I FZ 44/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Barbara Wasilewska (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P.P.H. "E." s.c. A.H. D. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/Po 274/09 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi P.P.H. "E." s.c. A. H. D.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 19 grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Po 274/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, oddalił wniosek A. H. i D. M. P.P.H. E.s.c. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd I instancji stwierdził, że strona wnioskująca nie wykazała w sposób dostateczny jaka była jej sytuacja majątkowa, uniemożliwiając tym samym przeprowadzenie dokładnej analizy jej zdolności płatniczych. Sąd I instancji zaznaczył przy tym, że nie dysponował wyczerpującym oświadczeniem o stanie majątkowym strony, gdyż ta nie dostarczyła wymaganych dokumentów. Tym samym nie mógł wydać pozytywnego rozstrzygnięcia, odnośnie przyznania prawa pomocy. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona, zaskarżając je w całości, zarzuciła naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") przez dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego i przyjęcie, że wspólnicy spółki E. s.c., tj. D.M. oraz A.H. nie wykazali swojej sytuacji majątkowej celem przeprowadzenia przez Sąd analizy zdolności płatniczych strony skarżącej i w konsekwencji uznania, że skoro wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony, to Skarżący są w stanie uiścić stosowna opłatę sądową od skargi kasacyjnej. Zdaniem strony, zaskarżone postanowienie nie może się ostać z uwagi na błędną ocenę stanu faktycznego w zakresie dotyczącym możliwości majątkowych, jak również błędną ocenę dokumentów przedłożonych przez skarżących w związku z wnioskiem o udzielenie prawa pomocy. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że do oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, gdy stroną postępowania sądowoadministracyjnego jest spółka cywilna, będzie miał zastosowanie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej niemającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Z uwagi na specyfikę spółki cywilnej przyjmuje się, że do oceny przesłanek jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych niezbędne jest złożenie przez wspólników oświadczeń o ich stanie rodzinnym, majątku i dochodach. W tym wypadku zarówno spółka, jak i wspólnicy muszą wykazać, że nie mają dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (por. "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowo administracyjnych" – S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, str. 265. Wyd. Lexis Nexis W-wa 2007 r.). Następnie podkreślić należy, że użycie w przytoczonym przepisie określenie: "gdy wykaże" oznacza, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zasadniczo zależy, od tego jak Sąd oceni to, co zostanie przez stronę wykazane. Należy mieć również na uwadze, że strona wnosząca o przyznania prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji materialnej wnoszącego. W razie pojawiania się wątpliwości co do przedstawionych w formularzu danych Sąd ma instrumenty prawne służące ich wyjaśnieniu. Na mocy art. 255 p.p.s.a. może bowiem wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 § 2 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. W rozpoznawanej sprawie, z możliwości uregulowanej w art. 255 p.p.s.a. Sąd I instancji skorzystał, wzywając stronę o nadesłanie szeregu dokumentów. Jednakże, strona nie wypełniła należycie tego wezwania. Nie przedstawiono bowiem wszystkich żądanych dokumentów i oświadczeń. W szczególności nie wyjaśniono kwestii związanych z posiadaniem rachunku bankowego przez spółkę, nie dostarczono ewidencji środków trwałych oraz nie sprecyzowano z jakich środków własnych (spółki) pokrywane są koszty wynagrodzenia pracownika. W tej sytuacji, strona powinna była liczyć się z tym, że sąd rozpatrujący jej wniosek nie będzie miał wystarczających podstaw do uwzględnienia wniosku. Reasumując, czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji - podmiot wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W interesie strony leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Zgodzić należało się ze stwierdzeniem, że strona nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości jaka jest jej sytuacja majątkowa i tym samym uniemożliwiła przeprowadzenie pełnej analizy odnośnie posiadania przez nią stosownych środków na uiszczenia kosztów sądowych, na obecnym etapie wpisu od skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji nie złożenie wyczerpującego oświadczenia o stanie majątkowym miało decydujący wpływ na dokonane przez Sąd oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy. Oceny tej nie podważono w zażaleniu. Nie przedstawiono bowiem dodatkowych wyjaśnień - obok tych, które brane były pod uwagę przez Sąd pierwszej instancji - mogących mieć wpływ na ustalenie rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, bądź przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla niego rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony, a co za tym idzie - instytucja ta nie zostanie wobec skarżącego zastosowana. Nie znajdując podstaw by zakwestionować zaskarżone rozstrzygnięcie i wyrażoną w nim ocenę odnośnie wniosku o przyznanie prawa pomocy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.