I SA/Sz 674/08

WyrokWSA w Szczecinie2009-04-23

Skład orzekający: Zygmunt Chorzępa, Marian Jaździński, Alicja Polańska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, pomimo złożenia przez stronę wniosku uzasadnionego trudną sytuacją materialną i zdrowotną?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ administracji nie przeprowadził wszechstronnego postępowania wyjaśniającego. W szczególności nie ustalił dokładnie, kto ponosi koszty utrzymania i opłat za mieszkanie, a także nie dokonał szczegółowej analizy dochodów strony w kontekście jej faktycznych wydatków życiowych i zdrowotnych. Wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej, pozbawione analizy wszystkich przesłanek umorzenia, stanowi naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Kobieta złożyła wniosek o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy z powodu trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Organ pierwszej instancji odmówił umorzenia, uznając, że strona prowadzi działalność gospodarczą, osiąga dochód, posiada samochód i rachunek bankowy, co wyklucza całkowitą nieściągalność i ważny interes strony. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ utrzymał w mocy decyzję odmowną, argumentując uznaniowy charakter umorzenia i brak wystarczających przesłanek. Strona wniosła skargę do WSA, zarzucając organowi rażące naruszenie przepisów prawa materialnego i błędne ustalenia faktyczne.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzającą ją decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Marian Jaździński, Sędzia WSA Alicja Polańska, Protokolant Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] nr [...] Decyzją z dnia [...]r. nr [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych /Dz.U. Nr 11 poz. 74 z 2007r. ze zm./ w związku z art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. Nr 98 poz. 1071 z 2000r. ze zm./ po ponownym rozpoznaniu sprawy z wniosku K. K. o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]r. odmawiającą umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. W uzasadnieniu decyzji, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej Prezes ZUS wskazał, że K. K. w dniu [...]r. złożyła wniosek o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek z uwagi na trudną sytuację materialną i zdrowotną, która uniemożliwia jej uzyskanie środków na regulowanie wszystkich opłat związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. W piśmie uzupełniającym wniosek z [...]r. podała, że gospodarstwo domowe prowadzi sama, mieszka we wspólnym mieszkaniu komunalnym z matką, siostrą i bratem, jest współwłaścicielem samochodu osobowego, T. wyprodukowanego w [...]r., który służy jej do prowadzenia działalności gospodarczej. Do wniosku dołączyła kopie zaświadczeń dot. stanu zdrowia, plik kopii faktur za energię elektryczną i gaz, kopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu za [...]r., oświadczenie o posiadanym majątku i kopię dokumentów dot. prowadzonej działalności gospodarczej. Oceniając wniosek o umorzenie należności z tyt. Składek organ wskazał, że K.K. prowadząca działalność w zakresie sprzedaży wyrobów tekstylnych, odzieży i obuwia, na dzień [...]r. ma zadłużenie z tyt. nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres od [...]r. do [...]r., na ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...]r. do [....]r. oraz na Fundusz Pracy za okres od [...]r. do [...]r. w łącznej kwocie [...] zł plus odsetki za zwłokę i koszty upomnienia. Według informacji I Urzędu Skarbowego w S., K.K. za [...]r. uzyskała dochód w kwocie [...] zł a za [...]r. [...] zł, co daje średnią miesięczną w kwocie [...] zł. Dalej Prezes ZUS stwierdził, że K.K. nie posiada na terenie S. nieruchomości, jest zameldowana w S., zamieszkuje wspólnie z matką, siostrą i bratem, posiada konto bankowe, choruje na tarczycę, chorowała na gruźlicę, a w [...]r. była pacjentką Poradni Zdrowia Psychicznego. Odnosząc te ustalenia do przepisu art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek ubezpieczenia społecznego (Dz.U. Nr 141 poz. 1365), decyzją z dnia [...]r. Prezes ZUS odmówił K. K. umorzenia zaległych należności składowych, stwierdzając, że nie zachodzą przesłanki z cytowanego przepisu ustawy o systemie ubezpieczeń Społecznych. Organ stwierdził, że zobowiązana prowadzi działalność gospodarczą, osiągając z tego tytułu dochód. Posiadanie samochodu osobowego marki T. oraz rachunku bankowego w Banku świadczy, że nie zachodzi całkowita nieściągalność w rozumieniu cytowanego przepisu. Nie stwierdzono również by zachodził w niniejszej sprawie ważny interes osoby zobowiązanej skoro K.K. uzyskując dochód z prowadzonej działalności gospodarczej, posiada niezbędne środki na zabezpieczenie niezbędnych swoich potrzeb życiowych. Prezes ZUS podkreślił, iż K.K. prowadzi gospodarstwo samodzielnie, nie mając innych osób na utrzymaniu. K.K. nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem i w trybie art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń Społecznych, złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności składek nie wskazując na nowe okoliczności uzasadniające wniosek. K. K. w zaskarżonej decyzji zarzuciła : 1) błędne założenie, że nie reguluje należności za mieszkanie, światło, gaz ze względu na brak ujęcia w przedmiotowych "rachunkach" jej osoby z imienia i nazwiska, tylko inną osobę tj. – W. K.; 2) mylne uznanie, że dochód podany (brutto) w zeznaniach podatkowych za rok [...] i za [...]r. jest w całości przeznaczony na wydatki związane z utrzymaniem, nie wyłączając jednakże odliczenia z tego dochodu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne; 3) fakt, iż z uwagi na swoją ciężką sytuację materialną i zdrowotną nie jest w stanie ponosić niezbędnych wydatków związanych ze spornymi należnościami. W uzasadnieniu wniosku K.K. stwierdziła, iż Prezes ZUS bezpodstawnie uznał, iż koszty utrzymania ponosi jej matka W. K. utrzymująca się z renty w kwocie [...] zł. Posiada trudne warunki lokalowe, mieszka w pokoju z matką, która z uwagi na wiek wymaga ciągłej opieki. Musi ponosić wydatki związane z zakupem żywności czy leków dla matki, a posiadany od [...] lat samochód wymaga stale nakładów finansowych z uwagi na jego wiek. K.K. dalej wskazała, że jej dochód wykazany w zeznaniach podatkowych należy pomniejszyć o kwotę płaconych dla ZUS składek co uniemożliwia Jej zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych. Dlatego uważa, iż odmowa umorzenia zaległości jesz niezasadna, zwłaszcza, że sytuacja zdrowotne, nie pozwala jej na osiąganie wyższych dochodów. Rozpatrując ponownie sprawę Prezes ZUS wskazał, iż K.K., prowadzi działalność gospodarczą od [...]r. i z tytułu nieopłacenia składek na ubezpieczenie społeczne powstała za okres [...] – [...]r. zaległość w kwocie [...] zł plus należne odsetki i koszty upomnienia. Dalej przywołując ustalenia, co do miejsca i warunków zamieszkania, posiadania samochodu i konta bankowego, stanu zdrowia, Prezes ZUS przywołał przepis art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003r., stwierdzając iż umorzenia należności Zakładu z tytułu składek mają charakter uznaniowy, skoro w przepisach mówi się jedynie o uprawnieniu a nie obowiązku Zakładu (w przedmiocie umorzenia). Dlatego, zdaniem Prezesa ZUS, rozstrzygnięcie o uznaniowości bądź nie, zależy od indywidualnych okoliczności sprawy ocenionej przez pryzmat warunków koniecznych do umorzenia (zaległych składek) jaka jest całkowita ich nieściągalność. Z uwagi na dysponowanie Funduszem Ubezpieczeń Społecznych, którego przychody pochodzą m. innymi z wpłat i dotacji budżetu państwa, Prezes ZUS winien postępować z najwyższą ostrożnością ważąc interes finansów ubezpieczeń społecznych a z drugiej strony uwzględniać ważny interes zobowiązanego. Dalej wskazując na wyjątkowość możliwości umorzenia zaległych składek i obowiązek ich płacenia przez osoby prowadzące działalność gospodarczą, przywołując konstrukcję uznania administracyjnego w zakresie decyzji w przedmiocie umorzenia zaległych składek, organ wskazał, że nawet w obiektywnie trudnej sytuacji finansowej wnioskodawcy, ZUS nie jest zobligowany do umorzenia zaległości. Dlatego, odnosząc obowiązujący w tym zakresie stan prawny oraz zaistniały stan faktyczny należy stwierdzić, iż w ocenie ZUS w stosunku do K.K. nie zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie należności składkowej, o których mowa w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. K.K. prowadzi działalność gospodarczą i osiąga z tego tytułu dochód. Jest ponadto współwłaścicielem samochodu osobowego marki T. oraz posiada rachunek bankowy w Banku. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, nie ustalono przesłanek uzasadniających całkowitą nieściągalność, która jest koniecznym wymogiem do umorzenia należności składkowej na podstawie ww. przepisu. Mimo braku całkowitej nieściągalności, za umorzeniem należności składkowej nie przemawia także ważny interes osoby zobowiązanej. Prezes ZUS może umorzyć należności z tytułu nieopłaconych składek, jeżeli zobowiązany wykaże że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Zastosowanie umorzenia będzie uzasadnione w takich przypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które płatnik nie miał, bądź nie mógł mieć wpływu. Innymi słowy może to być sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków dłużnik nie jest w stanie uregulować należności, a konieczność zapłaty zobowiązania zagraża jego egzystencji. ZUS nie kwestionuje faktu, iż zobowiązana jest osobą chorą, a zły stan zdrowia utrudnia jej prowadzenie działalności gospodarczej, ale z drugiej strony należy stwierdzić, że zobowiązana nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, co oznacza nie wykazanie, iż stan zdrowia (przewlekła choroba) pozbawia ją uzyskiwania dochodu na spłatę należności. Bezsprzeczna w przedmiotowej sprawie jest również okoliczność, iż sporne zaległości K.K. powstały w okresie prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, kiedy była zobowiązana o opłacanie składek, a obowiązek ten winna wykonać rzetelnie i terminowo. Uzyskiwany dochód z prowadzonej działalności gospodarczej stanowi zdaniem Prezes ZUS bez wątpienia zabezpieczenie podstawowych potrzeb życiowych strony, a dokumenty przedstawione w postępowaniu nie przesądzają o tym, że opłacenie należności składkowej pozbawiłoby ją możliwości ich zaspokajania, zwłaszcza, że K.K. prowadzi gospodarstwo domowe sama i nie ma na utrzymaniu innych osób. Fakt zamieszkiwania razem z matką, czy z bratem nie świadczy o tym, że koszty na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych ponosi tylko ona. Mając na uwadze, że za dowód należy uznać wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, Prezes ZUS, stwierdził, że przedłożone przez K.K. rachunki m. innymi za media, nie wskazują że ona je opłaciła (były wystawione na W. K.), a w postępowaniu, nie przedstawiła dokumentów potwierdzających poniesienie kosztów leczenia czy naprawy samochodu. Zdaniem organu, na podkreślenie zasługuje fakt, że zobowiązanie z tyt. Składek są uprzywilejowane i podlegają zaspokojeniu co do zasady przed innymi należnościami, w tym z tyt. Zaciągniętych kredytów nie zabezpieczonych rzeczowo. Natomiast ZUS jest zobowiązany w przypadku braku dobrowolnej spłaty dokonać przewidzianych prawem czynności zmierzających do ich ściągnięcia z postępowaniem egzekucyjnym włącznie. Mając na uwadze powyższe uważania, Prezes ZUS uznał iż nie ma przeszkód by spłata zadłużenia nastąpiła w ratach natomiast umorzenie zaległości, czynnemu przedmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą i osiągającemu dochody jest niecelowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, K.K. zarzucając decyzji Prezesa ZUS rażące naruszenie przepisów prawa materialnego wniosła o jej uchylenie w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi K.K. wskazując na ustalenia organu co do jej sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej stwierdziła, że ZUS wydając decyzję nie przeanalizował dogłębnie zebranego materiału dowodowego z uwzględnieniem przepisów art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. Zdaniem skarżącej, Prezes ZUS dokonał nieprawdziwych ustaleń co do jej dochodów netto, ponoszonych obciążeń za mieszkanie, media i wyżywienie oraz płaconych składek na ubezpieczenie. Z uwagi na śmierć matki ([...]r.) skarżąca będzie zobowiązana ponosić opłaty za mieszkanie. Z uwagi na stan zdrowia, który uległ znacznemu pogorszeniu, skarżąca ubiega się o świadczenie rentowe. Dalej, wskazując na konieczność ponoszenia również wydatków na leki, przy uwzględnieniu jej sytuacji majątkowej, skarga jest zasadna. W odpowiedzi na skargę, powołując argumentację z uzasadnienia decyzji, pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje: Skarga jest zasadna, albowiem zdaniem Sądu zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W skardze, zarzucając decyzji Prezesa ZUS rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, skarżąca nie wskazuje, które przepisy zostały naruszone i na czym to naruszenie polega. Aczkolwiek w uzasadnieniu skargi stwierdza, że organ nie dokonał dogłębnej analizy zebranego materiału dowodowego, co wskazywałoby na niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego i dokonanie niewłaściwych ustaleń w oparciu o zebrany materiał dowodowy, to jednak Sąd, rozpoznając skargę, nie będąc na podstawie przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ związanym zarzutami skargi, skontrolował zaskarżoną decyzję zgodnie z kompetencją wyrażoną w przepisie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm./ pod kątem jej zgodności z prawem procesowym, regulującym tryb jej wydania oraz prawem materialnym, stanowiącym podstawę rozstrzygnięcia. Przystępując do kontroli zaskarżonej decyzji co do jej legalności, należy przypomnieć, że zgodnie z przepisem art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należność z tytułu niezapłaconych składek może być umorzona w całości lub w części przez ZUS z uwzględnieniem ust. 2 – 4. Wskazane przepisy stanowią, że należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, natomiast, odnośnie ubezpieczonych będących płatnikami składek, możliwość umorzenia należności może mieć miejsce również pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Należy również mieć na uwadze, że skarga dotyczy decyzji o charakterze uznaniowym, a to oznacza po ustaleniu stanu faktycznego możliwość wyboru przez organ rozstrzygnięcia. Niemniej, każde z rozstrzygnięć – decyzji musi spełniać wymogi przewidziane (w tym wypadku) przepisem art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Odnosząc te uwagi do zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że ustalenie stanu faktycznego Prezes ZUS dokonał w oparciu o wyjaśnienie i dowody złożone przez skarżącą nie podejmując działań zmierzających do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Dotyczy to zwłaszcza wydatków jakie skarżąca ponosi na utrzymanie oraz opłat za media i mieszkanie. Zdaniem Sądu w sytuacji, gdy organ uznał, że skarżąca zamieszkuje z matką i rodzeństwem, sama prowadzi gospodarstwo domowe, lecz nie ponosi wydatków z tytułu opłat za media i mieszkanie ponieważ rachunki są wystawione na matkę W. K. to oznacza dokonania ustaleń bez wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Fakt, że rachunki powyższe były wystawione na matkę skarżącej, nie oznacza braku partycypacji jej w ponoszeniu tych opłat. Niezbędne jest ustalenie kto faktycznie ponosi lub partycypuje w ponoszeniu tych opłat. Również pobieżna jest zdaniem Sądu ocena uzyskiwanych przez skarżącą dochodów w kontekście możliwości zaspokajania przez skarżącą niezbędnych potrzeb życiowych. Ustalenie przez organ, iż uzyskiwany w ostatnich dwóch latach dochód wyklucza całkowitą nieściągalność zaległych składek bez szczegółowej analizy faktycznie ponoszonych i opłaconych przez skarżącą wydatków jest uproszczeniem nie znajdującym uzasadnienie w obowiązku organu zebrania całego materiału dowodowego, wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy oraz oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na wszechstronnej analizie zebranych dowodów. Takie uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogu określonego w art. 107 § 3 kpa, i nie załatwia sprawy bez naruszenia zasad postępowania administracyjnego w zakresie wyjaśnienia sprawy jako warunku wydania decyzji o przekonywującej treści (art. 11 kpa) oraz jej załatwienia z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Lakoniczne stwierdzenie, że brak jest przesłanek z art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz że dochód uzyskiwany w gospodarstwie domowy skarżącej stanowi podstawę zabezpieczenia niezbędnych potrzeb życiowych, nie stanowi zdaniem sądu wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. Zasada przekonania nie jest również realizowana, gdy brak jest analizy stanu faktycznego w odniesieniu do wszystkich przesłanek możliwości umorzenia należności. W sprawie, mimo zacytowania podstaw prawnych umorzenia, organ odniósł się jedynie do możliwości egzekucji, pomijając chociażby, przesłankę skutków opłacenia składek dla skarżącej w zakresie zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, zwłaszcza, że takie okoliczności wskazywała skarżąca we wniosku jak i we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W przypadku decyzji uznaniowych, a do takich zaliczają się decyzje w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenie, uzasadnienie decyzji stanowi tę jej część, która ma szczególne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przy działaniu w ramach uznania administracyjnego przepis prawa materialnego przyznaje organowi prawo wyboru rozstrzygnięcia sprawy spośród przynajmniej dwóch możliwych rozstrzygnięć. W przypadku wniosków o umorzenie należności z tytułu składek, będą to umorzenie tych należności bądź odmowa ich umorzenia, a zatem rozstrzygnięcia o treści diametralnie różnej. Ze względu na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, przy niewłaściwym uzasadnieniu decyzji, z samego przepisu prawa oraz istniejącego w sprawie stanu faktycznego nie można wywieść jednoznacznej oceny, czy decyzja organu jest prawidłowa w zakresie samego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony, a zatem czy jest prawidłowa w aspekcie materialnym. Wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej nie pozwala na stwierdzenie, czy przy jej wydaniu organ nie dopuścił się dowolności oraz zaniechania przy dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy (por. wyroki NSA: z dnia 28 grudnia 1984 r., sygn. akt SA/Wr 728/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 126, z dnia 10 czerwca 1994 r., sygn. akt II SA 237/94, ONSA 1995, nr 3, poz. 111, z dnia 8 września 1998 r., sygn. akt IV SA 893/97, LEX 45905). Z tych względów wady uzasadnienia decyzji uznaniowych należy uznać za naruszenia przepisów prawa procesowego, które mają istotny wpływ na wynik sprawy. Wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej oraz niewyjaśnieni wszystkich okoliczności w sprawie nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że rozstrzygnięcie organu jest rozstrzygnięciem opartym na obowiązujących przepisach oraz stwierdzonym w oparciu o rzetelne dowody stanie faktycznym zaistniałym w danej sprawie, który odpowiada stanowi faktycznemu określonemu w przepisach prawa mających zastosowanie w sprawie, nosi wszelkie cechy rozstrzygnięcia dowolnego nieopartego na przepisach prawa. Takie uzasadnienie decyzji jest w sposób oczywisty sprzeczne z określoną wart. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji. Mając zatem na uwadze to, że uznaniowy charakter omawianych decyzji ograniczony został przez prawodawcę kierunkowymi dyrektywami wyboru rozstrzygnięcia, istotnym jest, aby w procesie dochodzenia do tego wyboru dokonujący go organ uwzględniał te kierunkowe dyrektywy w oparciu o wszechstronnie zgromadzony materiał dowodowy, wskazany głównie przez zobowiązanego i przez organ należycie wyjaśniony i zweryfikowany. Dalej w oparciu o jego wszechstronną ocenę, która swój zewnętrzny wyraz winna znaleźć w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, wskazał na ewentualny brak prawnych przesłanek do zastosowania umorzenia, względnie na racjonalne przyczyny uznania, że przesłanki te nie dają wystarczających podstaw do zastosowania żądanej ulgi. Brak takiego uzasadnienia zasadnym czyni wniosek, iż rozstrzygnięcie o odmowie zastosowania ulgi oparte zostało nie na racjonalnym uznaniu, lecz podyktowane zostało dowolnością ocen. Uznając w tych warunkach, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa z przyczyn wyżej wskazanych, wydana bowiem została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, polegającym na braku podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz uzasadniając rozstrzygnięcie bez odniesienia ustaleń faktycznych do przepisów wskazanych jako podstawa rozstrzygnięcia (art. 7, art. 107 § 1 i § 3 kpa), które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd zaskarżoną decyzję uchylił. Przy ponownym, na skutek powyższego orzeczenia, rozpatrywaniu wniosku strony skarżącej o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, właściwy organ winien w sposób wszechstronny wyjaśnić stan faktyczny sprawy w oparciu o przedstawione mu przez skarżącą informacje o stanie majątkowym, w szczególności o wysokości dochodów służących zaspokojeniu jej niezbędnych potrzeb życiowych, w sposób racjonalny ocenić możliwości poniesienia przezeń wydatków na zapłatę należności z tytułu zaległych składek, także przy uwzględnieniu rzeczywistej, a nie tylko hipotetycznej możliwości zaspokojenia w przyszłości tego długu z innych składników majątku zobowiązanego, a następnie w wyniku tej oceny, uwzględniając stan zdrowia skarżącej, podjąć stosowne rozstrzygnięcie w sprawie, wszechstronnie wyjaśniając w uzasadnieniu decyzji przesłanki podjętego rozstrzygnięcia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło