II SA/Wa 1628/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Janusz Walawski (spr.), Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów do tytułu wykonawczego 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji 2) określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G., działając na podstawie art. 17 § 1, art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) w zw. z art. 37 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 z późn. zm.), po rozpatrzeniu zarzutów wniesionych przez M. S., w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie wystawionego w dniu [...] czerwca 2008 r. tytułu wykonawczego nr [...], w dniu [...] sierpnia 2008 r., wydał postanowienie nr [...], w którym uznał zarzuty ww. za bezzasadne i je oddalił. W uzasadnieniu postanowienia, organ podał, że M. S. zajmował lokal mieszkalny w G. przy ul. [...], który został mu przydzielony decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w G., w związku z nieuiszczaniem przez ww. opłat za zajmowany lokal, w dniu [...] czerwca 2008 r. wystawił administracyjny tytuł wykonawczy nr [...]. W ocenie organu podniesiony przez M. S. zarzut przedawnienia roszczeń, jest bezzasadny, gdyż o sytuacji prawnej dłużnika decyduje tytuł prawny, na podstawie którego był on uprawniony do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Organ wskazał, że zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, opłaty za używanie lokalu i opłaty pośrednie z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnych stanowiących podstawę prawną do zajmowania lokalu mieszkalnego, nie uiszczone w ustalonym terminie płatności, podlegają, wraz z odsetkami w wysokości ustawowej za zwłokę, przymusowemu ściągnięciu na podstawie tytułu wykonawczego, w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z tego względu - zdaniem organu - przedawnieniu ulegają nieuiszczone roszczenia, wynikające z zajmowania lokalu na podstawie umowy najmu, jako umowy cywilnoprawnej. Przepisy prawa materialnego, dotyczące zakwaterowania Sił Zbrojnych RP nie określają natomiast, żadnego terminu przedawnienia zaległych zobowiązań pieniężnych, powstałych w związku z zajmowanym lokalem mieszkalnym. Ponadto fakt spłaty powstałych zobowiązań, obejmujących określony okres, nie jest równoznaczny z całkowitą ich spłatą. Zobowiązany uregulował wyłącznie bowiem należności, wynikające z tytułu wykonawczego z dnia [...] września 2005 r. nr [...] dot. lokalu mieszkalnego, znajdującego się w G. przy ul. [...], obejmującego okres od listopada 2003 r. do września 2005 r. Odnosząc się do zarzutu, że w przedmiotowym tytule wykonawczym nie określono okresu, którego dotyczy dochodzona należność, organ wskazał, iż jest bezpodstawny, gdyż w tytule tym wskazano okres egzekwowanej należności, tj. do czerwca 2008 r. Oznacza to, że został on wystawiony za zadłużenie obejmujące okres od października 2005 r. do czerwca 2008 r. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, po rozpatrzeniu zażalenia M. S. na powyższe postanowienie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 z późn. zm.), w dniu [...] września 2008 r. wydał postanowienie nr [...], którym utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W jego uzasadnieniu organ odwoławczy podał m.in., że w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określona została treść tytułu wykonawczego, zaś jego forma wynika z załącznika nr 4 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 z późn. zm.). Wskazał jednocześnie, że w związku z przekazaniem budynku, w którym znajduje się przedmiotowy lokal mieszkalny, Urzędowi Gminy G., Oddział Regionalny WAM w G. zaprzestał naliczania opłat z tytułu korzystania z lokalu i opłat pośrednich, a za okres od października 2005 r. do czerwca 2008 r. naliczał jedynie odsetki od należności już istniejącej. Zatem dochodzone należności dotyczą okresu, w którym M. S. łączył z WAM stosunek administracyjnoprawny. M. S., na postanowienie organu odwoławczego wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzucił w niej, że zaskarżone postanowienie narusza jego interes prawny, gdyż zostało wydane bez podstaw prawnych i faktycznych. Zarzucił również, że organ naruszył prawo materialne i proceduralne, a w szczególności art. 2 Konstytucji RP, art.118 Kodeksu Cywilnego, art. 27 § i art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 77 § Kpa. Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), tytuł wykonawczy zawiera treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek. Natomiast art. 33 pkt 3 powołanej ustawy stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku, wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 tej ustawy. Przepisy te, stanowią odpowiednio, że egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Egzekucję administracyjną stosuje się również do należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 5 ustawy, wynikających z tytułów wykonawczych wystawionych przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych na podstawie art. 44 ustawy z dnia 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne (Dz. U. z 2003 r. Nr 174, poz. 1689, z późn. zm.), (...). Egzekucję administracyjną stosuje się również do należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 i 9, wynikających z orzeczeń lub innych aktów prawnych wydanych przez obce państwa (art. 3). Do obowiązków, które wynikają z decyzji, postanowień lub innych orzeczeń niż określone w art. 3 i art. 3a, stosuje się egzekucję administracyjną tylko wówczas, gdy odrębne ustawy tak stanowią (art. 4). Zgodnie z art. 26 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wzór o którym mowa w § 1, określa w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw finansów publicznych. Wzór ten zawiera treść określoną w art. 27 (...) tej ustawy. W rozpoznawanej sprawie, w tytule wykonawczym w nr [...] w pozycji 30 - Podstawa prawna należności organ zaznaczył kwadrat pierwszy, tzn. ,,orzeczenie’’ i zamieścił następujący zapis: "art. 37 ust. 1, 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398, z późn. zm". W tym stanie rzeczy zasadne jest pytanie, czy podstawę prawną spornej należności stanowi orzeczenie, czy jest ona wymagalna z mocy prawa ? Zgodnie bowiem z pkt 3 § 1 art. 27 cytowanej ustawy wynika, że tytuł wykonawczy powinien zawierać między innymi wskazanie podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku. Przez wskazanie podstawy prawnej obowiązku należy rozumieć, iż chodzi o podanie aktu prawnego, gdy podstawą egzekucji jest przepis, z którego wprost wynikają określone obowiązki lub w przypadku gdy egzekwowany obowiązek wynika z decyzji administracyjnej, koniecznym jest w tytule wykonawczym powołanie tej decyzji. W zasadzie przez pełną realizację tego przepisu należy rozumieć wskazanie w podstawie prawnej obu tych elementów. Nie dotyczy to tylko sytuacji, gdy podstawą egzekucji jest przepis prawa (bez potrzeby wydania decyzji), z którego wprost wynikają obowiązki (por. R. Hauser, Z. Leoński: Egzekucja administracyjna, Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Wyd. Prawnicze, Warszawa 1995, str. 55). Ponadto w pozycji 32 przedmiotowego tytułu wykonawczego – Rok/okres, organ zamieścił wpis: "08.06". Sugeruje on, że chodzi o miesiąc czerwiec w 2008 r., natomiast organ pierwszej instancji w uzasadnieniu postanowienia podaje, że wskazano okres egzekwowanej należności, tj. do czerwca 2008 r., a tytuł wykonawczy został wystawiony za zadłużenie za okres od października 2005 r. do czerwca 2008 r. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego postanowienia stwierdza natomiast, że za ten okres były naliczane jedynie odsetki od należności już istniejącej. Trudno zgodzić się z takim poglądem, ponieważ nie znajduje on potwierdzenia w przedmiotowym tytule wykonawczym. Zdaniem Sądu, przedmiotowy tytuł wykonawczy zawiera błędy, które powodują, że powstaje wątpliwość, co do podstawy prawnej zobowiązania, jak również co do okresu jego wymagalności. Błędy w tytule wykonawczym uniemożliwiają bowiem ewentualną skuteczną egzekucję. W związku ze stwierdzonymi błędami w tytule wykonawczym, Sąd nie rozstrzygał w zakresie podniesionych przez skarżącego zarzutów, dotyczących wymagalności świadczenia, jak również ewentualnego ich przedawnienia uznając, że byłoby to przedwczesne. Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania, ponieważ sprawa podlega ustawowemu zwolnieniu od kosztów, a skarżący nie wykazał, że poniósł inne koszty np. poprzez ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Z tych względów, w związku z naruszeniem przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł, jak w sentencji.