VI SA/Wa 305/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką oddala skargę VI SA/Wa 305/09 Uzasadnienie Uchwałą Komisji Egzaminacyjnej ds. aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] nr [...] z dnia [...] września 2008 r. stwierdzono, że M. N. otrzymał z egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką 188 punktów, w związku z czym uzyskał negatywny wynik z egzaminu. Od uchwały M. N. złożył odwołanie zarzucając błędne konstrukcje pytań: nr nr 82, 95, 186 i 248, nieprecyzyjną konstrukcję odpowiedzi uznanej za prawidłową na pytanie nr 68 oraz przekroczenie zakresu tematycznego egzaminu przez umieszczenie pytań z zakresu prawa podatkowego, tj. Naruszenie art. 75a ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (j. t. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.). Omawiając poszczególne pytania i udzielone odpowiedzi kwestionował poprawność odpowiedzi wskazaną w kluczu. Pytanie nr 82: "Według kodeksu cywilnego, umowa najmu nieruchomości lub pomieszczeń zawarta na czas dłuższy niż rok: A. musi być zawarta w formie aktu notarialnego pod rygorem nieważności; B. musi być zawarta na piśmie pod rygorem nieważności; C. powinna być zawarta na piśmie dla celów dowodowych". Wskazana jako poprawna na podstawie art. 660 w zw. z art. 73 § 1 i art. 74 § 1 k.c. była odpowiedź "C" natomiast zdający zakreślił odpowiedź "B". Zdaniem skarżącego z art. 660 k.c. wynika, że przepis ten nie ustanawia dla takiej umowy wymogu formy pisemnej ad probationem lecz formę pisemną dla celów wywołania określonych skutków prawnych (ad eventum). Zatem nieprawidłowymi były również dwie pozostałe odpowiedzi. Pytanie nr 95: "Według kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście bezzasadna, Sąd Najwyższy: A. pozostawia skargę bez rozpoznania; B. odrzuca skargę; C. odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania." Zdający zakreślił odpowiedź "B", a prawidłowa według art. 424 (9) k.p.c. była odpowiedź "C". Zdaniem skarżącego konstrukcja tego pytania była nieprawidłowa w świetle wymienionego przepisu, który stanowi, że "Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania, jeżeli jest ona oczywiście bezzasadna". Należy bowiem odróżnić skargę kasacyjną od skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Użycie w pytaniu określenie "skarga kasacyjna" jako synonim skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wprowadzało w błąd. Wskazując na przepis art. 424 (12) k.p.c. - w wypadkach nieuregulowanych przepisami niniejszego działu do postępowania wywołanego wniesieniem skargi stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej – uznał, że nastąpiło odwrócenie sytuacji przez niedopuszczalne wskazanie art. 424 (9) k.p.c. jako mającego zastosowanie do skargi kasacyjnej, którą nie można rozpatrywać w aspekcie jej oczywistej bezzasadności. Pytanie nr 186: "Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego i ustawą Prawo dewizowe, postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie indywidualnego zezwolenia dewizowego jest: A. jednoinstancyjne; B. dwuinstancyjne; C. trójinstancyjne". Zdający udzielił odpowiedzi "B" uznając, zgodnie z zasadą z art. 15 k.p.a., iż każde postępowanie administracyjne powinno być dwuinstancyjne. Jednakże według klucza odpowiedzi poprawną był odpowiedź "A". Powołując się na przepis art. 8 ust. 3 znowelizowanej ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe (Dz. U. Nr 141, poz. 1178 ze zm.) zdający wskazywał, że przepis ten odsyłał do art. 127 § 3 k.p.a., według którego od decyzji Prezesa Narodowego Banku Polskiego przysługiwał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uznając, że do rozpatrywania tego rodzaju wniosków mają odpowiednio zastosowanie przepisy dotyczące odwołań stwierdził, iż jego odpowiedź powinna zostać uznana za poprawną, gdyż odwołanie i wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy są środkami zaskarżenia różniącymi się jedynie tym, kto te środki zaskarżenia rozpatruje. Pytanie nr 68: "Według Kodeksu cywilnego na nieważność oświadczenia woli ze względu na wadę takiego oświadczenia złożonego dla pozoru za zgodą drugiej strony, może powołać się: A. tylko ta osoba, która złożyła oświadczenie woli dotknięte wadą; B. tylko strona czynności prawnej, która doszła do skutku na mocy złożenia oświadczenia dotkniętego wadą; C. każdy". Zdający podał odpowiedź "B", a w kluczu odpowiedzi prawidłową była odpowiedź "C". Powołując się na art. 189 k.p.c. podnosił, że wskazana odpowiedź była nieprecyzyjna, gdyż nie odnosiła się do interesu prawnego osoby powołującej się na pozorność oświadczenia woli, który to interes prawny musi zostać wykazany w przypadku powołania się na istnienie lub nieistnienie stosunku prawnego. Pytanie nr 248: "Zgodnie z ustawą o Rzeczniku Praw Obywatelskich, zastępców Rzecznika Praw Obywatelskich powołuje: A. Rzecznika Praw Obywatelskich; B. Prezydium Sejmu; C. Marszałek Sejmu". Zdający wskazał odpowiedź "A", a w kluczu odpowiedzi prawidłową była odpowiedź "C" stwierdzając, że żadna ze wskazanych odpowiedzi nie byłą prawidłowa. Podstawą prawną podaną w arkuszu odpowiedzi był art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (j. t. Dz. U. z 2001 r. r. Nr 14, poz. 147 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem na wniosek Rzecznika Marszałek Sejmu może powołać nie więcej niż trzech zastępców Rzecznika, w tym zastępcę do spraw żołnierzy. Odwołanie następuje w tym samym trybie. Zatem zgodnie z tym przepisem, zdaniem skarżącego, Marszałek Sejmu nie jest zobligowany do powołania zastępcy Rzecznika pomimo jego wniosku. Stąd użycie w tekście pytania zwrotu "powołuje" było niewłaściwe i mylące, a nadto pytanie nie uwzględniało konieczności złożenia wniosku przez Rzecznika Praw Obywatelskich dla powołania jego zastępcy, co by oznaczało, że Marszałek Sejmu dokonuje powołania niezależnie od tego wniosku. Wskazując na art. 75a ust. 3 Prawa o adwokaturze skarżący podkreślał, że umieszczenie w teście pytań z zakresu prawa podatkowego, jako rodzaju prawa wchodzącego w skład prawa finansowego, stanowiło naruszenie wymienionego przepisu. Uzasadniając swój zarzut stwierdził, iż prawo podatkowe zostało wyodrębnione jako oddzielna gałąź prawa, a zatem, zgodnie z art. 75a ust. 3 ustawy prawo podatkowe nie powinno wchodzić w skład pytań testowych. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę. Odnosząc się do poszczególnych zarzutów minister uznał, że pytanie nr 82 zostało prawidłowo sformułowane, a odpowiedź na nie wynikała z art. 660 k.c. w związku z art. 74 k.c., który stanowił, że zastrzeżenie formy pisemnej bez rygoru nieważności ma ten skutek, że w razie niezachowania zastrzeżonej formy nie jest w sporze dopuszczalny dowód ze świadków ani dowód z przesłuchania stron na fakt dokonania czynności. Przepisu tego nie stosuje się, gdy zachowanie formy pisemnej jest zastrzeżone jedynie dla wywołania określonych skutków czynności prawnej. Zatem pytanie odnosiło się do zastrzeżenia formy pisemnej wyłącznie dla celów dowodowych. Co do odpowiedzi na pytanie nr 95 organ podkreślał, że żadne z pytań nie odnosiło się wskazania podstawy prawnej, a zatem treścią odpowiedzi nie była podstawa prawna. Wskazując na art. 398 (9) § 1 pkt 4 k.p.c. organ odwoławczy uznał, że zwrot użyty w tym przepisie "skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona" uzasadnia a contrario przyjęcie prawidłowej treści pytania mówiącej o oczywistej bezzasadności skargi, w którym to przypadku, zgodnie z § 2 