I SA/Po 1266/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Stanisław Małek Sędzia WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 kwietnia 2009r. sprawy ze skargi I.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej Prezesa Zarządu za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług. oddala skargę /-/S.Widłak /-/M. Skwierzyńska /-/S. Małek Naczelnik Urzędu Skarbowego P. – W. decyzją z dnia 28 kwietnia 2008r., wydaną na podstawie art. 108 § 1, art. 109 § 2, art. 116 § 1 i 2. art. 51 § 2 i art. 53 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej, orzekł o odpowiedzialności I. M. – członka zarządu spółki z o. o. "A" w P. – za zaległości tej spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003r. i 2004r.określone w tej decyzji w łącznej kwocie [...] wraz z odsetkami, na dzień wydania decyzji, w łącznej kwocie [...]. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że spółka "A" w złożonych za poszczególne miesiące 2003 i 2004r. deklaracjach VAT - 7 wykazała podatek należny do zapłaty, w łącznej kwocie [...], który jednak nie został uregulowany skutkiem czego organ podatkowy wystawi tytuły wykonawcze. W toku postępowania egzekucyjnego zajęto składniki majątkowe, których ewentualna sprzedaż nie była w stanie pokryć zaległości podatkowej. Egzekucję uznano więc za bezskuteczną. Prezesem Zarządu Spółki w roku 2003 i następnych (do 21 grudnia 2006r.) była I. M., wobec czego, skoro nie wykazała ona, że jej odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki ulega wyłączeniu wobec zaistnienia okoliczności określonych w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, odpowiada ona za te zaległości. I. M. nie wykazała bowiem, że zgłosiła wniosek o otwarcie postępowania upadłościowego (postępowania układowego), w sytuacji, gdy Spółka zaprzestała płacenia podatków, bądź, że niezgłoszenie tych wniosków nastąpiło bez jej winy, ani nie wskazała mienia, z którego egzekucja pozwoliłaby na zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Od decyzji tej I. M. wniosła odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w P., zarzucając zaskarżonej decyzji błędną interpretację art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej. Odwołująca się w szczególności podnosi, że sformułowanie w. w. przepisu w odniesieniu do "zaspokojenia należności podatkowych w znacznej części" jest nieostre. Zauważa nadto, że spełnia warunek braku winy co do niezgłoszenia upadłości spółki lub niewszczęcia postępowania układowego, skoro nie miała na to wpływu wobec sprzedaży "A" w dniu 21 grudnia 2006r. Po jej sprzedaży I. M. nie posiadała żadnych udziałów w spółce "B". Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że Spółka istniała od 1995r., a I.M. od dnia 06 czerwca 2002r. do 21 grudnia 2006r. pełniła funkcję prezesa zarządu tej spółki. Od marca 2001r. prowadzono przeciw spółce postępowanie egzekucyjne mające na celu wyegzekwowanie zaległości podatkowych w podatku dochodowym, od towarów i usług i zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składek ZUS, łącznie ok. [...]. Prowadzona egzekucja z wierzytelności umożliwiła wyegzekwowanie jedynie części dochodzonych należności, w związku z czym w maju 2006r. w siedzibie spółki dokonano zajęcia jej majątku i praw majątkowych do licencji na produkcję środków chemicznych, której wartość ustalono na [...]. Egzekucja z w. w. składników majątkowych okazała się bezskuteczna, wobec czego uzasadnione było przeniesienie odpowiedzialności podatkowej na prezesa zarządu spółki – I. M.. Odnosząc się do argumentów odwołania organ podatkowy II instancji stwierdza, że w. w. jako prezes zarządu spółki miała wiedzę co do tego, że spółka ta na przestrzeni lat miała trudności finansowe, na koniec 2004r. wartość niespłaconych zobowiązań wyniosła [...] w sytuacji, gdy wartość jej majątku wynosiła [...], za 2005r. niespłaciła zobowiązań na kwotę .[...] przy wartości majątku [...]. Jedynie w 2003r. spółka osiągnęła zysk w wysokości [...], a mimo to nie uregulowała należności z tytułu podatku od towarów i usług w wysokości [...] . Od 2004r. spółka ponosiła straty: w 2004r. – [...], a w 2005r. – [...] przy czym wykazała za 2004r. ujemną wartość kapitału własnego – [...], a w 2005r. – [...]. W. w. dane liczbowe wynikały z bilansów spółki. Wynika z nich jednoznacznie brak płynności finansowej spółki. Poza tym Dyrektor Izby Skarbowej podkreśla, że Zwyczajne Zgromadzenie Wspólników "A" 30 czerwca 2005r. i 30 czerwca 2006r., co wynika z protokołów obrad, zobowiązało I. M. do wdrożenia programu naprawczego, co jednak nie nastąpiło. Z powyższego wynika, że w. w. wina w okresie pełnienia funkcji prezesa złożyć też wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, wobec czego nie może powoływać się na to, że po sprzedaży spółki tj. po 21 grudnia 2006r. wniosku tego złożyć już nie mogła. Decyzję tę I. M. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnosząc o jej uchylenie jako naruszającej przepis art. 116 § 1 pkt 1 lit. "b" Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi w. w. przyznaje, że zaległości podatkowe powstały w czasie pełnienia przez nią funkcji prezesa spółki "A". Nie uważa się jednak za winną niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości ani niewszczęcia postępowania naprawczego skoro 21 grudnia 2006r. cały majątek spółki i jej zobowiązania przejął inny podmiot. Podnosi też w szczególności, że nie otrzymała zawiadomienia o umorzeniu postępowania wobec bezskuteczności egzekucji. Następnie ustanowiony przez skarżącą pełnomocnik w piśmie procesowym z dnia 14 listopada 2008r., podnosi, że wobec niespełnienia jakiegokolwiek z warunków, o których mowa w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej brak podstaw do przeniesienia na skarżącą odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Podważa też istnienie w sprawie przesłanek co do bezskuteczności egzekucji np. wobec braku wezwania spółki do wyjawienia majątku, brak dowodów na to, czy organ egzekucyjny zlecił np. wykonanie czynności egzekucyjnych organowi rekwizycyjnemu (art. 1a pkt 8 i art. 31 u. p. e. a.). Nadto uważa, że postępowanie egzekucyjne winno po 21 grudnia 2006r. zostać przekazane wg właściwości organowi egzekucyjnemu w K. właściwemu miejscowo dla nabywcy spółki i uważa, że zachodzi prawdopodobieństwo przedwczesnego umorzenia postępowania egzekucyjnego, skoro w sprawie zajęto majątek spółki o wartości około [...]. Autor pisma kwestionuje też stanowisko organu odwoławczego w kwestii postępowania skarżącej zapobiegającego upadłości, a także uważa, że wskazała ona mienie, z którego możliwa jest egzekucja i to bez względu na to, jak skuteczna okazała się ta czynność. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wnosi o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl postanowień art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności z prawem wydanych przez jej organy rozstrzygnięć. Sąd związany jest przy tym wynikającą z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą legalizmu i niepogorszenia sytuacji strony skarżącej. W rozpatrywanej sprawie skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organ podatkowy uzasadniającego uchylenie zaskarżonej decyzji. Niesporny w sprawie jest fakt pełnienia przez skarżącą funkcji prezesa zarządu spółki "A" w okresie od 2002 do 2006r., a także istnienia po stronie spółki zaległości podatkowych m. in. w podatku dochodowym od osób prawnych oraz podatku od towarów i usług za rok 2003. Strony nie kwestionują także faktu niewystąpienia przez I. M. z wnioskiem o ogłoszenie upadłości spółki lub o wszczęcie postępowania układowego. mimo utraty przez ten podmiot płynności finansowej i generowania strat. Skarżąca nie wykonała też nałożonego przez Zwyczajne Zgromadzenie Wspólników spółki "A" zarówno w czerwcu 2005r. jak i w czerwcu 2006r. obowiązku wdrożenia programu naprawczego. Tym samym za nieuzasadnione uznać należy stanowisko strony skarżącej, która twierdzi, że nie wystąpiła z wnioskami w sprawie upadłości lub postępowania układowego po sprzedaży spółki tj. po 21 grudnia 2006r. skoro zobligowana była do podjęcia tych czynności już w 2005r. a w zasadzie znacznie wcześniej bowiem znana jej była jako prezesowi zła sytuacja finansowa spółki. Z treści przepisu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, że członek zarządu m. ni. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może eskulpować się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe tego podmiotu jeżeli wykaże, że: – we właściwym czasie zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczął postępowanie układowe albo – że nie zgłoszenie tego wniosku lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy lub – nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Okoliczności te są istotne w sprawie orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu o ile egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Należy uznać, że w niniejszej sprawie nie zaistniały okoliczności pozwalające uznać, że I.M. nie odpowiada za zaległości spółki "A". Prowadzona przeciwko spółce egzekucja nie dała spodziewanego rezultatu, wobec nie uzyskania kwot pozwalających pokryć zaległości podatkowe, wobec czego została uznana za bezskuteczną. W tej sytuacji mając na względzie fakt, że skarżąca nie może skutecznie się powołać, o czym wyżej wspomniano, na podjęcie czynności zmierzających do wszczęcia postępowania upadłościowego bądź naprawczego, a także, że nie wskazała mienia, z którego możliwe było zaspokojenie zaległości podatkowych uzasadnione było przeniesienia na nią jako na członka zarządu odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki na podstawie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Odnosząc się do argumentów skargi uzupełnionych w piśmie procesowym, należy uznać je za nieuzasadnione. Uznania postępowania egzekucyjnego za bezskuteczne nie można uważać za przedwczesne, a więc okoliczność ta nie rzutuje na wyłączenie odpowiedzialności podatkowej skarżącej bowiem stwierdzenie bezskuteczności egzekucji, jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 08 grudnia 2008r. sygn. akt II FPS 6/08 uzależnione jest od oceny konkretnej sytuacji faktycznej w konkretnej sprawie. Może też o niej przesądzać odniesienie do kwestii kosztów postępowania egzekucyjnego. Jak zauważono w tej Uchwale stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego dopuszczalnego dowodu. W związku z tym dokonanie zabezpieczenia licencji na produkcję określonych produktów, która jednak nie mogła znaleźć nabywcy nie może przesądzać o przedwczesności uznania bezskuteczności egzekucji. Zauważyć także należy, że nie było nawet możliwe dalsze prowadzenie egzekucji przez organ właściwy wg nowej siedziby nabywcy spółki, bowiem jak ustalił Urząd Skarbowy w K. – N.H., której obecnie prowadzi egzekucję przeciw spółce "B" P.K. nie istnieje ona pod wskazanym adresem (vide k. 282 i 287 cz. II akt podatkowych) a jej jedyny udziałowiec P.K. nie zamieszkuje pod wskazanym adresem i nie zgłosił w. w. Urzędowi faktu prowadzenia przez spółkę działalności gospodarczej. Za nieskuteczne uznać także należy zarzut pełnomocnika skarżącej jakoby wskazała ona mienie, do którego organ egzekucyjny mógł skierować egzekucję, na co nawet brak dowodu, a tym bardziej, by wskazała ona mienie z którego w znacznej części możliwe byłoby wyegzekwowanie obciążających spółkę zaległości podatkowych. Z tych względów brak podstaw by uznać, że organ podatkowy wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie stwierdzono też naruszenia innych przepisów postępowania, wobec czego na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. /-/ S. Widłak /-/ M. Skwierzyńska /-/ S. Małek