ratio decidendi
Ponowne rozpoznanie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, złożonego na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 r., nie narusza zasady powagi rzeczy osądzonej, nawet jeśli poprzedni wniosek dotyczący tej samej nieruchomości został oddalony na podstawie przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z 1985 r. Dzieje się tak, ponieważ przepisy te różnią się w zakresie definicji i przesłanek zwrotu nieruchomości, co oznacza, że nie zachodzi tożsamość stanu prawnego, będąca warunkiem zastosowania zasady powagi rzeczy osądzonej.
Stan faktyczny
Wnioskodawca W. R. złożył wniosek o zwrot nieruchomości wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa, która następnie stała się własnością Gminy Kraków. Wniosek został umorzony przez Starostę Krakowskiego jako bezprzedmiotowy, ponieważ wcześniej wydano decyzję odmawiającą zwrotu tej nieruchomości, utrzymaną w mocy przez organy odwoławcze i potwierdzoną przez NSA. Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję o umorzeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę W. R., uznając, że sprawa objęta jest powagą rzeczy osądzonej ze względu na tożsamość podmiotu, przedmiotu i stanu prawnego z poprzednim postępowaniem. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że nie zachodzi tożsamość stanu prawnego z uwagi na zmianę przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie NSA: Monika Nowicka (spr.) Małgorzata Pocztarek Protokolant Katarzyna Myślińska po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 228/09 w sprawie ze skargi W. R. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz W. R. kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2009 r. ( sygn. akt II SA/Kr 228/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę W. R. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] wydaną przedmiocie umorzenia postępowania. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy: Wnioskiem z dnia 6 września 2007 r. W. R. wystąpił o zwrot nieruchomości stanowiącej działkę o numerze ewidencyjnym [....], położoną w obrębie [...], w jednostce ewidencyjnej [...] m. Kraków, w granicach - przejętej na rzecz Skarbu Państwa - działki nr [...], z obrębu [...] b. dz. adm. [...]. Z treści księgi wieczystej nr [...], że nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] stanowi obecnie własność Gminy Kraków a zatem Prezydent Miasta Krakowa ( z uwagi na treść art. 142 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm. oraz uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OSP 1/03 - publ. ONSA 2003/4/115) podlegał wyłączeniu od rozpoznania sprawy. Wniosek W. R. został zatem przekazany do Wojewody Małopolskiego, który postanowieniem z dnia [...] października 2007 r. nr [...] wyznaczył Starostę Krakowskiego jako organ w tej sprawie właściwy. W związku z powyższym decyzją Starosty Krakowskiego z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] orzeczono o umorzeniu niniejszego postępowania jako bezprzedmiotowego. W uzasadnieniu swego stanowiska organ podniósł, że wniosek o zwrot działki nr [...] był już przedmiotem postępowania administracyjnego prowadzonego przez Kierownika Urzędu Rejonowego w Krakowie, z wniosku tego samego wnioskodawcy i postępowanie to zakończyło się wydaniem w dniu [...] stycznia 1994 r. decyzji nr [...] orzekającej o odmowie zwrotu tejże nieruchomości. Decyzja ta następnie została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy (decyzja Wojewody Krakowskiego z dnia [...] marca 1994 r. nr [...] a skarga na tę ostatnią decyzję została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 1995 r. (sygn. akt SA/Kr 1009/94). Rozpoznając sprawę w trybie instancji odwoławczej, na skutek odwołania wniesionego przez W. R., Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] – działając na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymał w mocy decyzję Starosty Krakowskiego, podzielając ustalenia i stanowisko organu pierwszej instancji. Na powyższą decyzję Wojewody Małopolskiego W. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie podnosząc, że wniosek jego winien być rozpoznany obecnie przez organ na w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Oddalając skargę – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że nie była zasadna. U podstaw rozstrzygnięcia Sądu leżało stanowisko, że postępowanie zainicjowane wnioskiem W. R. z dnia 6 września 2007r. było objęte powagą rzeczy osądzonej. W niniejszej sprawie – jak wywodził Sąd - występował ten sam podmiot, który występował w postępowaniu zainicjowanym przed Kierownikiem Urzędu Rejonowego w Krakowie, nie zmienił się również stan faktyczny sprawy i dotyczyła ona tego samego przedmiotu tj. zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Tym samym – zdaniem Sądu Wojewódzkiego - fakt wcześniejszego rozpatrzenia sprawy administracyjnej, zakończonej decyzją Wojewody Krakowskiego z