II GZ 182/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 14 maja 2009 r., sygn. akt I SA/Gd 3/09 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] października 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 14 maja 2009 r., sygn. akt I SA/Gd 3/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. odmówił przywrócenia terminu do złożenia przez K. K. wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 22 kwietnia 2009r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, iż pełnomocnik skarżącej w dniu 15 kwietnia 2009 r. wystąpił z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku zapadłego w niniejszej sprawie. Jak wynika z protokołu rozprawy z dnia 08 kwietnia 2009 r., po zamknięciu rozprawy Sąd postanowił odroczyć termin ogłoszenia orzeczenia i wyznaczyć go na dzień 22 kwietnia 2008 r. Zgodnie z tym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w dniu 22 kwietnia 2009 r. ogłosił wyrok w niniejszej sprawie. Jednocześnie postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2009 r. Sąd ten, po rozpoznaniu złożonego w dniu 15 kwietnia 2009 r. wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, odmówił jego sporządzenia, gdyż został on złożony jeszcze przed ogłoszeniem wydanego w tej sprawie rozstrzygnięcia. Sąd wywiódł, że w dniu 04 maja 2009 r. pełnomocnik skarżącej złożył w niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, jednocześnie dopełniając czynności, której uchybił, tj. wnosząc o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Pełnomocnik skarżącej podniósł, iż termin do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 22 kwietnia 2009 r. o sygn. akt I SA/Gd 3/09 upłynął w dniu 29 kwietnia 2009 r., lecz z uwagi na swój stan zdrowia nie był w stanie dokonać powyższej czynności w terminie. Pełnomocnik wskazał, iż w okresie od 15 kwietnia 2009 r. do 24 kwietnia 2009 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim z uwagi na zapalenie oskrzeli, a na potwierdzenie powyższego załączył do wniosku stosowne zaświadczenie lekarskie. Jednakże, jak wskazał pełnomocnik, stan jego zdrowia polepszył się na tyle, że mógł podjąć obowiązki zawodowe dopiero w dniu 04 maja 2009 r. Sąd I instancji oceniając wniosek, odwołał się do uregulowań zawartych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej: p.p.s.a. i podkreślił, iż brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany w sposób uwzględniający miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Sąd wskazał, iż od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, a dopuszczenie się przez stronę choćby lekkiego niedbalstwa daje podstawę do przyjęcia jej zawinienia w uchybieniu terminu i odmowy przywrócenia terminu. Sąd wskazał, iż o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W ocenie Sądu I instancji, pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w niniejszej sprawie, to jest aby po jego stronie wystąpiła przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie powyższego terminu. Według Sądu, choroba pełnomocnika trwająca od dnia 15 kwietnia 2009 r. do 24 kwietnia 2009 r. nie mogła stanowić przeszkody do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w dniach od 25 kwietnia 2009 r. do dnia 29 kwietnia 2009r. Natomiast twierdzenia pełnomocnika o trwającym nadal po 24 kwietnia 2009 r. złym stanie zdrowia nie zostały przez pełnomocnika w żaden sposób uprawdopodobnione. Sąd I instancji wskazał nadto, iż nie można uznać choroby pełnomocnika za przeszkodę do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd podniósł, iż przedłożone przez pełnomocnika zaświadczenie lekarskie stwierdza jedynie niemożność stawiennictwa na wezwanie Sądu Rejonowego w C. w określonych sprawach. Nie stanowi natomiast usprawiedliwienia dla odstąpienia od podejmowania innych czynności niezbędnych dla starannego wypełnienia obowiązków wynikających ze stosunku pełnomocnictwa łączącego pełnomocnika ze skarżącą. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej wniósł o jego zmianę poprzez uwzględnienie wniosku skarżącej K. K. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku lub ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Pełnomocnik podniósł, iż z uwagi na swój stan zdrowia nie był w stanie zachować terminu do złożenia powyższego wniosku. Jak wskazał pełnomocnik, zapalenie oskrzeli uniemożliwiło mu podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej, w tym zarówno uczestnictwo na rozprawach, jak też sporządzanie nieskomplikowanych pism sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. - jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W literaturze przedmiotu wskazuje się, iż uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin, 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, 5) powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006 r., s. 224-226). Zgodnie z treścią art. 87 § 2 p.p.s.a. na stronie domagającej się przywrócenia terminu ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Dokonanie oceny wystąpienia tej przesłanki musi nastąpić na podstawie wszystkich okoliczności konkretnej sprawy i z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności jakiej można i należy wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Jeżeli przy dokonywaniu określonych czynności procesowych strona korzystała z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, to przy tej ocenie również należy uwzględnić obiektywny miernik należytej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnego pełnomocnika procesowego dbającego należycie o interesy mocodawcy. Przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu Sąd ocenia zatem, czy strona uprawdopodobniła okoliczności, które powołała na usprawiedliwienie opóźnienia w dokonaniu czynności procesowej oraz czy te okoliczności są tego rodzaju, że nie można przypisać winy za to opóźnienie. Uwzględniając te przesłanki, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podnoszoną przez stronę skarżącą na uprawdopodobnienie braku winy okoliczności, iż stan zdrowia pełnomocnika skarżącej nie uległ na tyle poprawie, że mógł on podjąć obowiązki zawodowe, nie mogą być oceniane jako uzasadniające wniosek o przywrócenie terminu, o którym stanowi art. 86 p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie choroba pełnomocnika skarżącej trwająca od 15 kwietnia 2009 r. do 24 kwietnia 2009 r. nie daje podstaw do przyjęcia, iż w okresie od 25 kwietnia 2009 r. do 29 kwietnia 2009 r., nie był on w stanie złożyć wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Twierdzenia pełnomocnika o trwającym nadal po dniu 24 kwietnia 2009 r. złym stanie zdrowia nie zostały przez niego w żaden sposób uprawdopodobnione. Co więcej, jak słusznie wskazał Sąd I instancji, przedłożone przez pełnomocnika zaświadczenie lekarskie stwierdza jedynie niemożność stawiennictwa na wezwanie Sądu Rejonowego w C., a nie stanowi usprawiedliwienia dla odstąpienia od podejmowania innych czynności niezbędnych dla starannego wypełniania obowiązków wynikających ze stosunku pełnomocnictwa łączącego pełnomocnika ze skarżącą. Nadto w zaświadczeniu tym, w pkt. 4 dotyczącym: " informacji o przewidywanej zdolności do stawienia się na wezwanie" wpisano: " po 24.04.2009 r." co wskazuje, że po tym terminie nie stwierdzono przeszkód zdrowotnych do podjęcia czynności objętych tym dokumentem. Dodać należy, na co trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, że nie każda choroba jest przeszkodą do dokonywania określonej czynności procesowej. Za taką przeszkodę uznaje się z reguły nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Jednakże nawet tzw. zwolnienie lekarskie od pracy nie jest zawsze potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu, bowiem nie wyklucza ono możliwości dokonywania czynności procesowej czy to osobiście, czy to poprzez np. wyręczenie się inną osobą ( np. pracownikiem). Biorąc pod uwagę przyczyny, z powodu których pełnomocnik skarżącej w niniejszej sprawie uchybił terminowi do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, uznać należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał prawidłowej oceny co do istnienia winy po stronie skarżącej w uchybieniu tego terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyjmując obiektywny miernik staranności, której należy wymagać od każdego pełnomocnika należycie dbającego o interesy swojego mocodawcy, w tym od adwokata będącego pełnomocnikiem strony skarżącej, dokonanie uchybionej czynności procesowej wiązało się z właściwym zorganizowaniem swojej pracy jego kancelarii. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg postępowania sądowego. W przedmiotowej sprawie zaistniałe w tym zakresie uchybienia ze strony profesjonalnego pełnomocnika, niestety nie wskazują na wystąpienie braku winy z jego strony. Z całą pewnością, nie jest to bowiem przeszkoda, której pełnomocnik nie mógłby usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonywujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a postanowił orzec jak w sentencji.