VIII SA/Wa 591/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędzia WSA Bogusław Cieśla /sprawozdawca/, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. VIII SA/Wa 591/08 UZASADNIENIE Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2008 r., na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) po rozpoznaniu wniosku A.S. dotyczącego wydania nakazu rozbiórki budynku gospodarczego E.C. - umorzył postępowanie administracyjne. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że A.S. domagała się wszczęcia postępowania wyjaśniającego w sprawie budynku gospodarczego na działce nr [...] w Z. przy ul. [...], który jest własnością E.C. oraz nakazania rozbiórki w przypadku gdyby budynek został posadowiony niezgodnie z przepisami. Przeprowadzone przez organ czynności kontrolne oraz analiza zgromadzonych dokumentów wykazały, że przed rokiem 1978 przedmiotowa nieruchomość stanowiła jedną całość o numerze ew. [...]. W roku 1978 działka [...] została podzielona na dwie działki o nr ew. [...] o pow. [...] m2 – właścicielami byli nadal A. i W.S. i nr [...] o pow. [...] m2 - właścicielem została E.C. Następnie w roku 1990 działka nr [...] została podzielona na dwie działki o nr [...] właścicielem została A.S. i [...] właścicielem została Z.M.D. Natomiast działka nr [...] E.C. została podzielona na trzy działki o nr ew. [...], [...] i [...]. Zgodnie z aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 1990 r. działki E.C. nr [...] i [...], zostały obciążone służebnością przejazdu i przechodu na rzecz działek nr [...] i [...] A. S.. Działka nr [...] E.C. jest zabudowa budynkiem mieszkalnym, który nie był kwestionowany oraz spornym budynkiem gospodarczym. Przedmiotowy budynek gospodarczy został wybudowany w roku 1981 na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...] kwietnia 1981 r. (została okazana podczas kontroli) wydanej przez organ Miasta i Gminy w Z. Inwestorka nie posiadała innych dokumentów takich jak projekt zagospodarowania działki, projekt budowlany budynku, które zaginęły. Organ wydający decyzję również nie posiadał dokumentów związanych z budową budynku gospodarczego, a ogólny plan zagospodarowania przestrzennego ówcześnie obwiązujący dopuszczał realizację małych budynków gospodarczych ale nie określał zasad sytuowania budynków w granicy. Przedmiotowy budynek gospodarczy został usytuowany w odległości około 4 m (dłuższą ścianą) od granicy działki sąsiedniej nr [...], ścianą szczytową w odległości 4,70 m od budynku mieszkalnego A.S. i około 2,50 -2,70 m od granicy tej działki. Budynek został wybudowany w technologii tradycyjnej jest parterowy z dachem dwuspadowym, pokryty eternitem, posiada wymiary: dł. [...] m, szer. [...] m i wys. około [...] m . Ściana szczytowa budynku posiada otwór okienny o wymiarach 0,70 x 0,80 w poddaszu. W budynku trzymane są kury i króliki. Pas gruntu między budynkiem mieszkalnym na działce nr [...], a budynkiem gospodarczym na działce [...] E.C., służy A.S. za dojazd i przechód do swojej działki. Służebność za budynkiem gospodarczym ma szerokość 2,0 m. Analizując stan sprawy organ stwierdził, że budynek gospodarczy E.C. wybudowany został w roku 1981 na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, zatem nie ma w tym przypadku samowoli budowlanej o której mowa w art. 37 Prawa budowlanego z dnia 24 października 1974 r. obowiązującego w dacie budowy budynku. Wybudowanie obiektu z materiałów niepalnych nie spowodowało niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia. Nie stwierdzono również pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Sąsiedztwo budynku gospodarczego nie powoduje utrudnień w użytkowaniu budynku mieszkalnego na działce A.S. Organ dokonał także analizy zgodności usytuowania obiektu w stosunku do granic działek sąsiednich. Wskazał, że budynek od granicy działki [...] (strona wschodnia) usytuowano w odległości 4,0 m, ściana szczytowa budynku znajduje się w odległości 2,50 do 2,70 m od granicy działki A.S. nr [...]. Zgodnie zaś z § 12 Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki, odległość od granicy powinna wynosić 3.0 m jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie posiada otworów okiennych i drzwiowych. Obowiązujący w dniu budowy ogólny plan zagospodarowania przestrzennego nie zawierał zasad sytuowania obiektów w granicy i na jego podstawie nie można było ustalić zgodności zabudowy przedmiotowego budynku w stosunku do granic sąsiednich nieruchomości. W takim przypadku, organ uznał za możliwą zabudowę bliższą jak 3,0 m gdyż ustawodawca dopuszczał zabudowę przy granicy działki, gdy nie utrudni to zabudowy działki sąsiedniej. Działka sąsiednia nr [...] A.S. w dacie budowy budynku gospodarczego E.C. była zabudowana budynkiem mieszkalnym i żadnych robót budowlanych do chwili obecnej na tej działce nie wykonywano, a więc zdaniem organu nie może być mowy o utrudnieniu zabudowy przedmiotowej działki. Z poczynionych ustaleń organu nadzoru budowlanego nie było konieczności wydawania decyzji nakazującej doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Reasumując organ stwierdził, że żądanie wydania nakazu rozbiórki jest bezzasadne, bowiem inwestor posiadał decyzję pozwolenia na budowę a lokalizacja budynku nie narusza warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki, obowiązujących w dniu budowy i była zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Odwołanie od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru z dnia [...] maja 2008r. złożyła A.S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i nakazanie częściowej lub całkowitej rozbiórki budynku gospodarczego. W uzasadnieniu podniosła, że do 1978 r. działka [...] stanowiła własność A. i W.S. (rodziców jej i E.C.). W latach 50-tych XX w. została zabudowana budynkiem mieszkalnym w odległości 44,6 metra od ulicy (w uzasadnieniu decyzji wskazano 50 metrów). Rodzice chcąc darować E.C. w miarę dużą działkę dokonali podziału na dwie działki o numerach [...] i [...]. Aktem notarialnym z 1978r. darowali skarżącej działkę nr [...] o pow. [...] m, granica między tymi działkami przebiegała 2,6 metra od budynku mieszkalnego od jego południowej strony. Organ nadzoru budowlanego przyjął 2 metry. W 1981 roku E.C. wybudowała budynek gospodarczy w odległości 2,1 m od granicy ówczesnych działek. Nadzór budowlany określił tę odległość bardzo nieprecyzyjnie na 2,5 - 2,7 metra. W uzasadnieniu decyzji organ powołał przepis § 12 warunków technicznych, który pozwala zmniejszyć odległość budynku od granicy. Odległość ta może być zmniejszona do 3 metrów, w tym wypadku licząc wystający dach, wynosi niecałe 2 metry. Jednak organ nie uwzględnił ust. 2 § 12, który stanowi, że: "przy istniejącej zabudowie na sąsiedniej działce w odległości większej niż 4 m od granicy działki, odległości określone w ust. 1 mogą ulec zmniejszeniu, z tym, że odległość między budynkiem istniejącym a projektowanym powinna wynosić co najmniej 8 metrów." Mając na uwadze przepisy paragrafu 12 ust. 1 i 2 błędne jest twierdzenie organu, że budynek został wybudowany zgodnie z obowiązującymi w dniu jego budowy przepisami prawa. Według planu zagospodarowania przestrzennego dopuszczalna była budowa małych budynków gospodarczych. Tymczasem sporny budynek gospodarczy ma [...] m kw. a jego [...] metrowa ściana o wysokości ponad [...] metrów usytuowana jest przed południowymi oknami budynku mieszkalnego skarżącej. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2008r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania A.S. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia [...] maja 2008 r., umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie rozbiórki budynku gospodarczego położnego na działce nr ew. [...] przy ul. [...] w Z. - umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu organ podał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. wszczął na wniosek A.S. postępowanie administracyjne w sprawie budynku gospodarczego E.C. wybudowanego na działce nr [...] w Z. Organ odwoławczy wskazał, że aby skutecznie mogło zostać wszczęte postępowanie odwoławcze, musi być ustalone, iż podmiot, który wniósł odwołanie posiada przymiot strony postępowania administracyjnego. W myśl art. 28 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego: stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Postępowanie przed organem I instancji dotyczyło budynku gospodarczego E.C. na działce nr ew. [...] w Z. Z ustaleń postępowania wynikało, że działka nr ew. [...] stanowiąca własność skarżącej A.S. nie sąsiaduje bezpośrednio z działką nr ew. [...], na której usytuowany jest przedmiotowy budynek gospodarczy. Działki te są oddzielone od siebie działką nr ew. [...], stanowiącą drogę dojazdową będącą własnością E.C. Tym samym w ocenie organu odwoławczego nie można stwierdzić, aby A. S. posiadała interes prawny wobec budynku zlokalizowanego na działce, która nie sąsiaduje bezpośrednio z jej działką. A.S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. nr [...] z dnia [...] lipca 2008r. i merytoryczne rozpoznanie sprawy budynku gospodarczego na działce nr [...] będącej własnością E.C. W uzasadnieniu skargi wskazała, że organ błędnie opisał stan faktyczny sprawy. W toczącym się postępowaniu występują dwie nieruchomości: nieruchomość składającą się z działki [...], której właścicielką jest skarżąca A.S., oraz nieruchomość składającą się z działek [...], [...] i [...], której właścicielką jest E.C. Nieruchomości te graniczą ze sobą. Zdaniem A.S. jest ona stroną w postępowaniu o wydanie nakazu rozbiórki, gdyż jej nieruchomość graniczy z nieruchomością E.C., nadto przy granicy z jej nieruchomością został wybudowany niezgodnie z prawem budynek gospodarczy. Sporny budynek stoi 2 metry od granicy nieruchomości a 4,6 metra od budynku mieszkalnego, w tej sytuacji nie ma znaczenia, na ile działek podzielona jest nieruchomość E.C. Wątpliwości co do uznania A.S. za stronę w toczącym się postępowaniu nie miał Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. Kwestionowany budynek zasłania południową ścianę budynku mieszkalnego. Okno od północnej strony budynku gospodarczego znajduje się na wprost budynku mieszkalnego i odór z obory jest odczuwalny w zależności od warunków atmosferycznych. Decyzja odmawiająca A.S. prawa bycia stroną oparta została na błędnym rozumieniu art. 28 kpa, jest bardzo ogólnikowa, a niewątpliwie obiekt ma niekorzystne oddziaływanie i narusza interesy skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju uchybienia wystąpiły, wobec czego skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw. Uznanie interesu prawnego danego podmiotu jest możliwe tylko wtedy jeżeli wynika on z konkretnej normy prawa materialnego, stanowiącej materialnoprawną podstawę wydania decyzji. Osoby trzecie, a w takim charakterze występuje skarżąca w stosunku do obiektu znajdującego się na działce E.C., które powołują się, iż przysługuje im przymiot strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym sprawdzenia legalności obiektu budowlanego z tej racji, iż są właścicielami nieruchomości sąsiedniej, mogą skutecznie kwestionować lokalizację budynku tylko wówczas i w takim zakresie, w jakim koliduje ona z ich uzasadnionym interesem (art. 5 ust. 1 i ust. 2 Prawa budowlanego). To żądania zaś jest ewidentnie usprawiedliwione w sytuacji naruszenia norm określonych w przepisach technicznych dotyczących zasad sytuowania budynków względem granicy i obiektów znajdujących się na sąsiedniej działce. Istnienie przymiotu strony po stronie właściciela nieruchomości sąsiedniej jest uzależnione również od tego, czy obiekt oddziałuje ujemnie na jego nieruchomość, co jest równoznaczne z naruszeniem interesu prawnego. Ta okoliczność często jednak wymaga gruntowanej analizy merytorycznej. W sprawie niniejszej, wzajemne położenie nieruchomości skarżącej oraz kwestionowanego budynku gospodarczego na działce nr [...] należącej do E.C. jest takie, że przy wszczęciu postępowania istniało prawdopodobieństwo naruszenia interesu skarżącej przez fakt zbliżenia budynku do granicy. Nie można było bowiem bez merytorycznej analizy od razu wykluczyć, że nie zostały naruszone normy techniczno-budowlane obowiązujące w dacie jego budowy związane z lokalizowaniem tego typu budynku. Sąd nie podziela stanowiska organu wyrażonego w zaskarżonej decyzji, iż A.S. nie przysługuje przymiot strony w sprawie budynku gospodarczego na działce nr [...] w Z. przy ul. [...], który jest własnością E.C. - stosownie do przepisu art. 28 Kpa. Skarżąca jest bowiem właścicielem nieruchomości położonej w bardzo bliskim sąsiedztwie budynku, którego dotyczy postępowanie i podnosiła zarzut jego wadliwego usytuowania w zbliżeniu do granicy z jej nieruchomością oraz negatywnego oddziaływania na jej budynek mieszkalny. Poza tym, skoro skarżąca A.S. zainicjowała całe postępowanie a organ I instancji nie kwestionował jej przymiotu strony, polegającego na możliwości domagania się sprawdzenia prawidłowości lokalizacji budynku gospodarczego E.C. względem jej nieruchomości i negatywnego oddziaływania to wadliwe było morzenie postępowania odwoławczego. W sytuacji gdy w ocenie organu II instancji, postępowanie zostało wszczęte na wniosek osoby nie będącej stroną a mimo to organ I instancji rozpoznał sprawę merytorycznie, prawidłowym rozstrzygnięciem mogło być jedynie uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Tym niemniej przypadek taki w niniejszej sprawie nie zachodzi, a organ odwoławczy powinien rozpoznać odwołanie od decyzji organu I instancji o umorzeniu postępowania. Przy czym nawet ewentualne potwierdzenie w trybie odwoławczym prawidłowości decyzji organu I instancji nie spowoduje, iż skarżąca utraci przymiot strony w tym postępowaniu. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.