wymienionego przepisu, Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Pytanie nr 186 odnosiło się do treści art. 8 ust. 3 Prawa dewizowego. Powołanie się więc przez skarżącego na przepis art. 15 k.p.a. oraz wskazanie na art. 127 § 3 k.p.a. nie uzasadniało, zdaniem organu, stanowiska skarżącego o prawidłowości udzielonej odpowiedzi. Postępowanie w trybie art. 127 § 3 k.p.a. nie jest postępowaniem dwuinstancyjnym, gdyż toczy się przed tym samym organem administracji publicznej nie uruchamiając toku instancji administracyjnej, rozumianego jako przejścia kompetencji do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy z jednej instancji do drugiej. W związku z tym od decyzji wydanej przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego nie przysługuje odwołanie lecz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pytanie nr 68 nie odnosiło się do wskazania, kto jest uprawniony do żądania ustalenia nieważności czynności prawnej, lecz o możliwość powołania się na nieważność tej czynności z uwagi na jej pozorność. Nie odnosiło się więc do kwestii proceduralnej lecz materialnej. W związku z tym zastosowanie miał przepis art. 83 § 1 k.c., zgodnie z którym nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności. Skoro więc pozorne oświadczenie woli jest bezwzględnie nieważne, to na ten fakt może powołać się każdy, a sąd uwzględnia tę okoliczność z urzędu, także w przypadku niepowołania się na nią przez stronę postępowania. Co do pytania nr 248 organ administracji uznał zarzuty skarżącego za całkowicie bezzasadne. Istota pytania sprowadzała się do tego, jaki organ powołuje zastępców Rzecznika Praw Obywatelskich. Natomiast użyte w przepisie art. 20 ust. 3 ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich sformułowanie "może powołać" odnosi się do liczby zastępców i nie oznacza obowiązku lub uprawnienia do powołania. Minister Sprawiedliwości nie zgadzał się z zarzutem skarżącego o naruszeniu art. 75a ust. 3 Prawa o adwokaturze. Nie negując odrębności prawa podatkowego wskazał, że prawo finansowe reguluje działalność podmiotów publicznych w drodze norm prawno finansowych, do których należą m.in. przepisy Ordynacji podatkowej oraz zawarte w pytaniach ustawy podatkowe. Zarzut skarżącego został wywiedziony z błędnego założenia, że według doktryny prawo podatkowe nie jest prawem finansowym. Poglądy te nie są jednolite zdaniem organu, natomiast według niego nie budzi wątpliwości, że podatek jest uznany za instrument zasilania budżetu w środki publiczne. Jeżeli zatem prawo finansowe jest prawem regulującym publiczną działalność finansową, to reguluje także ogniwo budżetowe systemu finansów publicznych, a więc podatki. M. N. złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Skarga została oparta na: 1) naruszeniu art. 75i ust 1 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez nieumieszczenie wśród proponowanych odpowiedzi prawidłowej lub wynikających z przepisów prawa, a jedynie z zagadnień spornych, budzących wątpliwości w doktrynie i orzecznictwie; 2) naruszeniu § 4 ust 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie pytań na egzamin konkursowy na aplikację adwokacką poprzez zamieszczenie w kluczu odpowiedzi błędnej podstawy prawnej dotyczącej pytania 95; 3) naruszeniu art. 8 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie zaistniałych wątpliwości na niekorzyść zdającego i wymaganie od kandydata czynienia dodatkowych założeń wykraczających poza zakres pytań; 4) naruszeniu art. 75a ust 3 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez zamieszczenie w teście egzaminacyjnym pytań dotyczących prawa podatkowego które nie jest objęte zakresem egzaminu; 5) naruszeniu art. 7 k.p.a. poprzez poczynienie błędnych ustaleń faktycznych i nierozważnie w sposób wnikliwy i wszechstronny zebranego w sprawie materiału dowodowego co do treści pytań i odpowiedzi. Omawiając pytanie nr 82 skarżący przytoczył argumentację zawartą w odwołaniu stwierdzając jednocześnie, że organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji był niekonsekwentny. Wskazał bowiem na treść art. 660 zdanie pierwsze i na art. 74 k.c. w dalszej części uzasadnienia uznając, że forma pisemna jest także wywołana dla określonych skutków prawnych. Za istotne skarżący uznał również to, że organ odwoławczy dokonał przy tym pytaniu nieuprawnionych dodatkowych założeń. Przytaczając poglądy doktryny i orzecznictwa dotyczące kwestii zawartej w pytaniu nr 95 skarżący dowodził nieprawidłowości sformułowania tego pytania, gdyż z klucza odpowiedzi wynika, iż egzaminatorowi nie chodziło o skargę kasacyjną lecz o skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia prawomocnego. W związku z taką konstrukcją pytania żadna z proponowanych odpowiedzi nie mogła być prawidłowa, w rezultacie doszło do naruszenia § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie pytań na egzamin konkursowy na aplikację adwokacką. Uchybie polegające na wskazaniu błędnej podstawy prawnej w kluczu odpowiedzi skarżący uznał za rażące naruszenie prawa mające istotny wpływ na wynik sprawy. Również zdaniem skarżącego pytanie nr 186 zostało nieprawidłowo sformułowane, co spowodowało, że prawidłowe były, niezgodnie z warunkami testu, dwie odpowiedzi. W zarzutach stawianych w skardze zwrócił uwagę na doktrynę i orzecznictwo rozbieżne co do charakteru wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W oparciu o szeroko przytoczone poglądy skarżący stwierdził, że ich niespójność nie może rodzić dla zdającego negatywnych skutków. Dlatego, tu wskazano na wyrok NSA z 11 września 2008 r. (sygn. akt II GSK 329/08), nieprawidłowość sformułowania tego pytania tak, aby zgodna z kluczem odpowiedzi odpowiedź zdającego wymagała od niego opowiedzenia się po jednej ze stron sporu doktrynalnego lub orzeczniczego, dyskwalifikowała to pytanie. Jeżeli chodzi o pytanie nr 68 skarżący uznał, że odpowiedź podana w kluczu odpowiedzi była nieprecyzyjna i wprowadzająca w błąd. Tu, podobnie jak w odwołaniu, skarżący wskazał na konieczność wystąpienia interesu prawnego, o czym szeroko wywodził uprzednio stwierdzając, że redakcja pytania zmuszała zdającego do niezgodnego z warunkami testu czynienia dodatkowych założeń. Co do pytania nr 248, zdaniem skarżącego, jego sformułowanie powodowało, że żadna z proponowanych odpowiedzi nie była prawidłowa. Od zdającego wymagano uczynienia założenia, że Rzecznik Praw Obywatelskich złożył do Marszałka Sejmu wniosek o powołanie zastępców, co stanowiło naruszenie art. 8 k.p.a. Uzasadniając zarzut wprowadzenia do testu pytań z prawa podatkowego skarżący uznał, że dokonano tego z naruszeniem art. 75a ust. 3 Prawa o adwokaturze. Wskazując na orzeczenie NSA z 25 kwietnia 2008 r. stwierdził, że prawo podatkowe jest autonomiczną gałęzią prawa odrębną od innych dziedzin prawa. Dodatkowo skarżący zarzucił organowi odwoławczemu nieustosunkowanie się do jego zarzutów przez ograniczenie się do stwierdzenia ich niezasadności. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosił o jej oddalenie. Omawiając poszczególne pytania i odpowiedzi stwierdził, iż zarzuty skarżącego były nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna. Przedmiotem sprawy jest ustalenie wyniku egzaminu, rozumiane jako zbadania zgodności z prawem ustaleń dokonanych przez organy administracji publicznej. Zgodnie z art. 75a ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze (w brzmieniu obowiązującym w okresie pojęcia zaskarżonej uchwały i decyzji administracyjnej) egzamin konkursowy przeprowadzały komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości, powołane na obszarze właściwości jednej lub kilku okręgowych rad adwokackich. Natomiast Minister Sprawiedliwości był organem wyższego stopnia w stosunku do tych komisji (art. 75a ust. 2 ustawy). Według art. 75j ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego komisja ustalała wynik kandydata w drodze uchwały i ogłaszała wyniki egzaminu konkursowego. Od uchwały komisji służyło kandydatowi odwołanie dotyczące wyniku jego egzaminu do Ministra Sprawiedliwości (art. 75j ust. 2 ustawy). Zatem wyniki egzaminu ustalała właściwa komisja egzaminacyjna i w jej następstwie ustalenia te weryfikował Minister Sprawiedliwości, jako organ odwoławczy. Sąd administracyjny w swym zakresie działania, określonym w powołanych na wstępie przepisach, nie decyduje o treści testu. Nie jest bowiem i nie zastępuje zespołu do sprawy przygotowania pytań testowych oraz nie był komisją egzaminacyjną ustalającą wynik egzaminu. Determinuje to sytuację, w której Sąd orzekający w sprawie ustalenia wyniku egzaminu, nie może wykluczyć z testu żadnego z pytań w tym znaczeniu, że nie może orzec o pomniejszeniu testu o jakiekolwiek pytanie, na przykład z tego powody, że pytanie to zdaniem Sądu było źle postawione lub żadna z propozycji odpowiedzi nie była właściwa, co wiąże się z tym, iż w takiej sytuacji, nie może w istocie zmienić samej punktacji ustalonej przez komisję egzaminacyjną. W tych warunkach sąd administracyjny może jedynie zbadać, czy zaskarżona decyzja nie narusza prawa, przez odniesienie się do argumentacji organu odwoławczego zawartej w decyzji administracyjnej w świetle ustaleń dokonanych przez ten organ w związku z zarzutami zdającego. Przechodząc zatem do zbadania zaskarżonej decyzji administracyjnej w aspekcie skargi M. N. stwierdzono, iż na pytanie nr 82: "Według kodeksu cywilnego, umowa najmu nieruchomości lub pomieszczeń zawarta na czas dłuższy niż rok: A. musi być zawarta w formie aktu notarialnego pod rygorem nieważności; B. musi być zawarta na piśmie pod rygorem nieważności; C. powinna być zawarta na piśmie dla celów dowodowych" w kluczu odpowiedzi wskazano, jako poprawną odpowiedź zawartą w pkt "C", a skarżący zakreślił odpowiedź "B". Organ administracji wywodził poprawność odpowiedzi wskazanej w kluczu na podstawie art. 660 w zw. z art. 73 § 1 i art. 74 § 1 k.c. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym można mieć uzasadnione wątpliwości co do możliwości udzielenia poprawnej odpowiedzi na to pytanie, przez dokonanie wyboru jednej ze wskazanych odpowiedzi, gdyż treść art. 660 k.c. w relacji do art. 74 § 1 k.c. zdanie drugie czyni odpowiedź podaną jako poprawną pod lit. "C" co najmniej wątpliwą. Argumentacja organu administracji co do poprawności odpowiedzi "C" nie przekonuje Sądu, jednakże w zaistniałej sytuacji, przy braku uzyskania przez skarżącego dwóch punktów do wymaganego minimum, okoliczność ta nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy. Co do odpowiedzi na pytanie nr 95: "Według kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście bezzasadna, Sąd Najwyższy: A. pozostawia skargę bez rozpoznania; B. odrzuca skargę; C. odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania." należy uznać argumentację organu odwoławczego za zasadną. Skarżący udzielił odpowiedzi "B", a prawidłową była odpowiedź ‘C". Zdający nie miał podać podstawy prawnej lecz udzielić odpowiedzi dotyczącej skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 398(9) § 1 pkt 4 k.p.c. skarga kasacyjna powinna być oczywiście uzasadniona, co oznacza, że nie może być oczywiście bezzasadna. Jeżeli nie jest oczywiście uzasadniona to stosownie do art. 398 (9) § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy odmawia jej przyjęcia do rozpoznania, a więc prawidłowa była odpowiedź wskazana pod pkt "C". Prawidłową odpowiedzią na pytanie nr 186: "Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego i ustawą Prawo dewizowe, postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie indywidualnego zezwolenia dewizowego jest: A. jednoinstancyjne; B. dwuinstancyjne; C. trójinstancyjne". była odpowiedź podana w pkt "A", a nie wskazana przez zadającego "B". Organ odwoławczy prawidłowo uzasadniał poprawność odpowiedzi wskazanej w kluczu stwierdzając, że zaskarżenie decyzji Prezesa Narodowego Banku Polskiego w sprawie udzielenia indywidualnego zezwolenia dewizowego nie przenosi sprawy do innej instancji, gdyż wyłącznie Prezes NBP rozpoznaje ponownie tego rodzaju sprawę. W tym rozumieniu postępowanie to jest jednoinstancyjne, co nie narusza zasady z art. 15 k.p.a., jako że postępowanie nie toczy się w trybie odwoławczym lecz na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przed tym samym organem administracji publicznej. Stosownie do art. 83 § 1 k.c. nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności. Prawidłową odpowiedzią na pytanie nr 68: "Według Kodeksu cywilnego na nieważność oświadczenia woli ze względu na wadę takiego oświadczenia złożonego dla pozoru za zgodą drugiej strony, może powołać się: A. tylko ta osoba, która złożyła oświadczenie woli dotknięte wadą; B. tylko strona czynności prawnej, która doszła do skutku na mocy złożenia oświadczenia dotkniętego wadą; C. każdy". była więc odpowiedź "C", a nie zakreślona przez zdającego odpowiedź "B", jako że pozorne oświadczenie woli jest nieważne i nieważność ta odnosi skutek wobec wszystkich. W konsekwencji na nieważność pozornego oświadczenia woli może powołać się każdy. W pytaniu, jak słusznie wywodził organ administracji, nie chodziło o kwestię procesową wynikającą z art. 189 k.p.c. na co wskazywał skarżący, lecz o problem natury materialnoprawnej. Stąd istnienie interesu prawnego po stronie powoda, dla poprawności odpowiedzi było obojętne. Istota odpowiedzi na pytanie nr 248: "Zgodnie z ustawą o Rzeczniku Praw Obywatelskich, zastępców Rzecznika Praw Obywatelskich powołuje: A. Rzecznika Praw Obywatelskich; B. Prezydium Sejmu; C. Marszałek Sejmu". sprowadzała się do tego, kto powołuje zastępców Rzecznika Praw Obywatelskich. Dlatego z wymienionych odpowiedzi prawidłowa mogła być jedynie wskazana w pkt "C", a nie podana przez zdającego odpowiedź "A", co wynika wprost z art. 20 ust. 3 ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich, gdyż w pytaniu nie chodziło o tryb powoływania zastępców – złożenie wniosku przez Rzecznika – lecz o wskazanie organu wyłącznie właściwego do powołania jego zastępców. Zgodnie z art. 75a ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze egzamin polegał na sprawdzeniu wiedzy kandydata m. in. z zakresu prawa finansowego. Zdaniem skarżącego w teście nie powinny znaleźć się pytania z prawa podatkowego, gdyż ta dziedzina prawa w jego ocenie jest odrębną gałęzią prawa, nie zaliczającą się do prawa finansowego. Zdaniem Sądu orzekającego w sprawie organ administracji zasadnie wywiódł, iż do dziedziny prawa finansowego należy zaliczyć również prawo podatkowe. Posiłkując się podanymi w decyzji publikacjami minister wskazał na istotny związek prawa podatkowego z prawem finansowym wyrażający się m. in. finansową działalnością publiczną Państwa w zakresie przychodów podatkowych, które są instrumentem zasilania budżetu. Wykazanie się podstawową wiedzą z zakresu prawa podatkowego ma również i to znaczenie, iż staje się ona niezbędna w wielu sprawach objętych przyszłym szkoleniem aplikanckim. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. .