dnia [...] marca 1994 r. miał konsekwencje dla oceny, czy zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja nie narusza wynikającej z art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnych. Mimo bowiem zastąpienia ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przez ustawę o gospodarce nieruchomościami, w istocie roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przewidziane w art. 69 ust. 1 poprzednio obowiązującej ustawy gruntowej i w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami są identyczne. Wprowadzenie natomiast w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami legalnej definicji stanu zbędności nieruchomości z uwagi na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, nie miał znaczenia, jeżeli chodzi o ocenę konstrukcji roszczeń obowiązujących na gruncie wskazanych wyżej ustaw. W rezultacie Sąd Wojewódzki przyjął, że nowy stan prawny jest taki sam, jaki był pod rządami ustawy, na podstawie której została wydana decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w Krakowie z dnia [...] stycznia 1994 r., co w konsekwencji prowadziło do wniosku, iż w tym przypadku powstał stan rzeczy osądzonej a powtórne orzekanie w tej sprawie prowadziłoby do wydania decyzji dotkniętej wadą nieważności z przyczyny wskazanej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Z tych powodów Sąd Wojewódzki uznał, że w sprawie istotnie zachodziła bezprzedmiotowość postępowania z art.105 k.p.a. W złożonej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej, W. R., zaskarżając wyrok w całości, zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie naruszenie: I. Przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w/w ustawy w związku z art. 80 k.p.a., a polegające na przekroczeniu zasady swobody oceny dowodów m.in. poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie stan faktyczny był tożsamy ze stanem faktycznym sprawy o zwrot nieruchomości wszczętej przez W. R. na skutek wniosku z dnia 14 lipca 1993 r. b) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., art. 16 § 1 oraz 156 §1 pkt 3 k.p.a. w związku z nieuzasadnionym uznaniem przez Sąd, że zachodziły przesłanki do utrzymania w mocy przez Wojewodę Małopolskiego decyzji organu I instancji w związku z bezprzedmiotowością postępowania na skutek wadliwego uznania, że w przedmiotowej sprawie zachodzi stan rzeczy osądzonej oraz, że merytoryczne rozpatrzenie wniosku W. R. z dnia 6 września 2007 r., naruszałoby zasadę trwałości decyzji administracyjnych wyrażoną w art. 16 k.p.a. 2. Prawa materialnego, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, które miało istotny wpływ na wynik postępowania tj. art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), (dalej zwaną u.g.n.) oraz art. 69 ust. 1. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. Nr 30 poz. 127, z późn. zm.) ( dalej zwaną u.g.g. i w.n,) poprzez błędne uznanie, że roszczenia o zwrot nieruchomości uregulowane w w/w przepisach są identyczne oraz błędne uznanie, że nie ma podstaw w przedmiotowej sprawie do przyjęcia, iż w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, rozstrzygnięta na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości kwestia zwrotu określonej nieruchomości przekształca się w nową sprawę administracyjną, co w konsekwencji uniemożliwia merytoryczne rozpatrzenie wniosku W. R. z dnia 6 września 2007 r. o zwrot nieruchomości na podstawie u.g.n, z uwagi na okoliczność, że doszłoby ponownie do konkretyzacji normy prawnej, która już raz została w stosunku do niego i w odniesieniu do tej samej nieruchomości skonkretyzowana ostateczną decyzją. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie skargi W. R. oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżący nie zgadza się, że w przedmiotowej sprawie stan faktyczny jest tożsamy ze stanem faktycznym sprawy o zwrot nieruchomości, wszczętej przez W. R. na skutek wniosku z dnia 14 lipca 1993 r. Wskazano, ze dawna działka nr [...] z obrębu [...] b.dz. adm. zmieniła swoje przeznaczenie w taki sposób, że powstały z niej dwie działki nr [...] przeznaczone pod zabudowę jednorodzinną. W stanie prawnym obecnym wydłużył się zaś okres niezrealizowania celu wywłaszczenia, jakim była zabudowa jednorodzinna. Ponadto, zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie -Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 17 lutego 1995 r. (sygn. akt SA/Kr 1009/94), wydanym w związku z zasadnością odmowy zwrotu nieruchomości na gruncie poprzednio złożonego wniosku przez W. R., jedną z podstaw uzasadniających odmowę uwzględniania skargi było stwierdzenie cyt. : " (...) Poza tym przedmiotowy grunt tworzy działkę budowlaną, która wprawdzie nie została dotychczas zabudowana, ale wieczyści użytkownicy deklarują chęć wzniesienia na niej domu po przezwyciężeniu trudności obiektywnych, które dotąd to uniemożliwiały. Tak więc nie można na obecnym etapie jednoznacznie