V SA/Wa 123/09
WyrokWSA w Warszawie2009-04-23
Skład orzekający: Joanna Zabłocka, Beata Krajewska, Piotr Kraczowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zakup samochodu osobowego typu Van, finansowany ze środków Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (ZFRON) w ramach Indywidualnego Programu Rehabilitacji (IPR), może być uznany za pomoc de minimis dla przedsiębiorcy prowadzącego zakład pracy chronionej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące finansowania Indywidualnych Programów Rehabilitacji (IPR) ze środków Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (ZFRON). W sytuacji, gdy zakup samochodu niskopodłogowego z klimatyzacją, zgodny z zaleceniami IPR, ma na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika, a nie tylko poprawę komfortu, może być uznany za dopuszczalny wydatek. Odmowa wydania zaświadczenia o pomocy de minimis w takiej sytuacji była niezasadna.Stan faktyczny
Spółdzielnia Inwalidów "Z." wystąpiła o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis na zakup samochodu dla pracownicy z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, który miał być sfinansowany ze środków Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (ZFRON) w ramach Indywidualnego Programu Rehabilitacji (IPR). Organy administracji odmówiły wydania zaświadczenia, uznając, że zakup samochodu nie stanowi pomocy de minimis i jedynie poprawia komfort pracy, a nie zmniejsza ograniczeń zawodowych. Spółdzielnia wniosła skargę do sądu administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej oraz zasądził od Ministra na rzecz Spółdzielni zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Asesor WSA - Piotr Kraczowski, , Protokolant - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Inwalidów "Z." w S. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie: odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis; 1) uchyla zaskarżone postanowienie 2) zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz Spółdzielni Inwalidów "Z." w S. kwotę 347 zł (trzysta czterdzieści siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego;
Wnioskiem z dnia ... października 2007r. Spółdzielnia I. "..." w S. wystąpiła do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis. W jego uzasadnieniu podniesiono, że udzielona pomoc przeznaczona została na przygotowanie stanowisk pracy, w szczególności na wyposażenie i dostosowanie pomieszczeń zakładu pracy chronionej stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności pracowników.
Rozpatrując powyższy wniosek Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych działając m.in. na podstawie art. 219 w zw. z art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), w związku z art. 26a ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. nr 123, poz. 776 z późn. zm) oraz rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 grudnia 1998r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, postanowieniem z dnia ... grudnia 2007r. nr ... odmówił Spółdzielni I. "..." Z. w S. wydania zaświadczenia o pomocy de minimis na dzień ... października 2007r. w kwocie ... PLN, tj. ... euro.
W uzasadnieniu postanowienia Prezes Funduszu podniósł, iż strona wnioskując o wydanie w/w zaświadczenia jako cel wydatkowania środków podała § 3 pkt 2 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakład pracy chronionej (Dz. U. Nr 76, poz. 496) tj. "wyposażenie i dostosowanie pomieszczeń zakładu pracy chronionej stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności pracowników", a następnie pismem z dnia ... listopada 2007r. skorygowała cel wydatkowania środków wskazując na § 3 pkt 2 lit. a powołanego rozporządzenia z dnia ... kwietnia 2007r.
Analizując przedmiotową sprawę Prezesa Funduszu uznał, iż wydatek poniesiony na zakup samochodu ciężarowego nie stanowi pomocy de minimis w rozumieniu § 2 pkt 12a rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 grudnia 1998r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych oraz § 3 pkt 2 lit. a rozporządzenia z dnia 26 kwietnia 2007r., które jako program pomocowy jest regulacją uzupełniającą w stosunku do w/w rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej.
Następnie przytaczając definicję "samochodu ciężarowego" zaczerpniętą z art. 2 ust. 42 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, organ I instancji podniósł, iż ten środek transportu nie jest ani maszyną, ani urządzeniem i nie można sfinansować jego zakupu w myśl § 3 pkt 2 lit. a w/w rozporządzenia. Dodano również, iż zakup samochodu ciężarowego nie wpływa na zmniejszenie lub wyeliminowanie ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika, dla którego został opracowany program.
W zażaleniu na powyższe postanowienie z dnia ... grudnia 2007r. Spółdzielnia I. "..." w S. podniosła, iż w ramach IPR (Indywidualnego Programu Rehabilitacji), z uwagi na otwarty charakter katalogu wydatków, przedsiębiorca ma prawo sfinansować z ZFRON każdy wydatek wskazany przez Komisję Rehabilitacyjną mający na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika objętego IPR.
Spółdzielnia zwróciła również uwagę, że Indywidualny Program Rehabilitacji został opracowany dla kobiety w wieku ... lat, zatrudnionej w Spółdzielni na stanowisku handlowca, posiadającej umiarkowany stopień niepełnosprawności, którego przyczyną jest dysfunkcja narządu ruchu. Z uwagi na jej charakter pracy zasadne było, w ocenie Spółdzielni, doposażenie stanowiska pracy w samochód bardziej komfortowy tj. C., posiadający niskie podwozie, regulowany, wygodny fotel umożliwiający przyjęcie swobodnej pozycji ciała oraz wyposażony w klimatyzację.
Pismem z dnia ... maja 2008r., złożonym w toku postępowania administracyjnego, podniesiono nadto, iż w/w pracownica ze względu na długi staż pracy jako ..., wiek oraz stan zdrowia nie czuła się na siłach do podjęcia pracy na innym niż dotychczas stanowisku, a biorąc pod uwagę jej ograniczenie zawodowe, wynikające ze stanu zdrowia, jakie ujawniły się po odbytych podróżach służbowych samochodem, z którego korzystała przed doposażeniem stanowiska, pracownica kwalifikowała się do zwolnienia.
Rozpoznając powyższe zażalenie Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia ... listopada 2008r. nr ... wydanym m.in. na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 26a ust. 5 pkt 2 i art. 66 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia ... grudnia 2007r.
W jego uzasadnieniu organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz uznał, że indywidualne programy rehabilitacji osób niepełnosprawnych, których cel został jasno zdefiniowany w przepisach nie mogą stanowić pretekstu do dokonywania przez pracodawców inwestycji związanych z zakupem nowych maszyn, urządzeń i narządzi w miejsce zużytych, czy też nabyciem środków transportu.
Dalej Minister Pracy i Polityki Społecznej podniósł, iż z oceny medycznej stanu zdrowia pracownika – K. K. - zawartej w IPR wynika, że zaleca się jej pracę lekką, spokojną i w dogodnych warunkach klimatycznych, a przeciwwskazaniem w sytuacji tego pracownika jest "stała – wymuszona pozycja ciała obciążająca kręgosłup".
W ocenie Ministra zakup, w rozpatrywanym przypadku, samochodu nie wpływa na zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, a jedynie poprawia komfort wykonywania pracy na określonym stanowisku niezależnie od tego, czy pracę wykonuje pracownik sprawny, czy też niepełnosprawny.
Zwrócono również uwagę, iż wydatki publiczne – w myśl art. 35 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o finansach publicznych – a takimi są środki zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, które pracodawca prowadzący zakład pracy chronionej tworzy ze środków o których mowa w art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych – powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów. W ocenie Ministra, trudno za takie wydatki uznać przeznaczenie ze środków ZFRON kwoty ... zł na zakup samochodu osobowego typu VAN, bowiem w celu zmniejszenia ograniczeń wynikających z niepełnosprawności pracownika wystarczyło dostosować kabinę kierowcy poprzez zaopatrzenie jej w komfortowe siedzenie, klimatyzację oraz uchwyty pomagające wsiadanie i wysiadanie.
Tym samym organ odwoławczy nie znalazł podstaw do obciążania tą kwotą rachunku zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych oraz wydania zaświadczenia o pomocy de minimis.
W skardze na powyższe postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... listopada 2008r. Spółdzielnia I. "..." Z. w S. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia jako naruszającego prawo i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Spółdzielnia I. wyjaśniła, iż ponosząc wydatek na zakup samochodu działała w oparciu o rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 grudnia 1998r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych oraz w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakład pracy chronionej, które to rozporządzenia, zdaniem Spółdzielni, zawierają w ramach Indywidualnych Programów Rehabilitacji katalogi wydatków o charakterze otwartym dające możliwość przedsiębiorcy sfinansowania wszystkich wydatków wskazanych przez Komisję Rehabilitacyjną mających na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika objętego programem. W tym miejscu skarżąca podniosła, iż powyższą opinię potwierdza również stanowisko Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych, który stwierdza że pracodawca może ze środków zebranych w FRON, w ramach realizacji Indywidualnych Programów Rehabilitacyjnych sfinansować każdy wydatek, który spowoduje zmniejszenie ograniczeń zawodowych dla tych pracowników, w tym także zakup samochodu.
W dalszej części uzasadnienia skargi skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organów, iż poniesiony wydatek w ramach realizacji IPR nie wpłynie na zmniejszenie lub wyeliminowanie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju schorzenia i stopnia niepełnosprawności pracownika.
W ocenie skarżącej Minister Pracy i Polityki Społecznej w zaskarżonym postanowieniu z dnia ... listopada 2008r. błędnie również przyjął, iż zakup samochodu poprawi jedynie komfort wykonywania pracy na określonym stanowisku.
Skarżąca zwróciła nadto uwagę, iż organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia popadł w sprzeczność, bowiem z jednej strony wyklucza możliwość zakupu samochodu, a następnie stwierdza że w przedmiotowej sprawie komfortowy fotel oraz klimatyzacja będą miały wpływ na zmniejszenie ograniczeń wynikających z niepełnosprawności pracownika. Spółdzielnia I. "..." przedstawiła również zajęte w sprawie stanowisko Komisji Rehabilitacyjnej, która to Komisja na podstawie oceny medycznej oraz oceny psychofizycznych możliwości pracownicy w opracowanym IPR wskazała na konieczność zakupu wygodnego samochodu, w celu zmniejszenia jej ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie skarżącej, odmowa wydania zaświadczenia o pomocy de minimis nie znajduje w sprawie uzasadnienia prawnego.
W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu z dnia ... listopada 2008r. Ponownie podkreślił, iż zakup samochodu w rozpatrywanej sprawie poprawia jedynie komfort wykonywania pracy na określonym stanowisku niezależnie od tego czy pracę wykonuje pracownik sprawny, czy też niepełnosprawny.
Na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2009r. pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że to lekarz zalecił zakupienie dla K. K. samochodu z klimatyzacją, oraz że w Spółdzielni jest kilku ... ale nie są to osoby tak doświadczone jak K. K., niektórzy z ... to osoby niepełnosprawne, ale o innym rodzaju niepełnosprawności niż K. K.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.
Oznacza to, że sąd rozpatrując skargę ocenia czy zaskarżona decyzja/postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art.145 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę może – zależnie od stwierdzonego naruszenia prawa – decyzję/postanowienie uchylić, stwierdzić jej nieważność lub stwierdzić wydanie decyzji/postanowienia z naruszeniem prawa.
Oceniając zaskarżone postanowienie Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona a postanowienia odmawiające wydania zaświadczenia o pomocy de minimis wydane zostały z naruszeniem prawa.
Warunki udzielania pomocy de minimis podmiotom gospodarczym prowadzącym zakłady pracy chronionej określało obowiązujące w dacie dokonania zakupu samochodu ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji inwalidów oraz w dacie orzekania przez organy obu instancji rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej (Dz.U.Nr 76,poz.496).
Zgodnie z §5 tego rozporządzenia warunkiem uznania pomocy jako pomocy de minimis było uzyskanie zaświadczenia wydanego przedsiębiorcy przez organ podatkowy, podmiot uprawniony do pobierania opłat albo podmiot udzielający pomocy. W rozpoznawanej sprawie pomoc była udzielana ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, przekazującego pracodawcom zatrudniającym osoby niepełnosprawne oraz pracodawcom prowadzącym zakłady pracy chronionej miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych , na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U.Nr 123,poz.776 ze zm.) Zgodnie z art.26a ust.5 pkt 2 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wykorzystania przez Spółdzielnię I. "..." środków z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, pracodawca prowadzący zakład pracy chronionej przekazywał różnicę pomiędzy kwotą miesięcznego dofinansowania, a kwotą tego wynagrodzenia na zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych, z przeznaczeniem na indywidualny program rehabilitacji pracowników niepełnosprawnych zatrudnionych w zakładzie pracy chronionej.
Natomiast zgodnie z §3 ww. rozporządzenia pomoc mogła być przeznaczona między innymi na sfinansowanie wydatków ponoszonych w ramach indywidualnych programów rehabilitacji pracowników niepełnosprawnych (pkt12).
Na podstawie art. 33 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, prowadzący zakład pracy chronionej tworzy zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych .
Szczegółowe zasady wykorzystania środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych określało rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 grudnia 1998 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz.U.1999 r. Nr 3,poz.22 ze zm.). Rozporządzenie to określało też zasady tworzenia i finansowania indywidualnych programów rehabilitacji.
§ 2 pkt 12 a ww. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej stanowił, że środki zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych przeznaczone są na indywidualne programy rehabilitacji, mające na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, w ramach których finansowane są – obok innych celów – koszty dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności.
Zgodnie z §4a tego rozporządzenia programy rehabilitacyjne są kierowane do osób niepełnosprawnych, między innymi tych , które z uwagi na niepełnosprawność mają utrudnione samodzielne wykonywanie pracy. Program rehabilitacji opracowuje komisja rehabilitacyjna , w skład której wchodzi lekarz, osoba zajmująca się u pracodawcy problematyką rehabilitacji oraz doradca zawodowy lub instruktor. Program rehabilitacji komisja opracowuje z udziałem osoby niepełnosprawnej, która będzie ten program realizowała. Program powinien zawierać indywidualną ocenę psychofizycznych możliwości i zdolności osoby niepełnosprawnej i określać między innymi zakres dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności.
Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o niepełnosprawności, na posiedzeniu dnia ... lutego 2006 r. zaliczył K. K. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.
Dnia ... sierpnia 2007 r. K. K. – pracownik Spółdzielni I. "..." złożyła wniosek o przystąpienie do indywidualnego programu rehabilitacji finansowanego z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, zwanego dalej IPR, wnosząc o udzielenie pomocy z zakresu rehabilitacji zawodowej i leczniczej w postaci zakupu samochodu osobowego typu Van z klimatyzacją oraz skierowanie na szkolenie w zakresie marketingu oraz technik negocjacji. Dla K. K. został opracowany IPR. W IPR, na podstawie przeprowadzonych badań specjalistycznych, po opisaniu w ramach medycznej oceny zdrowia jej dolegliwości określono, że dla K. K. wskazana jest praca lekka, spokojna, w dogodnych warunkach klimatycznych i z uwagi na charakter pracy pacjentki wyjeżdżającej w długie, wielogodzinne trasy wskazane jest odbywanie podróży służbowych samochodem wygodnym dla osoby ze zmianami zwyrodnieniowymi kręgosłupa oraz dyskopatią wielopoziomową, w celu złagodzenia dolegliwości bólowych. Ze względu na nadciśnienie tętnicze oraz chorobę wieńcową zalecono wyposażenie samochodu w klimatyzację (pkt 7 IPR). W części IV IPR zawierającym określenie potrzeb wynikających z .."diagnozy sytuacji zawodowej i społecznej osoby niepełnosprawnej w S.I...." określono, że osoba objęta programem (K.K.) wymaga doposażenia stanowiska pracy w formie zakupu samochodu osobowego typu Van z klimatyzacją w celu zmniejszenia ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności.
Przed zakupem samochodu w ramach IPR K. K. wykonując pracę ... wyjeżdżała w teren samochodem dostawczym marki L. lub C., którym była podwożona przez kierowców załatwiających też inne sprawy.
Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmówił Spółdzielni I. "..." wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy to postanowienia.
Uzasadniając postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmawiające wydania zaświadczenia o pomocy de minimis Minister Pracy i Polityki Społecznej stwierdził, że indywidualne programy rehabilitacji osób niepełnosprawnych "nie mogą stanowić pretekstu do dokonywania przez pracodawców inwestycji związanych z zakupem nowych maszyn [..] w miejsce zużytych czy też nabyciem środków transportu."
Co do zasady Sąd w pełni podzielił ten pogląd. Nie można wykluczyć, że zdarzają się sytuacje, w których przedsiębiorcy wykorzystują IPR jako pretekst do dokonywania inwestycji, których celem nie jest zmniejszenie ograniczeń zawodowych pracowników objętych programem. Postępowanie takie jest niezgodne z prawem i jako takie niedopuszczalne. Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej, wnikliwej oceny. Sąd stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie organy orzekające nie wykazały, ani nawet nie uprawdopodobniły , że opracowanie i zrealizowanie indywidualnego programu rehabilitacji dla K. K. miało na celu nie zmniejszenie jej ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności, ale stanowiło pretekst do zakupu samochodu typu Van przez Spółdzielnię I. "...".
Sąd nie podzielił również wyrażonego w uzasadnieniu postanowienia stanowiska Ministra Pracy i Polityki Społecznej, iż "...zakup samochodu nie wpływa na zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, a jedynie poprawia komfort wykonywania pracy na określonym stanowisku niezależnie od tego czy pracę wykonuje pracownik sprawny czy też niepełnosprawny." Twierdzenie to jest uprawnione w części dotyczącej pracownika pełnosprawnego, dla którego zamiana dotychczas używanego samochodu typu "L." na samochód niskopodłogowy z klimatyzacją oraz regulowanym fotelem wpłynie tylko na poprawę komfortu wykonywania pracy na określonym stanowisku. Twierdzenie to jest nieuprawnione w stosunku do pracownika o stwierdzonym stopniu niepełnosprawności z określonych przyczyn (...), dla którego taka zamiana jest przede wszystkim zmniejszeniem ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, a dopiero w dalszej kolejności stanowi poprawę komfortu wykonywania pracy.
W uzasadnieniu postanowienia Minister Pracy i Polityki Społecznej stwierdził, że przeciwwskazaniem do pracy w sytuacji K. K. jest stała, wymuszona pozycja ciała obciążająca kręgosłup i wyraził pogląd, że korzystanie z samochodu o niskim podwoziu, wyposażonego w regulowany, wygodny fotel nie spowoduje, iż pozycja nie będzie wymuszona , w związku z czym nie ustaną problemy, jakie dla pracownicy powodowała jazda samochodem.
Należy zauważyć, że wskazanie, iż K. K. powinna wykonywać pracę w niewymuszonej pozycji ciała znajduje się w dziale III pkt 3 IPR opracowanego dla niej przez komisję z udziałem lekarza. Ta sama komisja uznała, że "..specyfika niepełnosprawności pracownicy wymaga doposażenia stanowiska pracy w formie zakupu samochodu osobowego typu Van z klimatyzacją w celu zmniejszenia ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności."(Dział III pkt 11 IPR). Wobec faktu, że podniesiona przez Ministra okoliczność, że K. K. powinna wykonywać pracę w niewymuszonej pozycji ciała była brana pod uwagę przy ustalaniu dla niej indywidualnego programu rehabilitacji, twierdzenie Ministra podważające celowość stosowania określonych środków ustalonych w IPR, nie poparte opinią medyczną czy specjalisty do spraw rehabilitacji nie może zostać uznane za zasadne.
Ponadto, w dalszej części uzasadnienia postanowienia Minister Pracy i Polityki Społecznej stwierdził, że w celu zmniejszenia ograniczeń wynikających z niepełnosprawności pracownika wystarczyło dostosować kabinę kierowcy poprzez zaopatrzenie jej w komfortowe siedzenie, klimatyzację oraz uchwyty pomagające wsiadać i wysiadać, przy czym zakup samochodu winien nastąpić z innych środków finansowych pracodawcy. Stwierdzeniem tym Minister zaakceptował fakt, że doposażenie stanowiska pracy K. K. w odpowiednio wyposażony samochód niskopodłogowy zmniejszy jej ograniczenia wynikające z niepełnosprawności.
Nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa stanowisko Ministra Pracy i Polityki Społecznej, zgodnie z którym zakup samochodu powinien być sfinansowany ze środków finansowych pracodawcy, a jedynie koszty oprzyrządowania samochodu dla potrzeb osoby niepełnosprawnej "zatrudnionej na stanowisku kierowcy" można było sfinansować ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych w ramach IPR. Przepisy przytoczonych wyżej rozporządzeń: Ministra Pracy i Polityki Społecznej Ministra z dnia 31 grudnia 1998 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych oraz Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej nie precyzują rodzajów maszyn i urządzeń, które mogą być kupione w ramach IPR z zakładowego funduszu rehabilitacji, nie zawierają również nawet przykładowego wyliczenia urządzeń, które nie mogą być sfinansowane z tego funduszu . Przywołany wyżej punkt 12 a rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej zezwala na wydatkowanie środków funduszu rehabilitacji na dostosowanie miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, o ile takie dostosowanie będzie miało na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności. Tak więc przepisy nie zabraniają zakupu samochodu ze środków funduszu rehabilitacji, o ile jego zakup będzie miał na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika.
Ponadto należy podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie ze względu na rodzaj niepełnosprawności K. K. , zgodnie z IPR doposażenie stanowiska pracy polegało na zakupie samochodu, ponieważ K. K. powinna była jeździć nie tylko samochodem odpowiednio wyposażonym, ale zgodnie ze wskazaniami komisji samochodem określonego rodzaju, a mianowicie samochodem niskopodłogowym.
Minister Pracy i Polityki Społecznej powołał się również na przepis art.35 ust.3 pkt1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U.Nr 249,poz.2104 ze zm.) podnosząc, że wydatki ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych są wydatkami publicznymi i jako takie powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, a zakup samochodu typu Van ze środków zfron nie spełnia w ocenie Ministra tych wymagań.
Stanowisko Ministra Pracy i Polityki Społecznej Sąd ocenił jako błędne. Jak wyżej wyjaśniono przepisy ww. rozporządzeń Rady Ministrów i Ministra Pracy I Polityki Społeczne nie zawierają katalogu urządzeń, które mogą być sfinansowane ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji. Jako kryterium wyboru przedmiotów , które mogą być z tego funduszu sfinansowane służy cel, któremu mają służyć, a mianowicie mają zmniejszać ograniczenia zawodowe wynikające z rodzaju i stopnia niepełnosprawności. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie zakup samochodu C. typu Van został dokonany zgodnie z celem realizowanym w ramach indywidualnego programu rehabilitacji opracowanego dla K. K. - pracownika Spółdzielni I. "...". Najlepsze efekty z nakładów poczynionych w ramach realizacji IPR uzyska się niewątpliwie wykonując ściśle zalecenia opracowane przez komisję opracowującą program rehabilitacji.
Należy zauważyć, że w XXI wieku samochód nie jest oznaką luksusu, ale dla osób wykonujących wiele zawodów jest po prostu środkiem umożliwiającym wykonywanie pracy.
Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził w niniejszej sprawie naruszenie przepisów prawa materialnego: §12 a rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 grudnia 1998 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych i §3 pkt12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej poprzez błędną ich interpretację polegającą na uznaniu, że przepisy te nie pozwalają na sfinansowanie ze środków Zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, w ramach IPR zakupu samochodu oraz art.35 ust.3 pkt1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, poprzez błędną jego interpretację poprzez uznanie, że w rozpoznawanej sprawie kupienie samochodu stanowiło naruszenie tego przepisu, które to naruszenie przepisów miało wpływ na wynik sprawy skutkując wadliwością rozstrzygnięć, dlatego opierając się na treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
O kosztach postanowiono na podstawie art. 200 i 205 § 2 i 3 cyt. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło