II SA/Rz 617/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Bryk po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Ł.W. i J.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Ł. i J.W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy "muru z płyt betonowych" postanawia I. zmienić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 617/08 przez zwolnienie wnioskodawców z opłat sądowych w ½ części, a w pozostałej części wniosek o szersze zwolnienie od kosztów sądowych oddalić, II. ustanowić dla wnioskodawców adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w R. II SA/Rz 617/08 U Z A S A D N I E N I E Wnioskodawcy Ł. i J.W., we wniosku /na druku PPF/ z dnia 3.04.2009 r. domagali się przyznania im prawa pomocy w zakresie całkowitym /zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, k. 147-148 akt sądowych/. Wniosek został złożony po uprawomocnieniu się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15.01.2009 r. /k. 57 akt sądowych/ Pierwszy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych złożyli w dniu 9.10.2008 r. /k. 13-15 akt sądowych/. Naczelny Sąd Administracyjny /NSA/ w sprawach o sygnaturach I OZ 346/06 i I OZ 347/06 na tle art. 243 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm./, zwanej dalej skrótem p.p.s.a., wyraził pogląd, że określenie "tok postępowania" oznacza także postępowanie, które zostało zainicjowane przez stronę postępowania po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Dodać należy, że postanowienia w sprawach pomocy są postanowieniami niekończącymi postępowania. Opierając się na przedstawionym poglądzie NSA, Sąd in merito przyjął, iż wniosek z dnia 3.04.2009 r. należy rozpoznać na kanwie art. 165 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Ustalenie czy zaistniała zmiana sytuacji rodzinnej – majątkowej i dochodowej strony ubiegającej się o ponowne przyznanie prawa pomocy, dokonuje się przez porównanie stanu z daty pierwszego wniosku ze stanem zawartym w drugim wniosku. Sytuacja rodzinna, majątkowa i dochodowa wnioskodawców nie uległa zmianie. Wnioskodawcy nie mają nikogo na utrzymaniu. Bez zmian jest stan majątkowy /dom o pow. 110 m2, nieruchomość rolna o pow. 21a, samochód osobowy rok produkcji 2000/. Nie zmieniły się dochody wnioskodawców. Ł.W. pobiera rentę w wysokości 1806,48 zł miesięcznie, zaś J.W. emeryturę w kwocie 2475 zł miesięcznie brutto. Łączny dochód wynosił poprzednio i obecnie 4281,48 zł miesięcznie. Z orzeczeń lekarskich dołączonych do pierwszego wniosku z dnia 9.10.2008 r. /k. 5-7 akt sądowych/ wynika, że J.W. /ur. 17.04.1940 r./ jest całkowicie niezdolny do pracy. Chorował na różne choroby wskazane w orzeczeniu lekarskim z dnia 17.07.1997 r. wydanym przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego – Przychodnię Chorób Zawodowych w S. Ł. W. chorowała na różnorodne i ciężkie choroby wskazane w orzeczeniu Nr [...] z dnia [...]r., wydanym przez Wojewódzką Komisję Lekarską MSWiA w R. Do wniosku z dnia 3.04.2009 r. wnioskodawcy dołączyli 3 orzeczenia lekarskie, takie same jak do pierwszego wniosku /orzeczenia lekarskie z dnia 17.07.1997 r., 4.03.2003 r. oraz z dnia 14.04.2004 r./. Ponadto dołączyli pięć kserokopii nowych dokumentów lekarskich dotyczących J.W., m. innymi skierowanie do szpitala na Oddział Radioterapii, skierowanie do Pracowni Diagnostycznej z podanym rozpoznaniem choroby z dnia 23.02.2009 r. i terminarz leczenia radioterapią /k. 145-150, 151, 152/. We wniosku PPF z dnia 9.10.2008 r., wnioskodawcy podali, iż mają oszczędności w kwocie 500,- zł, zaś w sprzeciwie od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego z dnia 14.10.2008 r. wskazali, iż na leki i wizyty lekarskie wydają miesięcznie 1000 zł /k. 26 akt sądowych/. Natomiast w piśmie z dnia 3.04.2009 r. podali, że obecnie na leczenie wydają 1500 zł miesięcznie. Z porównania danych zawartych we wniosku z dnia 9.10.2008 r. i w sprzeciwie z danymi zamieszczonymi we wniosku z dnia 3.04.2009 r. i w piśmie z tej samej daty wynika: 1) stan zdrowia J.W. wynikający z przedłożonych kserokopii dokumentów lekarskich uległ pogorszeniu /radioterapia/, zaś stan zdrowia Ł.W. nie zmienił się /choruje na te same choroby/, 2) obecnie wnioskodawcy nie mają żadnych oszczędności, zwiększyły się ich wydatki na leczenie z kwoty 1000 zł do kwoty 1500 zł miesięcznie. Kierując się zasadami doświadczenia życiowego Sąd przyjął, że wydatki na leczenie w kwocie 1500 zł miesięcznie nie są wygórowane ze względu na liczne i poważne schorzenia wnioskodawców. Skoro zmienił się stan majątkowy wnioskodawców w zakresie oszczędności o 500 zł i nastąpił wzrost wydatków na leczenie, zatem zaistniała zmiana w stosunku do stanu poprzedniego, która tym samym uzasadnia zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13.11.2008 r. /zwolniono wówczas wnioskodawców w ½ części od wpisu sądowego od skargi/. Wskazana zmiana nie jest jednak znaczna i tym samym powinna decydować o zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje wtedy, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawcy takiego ubóstwa nie wykazali, przeto nie było podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z tego względu przedmiotem rozważań może być tyko kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Przyznanie prawa pomocy w takim zakresie następuje wtedy, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie /art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a./. W tym przypadku ze względu na art. 165 p.p.s.a., zakres częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, nie może być mniejszy od poprzedniego. Łączny miesięczny dochód wnioskodawców brutto wynosi 4281,48 zł. Po odliczeniu wydatków na leczenie, wnioskodawcom pozostaje kwota 2781,48 zł brutto, zaś netto w granicach 2000 zł. W takim stanie rzeczy, a w szczególności na nieznaczne pogorszenie sytuacji majątkowej wnioskodawców, związanej ze zwiększonymi wydatkami na leczenie, sąd na podstawie art. 246 § 2 pkt 2, art. 245 § 3 i 4, art. 254 § 1 w zw. z art. 165 p.p.s.a. zmienił poprzednie postanowienie z dnia 13.11.2008 r. i zwolnił wnioskodawców z opłat sądowych w ½ części, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił. We wniosku z dnia 3.04.2009 r. wnioskodawcy po raz pierwszy wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Jest to więc nowy wniosek, przeto do jego rozpoznania art. 165 p.p.s.a. nie ma zastosowania. Rzeczony wniosek wchodzi w zakres prawa pomocy w zakresie częściowym /art. 245 § 3 p.p.s.a./. Powstaje zatem pytanie czy przedstawiony wyżej stan majątkowo-dochodowy wnioskodawców oraz ponoszone wydatki na leczenie, mogą stanowić podstawę do stwierdzenia, że nie są w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem adwokata z wyboru, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Postawione pytanie wynika z unormowania zawartego w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wnioskodawcom po odliczeniu wydatków na leczenie i po odjęciu zaliczek na podatek i na ubezpieczenia zdrowotne pozostaje kwota około 2000 zł. Zdaniem Sądu jest to kwota wystarczająca na utrzymanie i bieżące wydatki wnioskodawców, a także na pokrycie ewentualnych opłat sądowych w granicach określonych w punkcie I sentencji postanowienia, ale już może stanowić uszczerbek w przypadku kosztów związanych z ustanowieniem adwokata z wyboru. Mając to na względzie i na podstawie art. 245 § 3, art. 253 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie II postanowienia.