II FZ 258/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Aleksandra Wrzesińska - Nowacka po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gd 263/09 w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. akt [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Decyzją z dnia 13 stycznia 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia 3listopada 2008 r. o odmowie umorzenia R. G. zaległości podatkowej. Orzeczenie to doręczono stronie w dniu 23 stycznia 2009 r. W dniu 2 marca 2009 r. R. G. złożył skargę na tę decyzję wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Skarżący wskazał, że niezłożenie skargi w terminie było następstwem rozkojarzonego toku myślenia spowodowanego chorobą psychiczną. Powołał się przy tym na zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia 17 stycznia 2007 r., potwierdzające fakt stwierdzenia u niego schizofrenii paranoidalnej. Oświadczył także, że dopiero 26 lutego 2009 r. właściwie zrozumiał treść zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2009 r. przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że spełniona została przesłanka przywrócenia terminu, jaką jest uprawdopodobnienie przez stronę, że nie dokonała czynności bez własnej winy. W przedmiotowej sprawie jako przyczynę uchybienia terminu skarżący wskazał na swoją chorobę, która uniemożliwiła mu sporządzenie i wniesienie w terminie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. W ocenie Sądu, skarżący uprawdopodobnił brak winy we wniesieniu skargi w przepisanym terminie. Okoliczność złego stanu zdrowia została przez wnioskodawcę potwierdzona kserokopią zaświadczenia lekarskiego, z którego wynika, że R. G. cierpi na chorobę psychiczną uniemożliwiającą mu normalne funkcjonowanie i utrudniającą kontakt z otoczeniem z uwagi na rozkojarzenie toku myślenia. Uzasadnia to przyjęcie, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi spowodowane było spowodowane przyczyną nie leżącą po stronie wnioskodawcy, a więc przez niego niezawinioną. Jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu został złożony przed upływem siedmiodniowego terminu od ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia skargi. Przesyłka zawierająca przedmiotowy wniosek oraz skargę została bowiem nadana w urzędzie pocztowym w dniu 2 marca 2009 r., a jak wynika z treści wniosku objawy chorobowe umożliwiające wnioskodawcy złożenie skargi ustały w dniu 26 lutego 2009 r. Biorąc pod uwagę wskazane powyżej okoliczności Sąd przyjął, iż spełnione zostały wszystkie przesłanki przywrócenia terminu, o których mowa w art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), tzn. strona w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi wystąpiła z wnioskiem o jego przywrócenie, uprawdopodobniając przy tym okoliczności wskazujące na brak winy, a jednocześnie dopełniła czynności, dla której zakreślony był termin, tj. wniosła skargę. Od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. w dniu 15 maja 2009 r. wniosło zażalenie wnosząc o jego uchylenie. W ocenie SKO zaskarżone postanowienie narusza art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a., a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. W następstwie tego naruszenia Sąd przywrócił termin do wniesienia skargi w sytuacji, gdy wniosek ten powinien być oddalony. Odwołując się do poglądów judykatury SKO wskazało, że jedynie nagła choroba i niemożność wyręczenia się inną osobą usprawiedliwiają uchybienie terminowi. Długotrwała niedyspozycja nie wyklucza dokonania konkretnej czynności procesowej – sporządzenia odwołania i nadania tego pisma za pośrednictwem poczty – osobiście lub przez domownika. SKO podkreśliło, że skarżący od kilku lat powołuje swoją chorobę jako źródło strat w prowadzonym przez siebie gospodarstwie rolnym czy podstawę do umorzenia zaległości podatkowych. Kolegium jest zdania, że choroba nie może być ciągłym usprawiedliwieniem trudności finansowych, bowiem podatnik może ustanowić pełnomocnika do prowadzenia swoich spraw. Zdaniem Kolegium, sytuacja w której skarżący od kilku lat powołuje się na chorobę psychiczną nie uzasadnia przyjęcia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Miernik należytej, szczególnej staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej o swoje interesy, uzasadnia przyjęcie, że każda osoba znajdująca się a takiej sytuacji wyznaczyłaby pełnomocnika do prowadzenia swoich spraw. W ocenie SKO w tym stanie sprawy właśnie nie wyznaczenia pełnomocnika dowodzi braku zachowania należytej staranności w dbałości o prowadzenie swoich spraw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona uchybiła terminowi, jego przywrócenie możliwe jest jedynie wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Zgodnie zaś z art. 87 § 2 powołanej ustawy, w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć miejsce wtedy, gdy dokonanie czynności po terminie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W niniejszej sprawie skarżący uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi powołał się na zaświadczenie z dnia 17 stycznia 2007 r. określającego jego zdrowie psychiczne. W zaświadczeniu o stanie zdrowia wskazano, że skarżący cierpi na schizofrenie paranoidalną i zgodnie z opinią lekarza rokowania co do stanu zdrowia pacjenta są złe. W świetle powołanych wyżej przepisów nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z 30 grudnia 2008 r., sygn. akt I OZ 925/08, dostępne w bazie orzeczeń- WWW.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przedstawionego zaświadczenia wynika, że pacjent nie leczył się po stwierdzeniu u niego choroby i hospitalizacji. Nie wiadomo także, czy poddał się leczeniu wskazanemu przez lekarza. Zdaniem Sądu skarżący nie uprawdopodobnił w wystarczający sposób okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Przedłożona przez niego opinia psychologiczna nie jest bowiem wystarczająca dla uznania, iż w okresie przewidzianym na złożenia skargi, występowała przeszkoda nie do przezwyciężenia, która uniemożliwiła skarżącemu wniesienie tego środka zaskarżenia w terminie. Opinia ta sporządzona w styczniu 2007 r. odnosi się jedynie, do stanu zdrowia skarżącego w okresie, kiedy badanie było wykonane, podkreślono w niej, że obecnie kontakt z chorym jest utrudniony, natomiast nie wynika z niej, iż zły stan zdrowia miałyby u skarżącego występować nieustannie przez kolejne lata. A zatem opinia ta nie może stanowić podstawy do przyjęcia, iż skarżący znajdował się z takim samym stadium choroby psychicznej zarówno w dniu sporządzenia opinii jak i w okresie, kiedy przypadał okres ustawowego terminu do wniesienia skargi. Zgodnie z zaleceniami lekarskimi skarżący powinien poddać się leczeniu, co mogłoby wpłynąć na polepszenie jego stanu. Zauważyć należy, że sam skarżący, wskazując na moment, w którym ustała przyczyna uchybienia terminowi, potwierdza fakt nasilenia się objawów choroby tylko okresowo. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.