stwierdzić, że działka jest zbędna na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu, skoro nadal przeznaczona jest pod zabudowę jednorodzinną". W obecnym zaś stanie faktycznym nie podnoszono zaś już jakichkolwiek "trudności obiektywnych" uniemożliwiających zrealizowanie celu wywłaszczenia. Skoro, zatem taka okoliczność w poprzednim stanie faktycznym, była brana pod uwagę zarówno w postępowaniu administracyjnym przed organami, jak również postępowaniu sądowym, a w obecnym stanie, taka okoliczność nie istnieje (a przynajmniej nie była podnoszona) – zdaniem skarżącego kasacyjnie nie można było zgodzić się ze stanowiskiem, że stan faktyczny obu spraw był identyczny. Zdaniem W. R. również same roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przewidziane w art. 69 ust. 1 u.g.g. i w.n. i w art. 136 ust. 3 u.g.n. nie były identyczne. Zgodnie z brzmieniem art. 69 ust. 1 u.g.g. i w.n. nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego na jego wniosek, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Natomiast w art. 136 ust. 3 u.g.n. wskazano, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Ustawa u.g..n w art. 137 wskazała zatem legalną definicję zbędności nieruchomości ze względu na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Skarżący akcentował także, iż nieuzasadnione było stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że - pomimo braku takiej regulacji w u.g.g. i w.n. - to wykładnia przesłanki zbędności na cel wywłaszczenia na gruncie powołanego powyżej przepisu art. 69 u.g.g. i w.n była zawsze jednolita i nie stwarzała wątpliwości interpretacyjnych w orzecznictwie NSA. Wprowadzenie legalnej definicji zbędności nieruchomości ze względu na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu usuwa bowiem wątpliwości w zakresie tego pojęcia. Gdyby nie istniały wątpliwości prawne w tym zakresie nowelizacja przepisów byłaby zbędna. W. R. wskazywał w tym miejscu, że o braku tożsamości roszczeń na gruncie problematycznych przepisów, świadczy także pogląd wyrażany w doktrynie, iż art. 69 u.g.g. i w.n. pozwala na zwrot nieruchomości, która wprawdzie została użyta na cel zgodny z wywłaszczeniem, ale - w czasie orzekania o zwrocie - jest już zbędna na ten cel. Aktualnie natomiast obowiązujący przepis art. 137 u. g. n. wskazuje, że zrealizowanie celu w okresie 10 lat wyłącza możliwość uznania nieruchomości za zbędną - w rozumieniu tego przepisu - nawet jeśli później stałaby się ona faktycznie zbędna. Skarżący przywołał w skardze kasacyjnej orzecznictwo wyrażające stanowisko o braku tożsamości roszczeni o zwrot nieruchomości zgłaszanych w oparciu o przepisy obu w/w ustaw gruntowych a jednocześnie wyraził pogląd, że niezasadne w tej materii było stanowisko zajęte w glosie T. Wosia i T. Kiełkowskiego do wyroku SN z dnia 6 lipca 2001 r., III RN 116/00 (publ. w ST z 2005r., nr 9, s.59)., w którym autorzy glosy niezasadnie umniejszyli rolę art. 137 u.g.n., choć mimo wszystko podkreślili jednak, że przepis ten usunął wątpliwości w powyższym zakresie, bo (cyt.) " zdefiniował on pojęcie nieostre, w odniesieniu do którego dotychczas trud ustalenia treści spoczywał na orzecznictwie NSA i doktrynie..". W konkluzji wnoszący skargę kasacyjną podniósł, że skoro podstawowa przesłanka orzekania o zasadności zwrotu roszczenia mogła być interpretowana inaczej, niż na gruncie aktualnie obowiązujących przepisów - to nie można mówić o tożsamości stanu prawnego w sprawie. Ponadto, w kontekście problemu powagi rzeczy osądzonej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., zauważono, że jest w nim mowa wyłącznie o stanie prawnym, co wskazuje na odniesienie się wyłącznie do obowiązujących przepisów prawnych, a nie interpretacji doktryny prawniczej czy też linii orzeczniczej. Odpowiedź na skargę kasacyjna nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej. W skardze tej zaś wskazano na obie podstawy kasacyjne wymienione w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi a podniesione zarzuty okazały się zasadne. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia przepisów postępowania trzeba stwierdzić, iż ustalenia faktyczne, poczynione przez organ a polegające na uznaniu tożsamości przedmiotowej sprawy ze sprawą, która toczyła się na skutek wniosku W. R. inicjującego postępowanie, które zostało zakończone decyzją z 1994 r., były całkowicie nieuzasadnione a zatem poczyniono je z naruszeniem art. 80 k.p.a. Wydanie zaś w takiej sytuacji decyzji o umorzeniu postępowania nastąpiło z obrazą art. 105 § 1 k.p.a. a tym samym utrzymanie w mocy przez organ odwoławczy tego rodzaju rozstrzygnięcia, skutkowało naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Stan taki został zaakceptowany przez Sąd Wojewódzki, który zamiast uchylić wadliwą decyzję - na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 c) jako naruszającą przepisy postępowania w istotnym stopniu wpływającą na rozstrzygnięcie - oddalił skargę. Trafnie podnosi skarżący kasacyjnie, że w analizowanej sprawie, merytoryczne rozpoznanie wniosku W. R. z dnia 6 września 2007 r. nie naruszało by zasady trwałości decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 k.p.a. Wprawdzie przedmiotem obu wniosków wniesionych przez skarżącego było żądanie zwrotu wywłaszczonej, tej samej nieruchomości, ale wnioski te zostały zgłoszone pod rządami innych przepisów prawa materialnego a zatem podlegały rozpoznaniu w oparciu o inne regulacje prawne. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. nieważność postępowania, z uwagi na tożsamość spraw, zachodzi, gdy kolejno po sobie zostaną wydane decyzje załatwiające sprawę co do istoty. Tożsamość sprawy zachodzi zatem, jeżeli w sprawie występuje ten sam podmiot ( podmioty), dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Pojęcie "ten sam stan prawny" należy przy tym rozumieć jako treść przepisów prawnych a nie ich wykładnię dokonywaną przez judykaturę czy też piśmiennictwo. Odnosząc powyższe do przedmiotowego stanu faktycznego zauważyć wypada, że wprawdzie z wnioskami o zwrot występował ten sam wnioskodawca i wnioski te dotyczyły tej samej nieruchomości, ale – jak wskazywano w skardze kasacyjnej – nieco inne były obecnie okoliczności faktyczne, a przede wszystkim nie zachodziła ciągłość regulacji prawnej. W poprzednim stanie prawnym kwestię zwrotu nieruchomości regulował jeden tylko artykuł składający się z czterech ustępów tj. art. 69 wspomnianej wyżej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. z 1991, Nr . 69 poz. 127), który w ust. 1 stanowił, że nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego na jego wniosek, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Aktualnie natomiast problematyka zwrotu regulowana jest przepisami art. 136 – 142 i art. 216 oraz art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. ustawy o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Najistotniejsze jednak w omawianym przypadku są przepisy art. 136 i 137 w/w ustawy. W art. 136 ust. 3 u.g.n. stwierdzono bowiem, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W myśl natomiast art. 137 ust. 1 cytowanej ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W myśl natomiast art. 137 ust. 2 – Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. Zasadnie zatem podnosi skarżący, że aktualnie obowiązująca ustawa gruntowa wprowadziła legalną definicję zbędności nieruchomości ze względu na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, która nie była znana ustawodawstwu poprzedniemu. Okoliczność zaś, w jaki sposób wykładano – przed dniem 1 stycznia 1998 r. ( data wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami) – ową przesłankę zbędności, jest obojętna przy porównywaniu obu przedstawionych wyżej regulacji prawnych. Z tego powodu – wg Sądu orzekającego w tym składzie – nie można podzielić poglądu, że wprowadzenie w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami legalnej definicji stanu zbędności nieruchomości z uwagi na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, nie miało znaczenia przy ocenie konstrukcji roszczeń obowiązujących na gruncie obu ustaw ( vide np.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 2001 r. sygn. akt III RN 116/00, OSNP 2001/22/656, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2001 r., sygn. akt I SA 241/00). Poza tym art. 69 u.g.g. i w.n. pozwalał na zwrot nieruchomości, która wprawdzie została użyta na cel zgodny z wywłaszczeniem, ale - w czasie orzekania o zwrocie – stała się już zbędna na ten cel, podczas gdy art. 137 u. g. n. wskazuje, że zrealizowanie celu w okresie 10 lat wyłącza możliwość uznania nieruchomości za zbędną - w rozumieniu tego przepisu - nawet jeśli później stałaby się ona faktycznie zbędną ( vide: Komentarz do ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości – Edward Drozd i Zygmunt Truszkiewicz, wyd. Zakamycze, Kraków 1995 r. str. 276 a także "Nieruchomości Problematyka prawna – Gerard Bieniek, Stanisław Rudnicki, wyd. 3 LexisNexis str. 859). Konkludując zatem należy stwierdzić, że nie zachodziła w niniejszym stanie faktycznym tożsamość sprawy ze sprawą prowadzoną na skutek wniosku W. R.inicjującego postępowanie zakończone decyzją z 1994 r. Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie winien dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji mając na uwadze, że w skarga W. R. została wniesiona od decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji, którą organ umorzył postępowanie w sprawie, choć nie zachodziła w tym przypadku bezprzedmiotowość postępowania. Biorąc powyższe pod uwagę i uznając, że skarga kasacyjna miała uzasadnione podstawy, Naczelny Sąd Administracyjny - z mocy art. 185 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach oparto na przepisie art. 203 pkt 1 w/w ustawy procesowej.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło