II OSK 1420/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser (spr.) Sędziowie sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz sędzia del. WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska Protokolant Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 21 września 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej B. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 346/09 w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2009 r., VI SA/Wa 346/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej jako: WSA) po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji (dalej jako: KGP) z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną oddalił skargę. W uzasadnieniu WSA wskazał, że zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. KGP, po rozpatrzeniu odwołania B. S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zmianami - dalej jako kpa) oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r., nr 52, poz. 525 ze zmianami - dalej jako: ubia) utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu (dalej jako: KWPP) z dnia [...] października 2008 r. cofającą pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej do celów łowieckich. Zajmując stanowisko w sprawie organ odwoławczy wyjaśnił, iż przeciwko B. S. toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstw z art. 284 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r., nr 88, poz. 553 ze zmianami - dalej jako: kk) w zbiegu z art. 270 § 1 kk w związku z art. 11 § 2 oraz z art. 272 kk w zbiegu z art. 270 § 1 kk w związku z art. 11 § 2 kk a także z art. 272 kk i z art. 272 kk sklasyfikowanych w kk jako przestępstwa przeciwko mieniu i wiarygodności dokumentów. Dyspozycja art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia nakazuje cofnięcie pozwolenia na broń w przypadku, gdy istnieje uzasadniona obawa, iż dana osoba może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, zwłaszcza wówczas, gdy została ona skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko m. in. życiu, zdrowiu lub mieniu, albo wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Ujawnienie przez organ Policji wskazanych wyżej okoliczności ma charakter wiążący, a więc obliguje organ do cofnięcia pozwolenia na broń. Organ podkreślił, iż uzasadniona obawa wyłączająca możliwość posiadania pozwolenia na broń istnieje wobec osób, przeciwko którym postawiono zarzut popełnienia przestępstwa m. in. przeciwko mieniu - ustawodawca obawę użycia broni niezgodnie z przepisami związał wprost z ww. przestępstwami. Organy właściwe w sprawach pozwoleń na broń nie są zobowiązane do udowodnienia, że posiadacz pozwolenia na broń faktycznie użyje jej w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, albowiem do cofnięcia prawa do broni wystarczy tylko domniemanie takiego zachowania powzięte na podstawie bezspornego ustalenia, iż wobec niego toczy się postępowanie karne o jedno z wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia przestępstw. Zdaniem KGP, charakter czynów, których popełnienie zarzucane jest B. S., uprawnia do oceny, iż jest on osobą zdolną do pozaprawnych działań w dążeniu do osiągnięcia zamierzonego celu. Organ podkreślił, iż zastosowany jako podstawa materialnoprawna decyzji art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia ma charakter obligatoryjny, a w postępowaniu administracyjnym nie ustala się winy czy niewinności osoby posiadającej zezwolenie na broń. Prawo do posiadania broni jest dobrem reglamentowanym i ochrona interesu społecznego jest nadrzędna nad interesem jednostki. W skardze złożonej do WSA B. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji KWPP. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł m. in., iż organ nie wyjaśnił okoliczności domniemanego popełnienia zarzucanych mu czynów i nie wykazał istnienia uzasadnionej obawy niewłaściwego użycia broni. Podkreślił, iż nie dopuścił się w przeszłości żadnego wykroczenia albo naruszenia norm współżycia społecznego, posiada pozytywne opinie, właściwie obchodzi się z bronią i nie narusza regulaminu polowań. Nadto organ administracji bezpodstawnie uznał go za winnego popełnienia zarzucanych czynów, naruszając tym samym zasadę domniemania niewinności. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie. W piśmie procesowym z dnia 29 kwietnia 2009 roku, przedłożonym na rozprawie, skarżący sprecyzował zarzuty skargi podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia poprzez wadliwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz zarzut naruszenia prawa procesowego tj. art. 7 i 77 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego. W zaskarżonym wyroku WSA wskazał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. WSA podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie spór sprowadza się do interpretacji art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia, w myśl którego pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Zdaniem WSA, interpretując wskazany przepis ubia należy mieć na uwadze także wykładnię celowościową. Dostęp do broni palnej jest ściśle reglamentowany. Poza wypadkami określonymi w ustawie nabywanie, posiadanie oraz zbywanie broni i amunicji jest zabronione (art. 2 ubia). Ustawa ściśle reglamentuje cele, na które może być wydane pozwolenie na broń (art. 10 ust. 3 ubia) jak również określa szereg właściwości osób fizycznych np. limit wieku, określone właściwości psychiczne, które muszą być spełnione, aby osoba ubiegająca się o pozwolenie na broń mogła je otrzymać. WSA wskazał, że jednym z warunków negatywnych jest warunek, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których zachodzi uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Jest to warunek w dużej części uznaniowy. Sąd I instancji wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia skarżącemu pozwolenia na posiadanie broni było toczące się przeciwko skarżącemu postępowania karne o popełnienie przestępstw sklasyfikowanych w kk jako przestępstwa przeciwko mieniu i wiarygodności dokumentów. Według WSA, zarzut popełnienia przestępstwa umyślnego przeciwko mieniu powoduje utratę wiarygodności strony, ponieważ świadczy, iż ma ona lekceważący stosunek do ustalonych prawem zasad, a tym samym nie daje także gwarancji zgodnego z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego posiadania i używania broni. Wobec posiadaczy pozwoleń na broń, naruszających obowiązujące przepisy prawa, organy Policji stosują bardzo restrykcyjną politykę co do możliwości zachowania im prawa do posiadania i używania broni palnej. Wynika to z faktu, iż w takich przypadkach ustawodawca dał bezwzględnie prymat interesowi społecznemu, obligatoryjnie nakazując cofanie pozwoleń w myśl dyspozycji art. 18 ust. 1 pkt 2 ubia. Zdaniem WSA, organy Policji trafnie przyjęły, że wobec skarżącego zachodzą przesłanki określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia a takie ustalenie, po myśli art. 18 ust. 1 pkt 2 ubia, obligowało do cofnięcia skarżącemu udzielonego pozwolenia na broń palną myśliwską. Skarżący, wobec rodzaju zarzucanych naruszeń prawa, nie daje bowiem gwarancji, iż nie użyje broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Sąd I instancji stwierdził również, iż nietrafnym jest także zarzut eksponowany w skardze, dotyczący naruszenia przez organ zasady domniemania niewinności albowiem zasada ta nie może mieć decydującego znaczenia dla interpretacji art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia, gdzie decydujące znaczenie ma interpretacja pierwszego członu tego przepisu, a więc wykazanie uzasadnionej obawy, że broń może być użyta w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. WSA nadmienił również, iż podnoszone przez skarżącego argumenty dotyczące dotychczasowej postawy jak również fakt, że nie był karany pozostają bez wpływu na treść rozstrzygnięcia i nie mogą stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji administracyjnej, bowiem Sąd administracyjny bada jedynie legalność zaskarżonej decyzji, czyli zgodność z prawem materialnym i procesowym. W skardze kasacyjnej zaskarżono ww. wyrok w całości, zarzucając mu 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia polegającą na przyjęciu, iż wobec osób, przeciwko którym został wniesiony akt oskarżenia o czyn przeciwko mieniu ustawa automatycznie kwalifikuje takie osoby jako mogące użyć posiadaną broń do celów sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku prawnego a tym samym, że istnieją podstawy prawne do decyzji cofającej B. S. pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej, podczas gdy dosłowna treść przytoczonych przepisów i wykładnie NSA nie dają podstawy do takiej interpretacji,jaką zastosował WSA w sprawie niniejszej; 2) naruszenie art. 6 i pierwszego zdania art. 7 kpa - zasady praworządności, zgodnie z którą przestrzeganie prawa i stosowanie wykładni prawa zgodnie z intencją ustawodawcy jest "podstawowym obowiązkiem każdego organu państwa i Sąd powinien uwzględnić słuszny interes obywatela, który niesłusznie został oskarżony przez brata wspólnika w spółce cywilnej a dotychczasowe życie i bardzo dobra opinia z miejsca zamieszkania i miejscowego Koła Łowieckiego wskazuje na to, że B. S. nigdy nie użyje broni w sposób niezgodny z prawem"; 3) naruszenie zasady praworządności i dochodzenia prawdy obiektywnej określonej w art. 6 i 7 kpa i dowolne niesłuszne przyjęcie, automatycznie bez przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, że w stosunku do skarżącego zachodzi uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego pomimo braku przesłanek do takiego domniemania. Biorąc powyższe pod uwagę wnoszący skargę kasacyjną pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i decyzji KGP, wydanej w przedmiocie cofnięcia B. S. pozwolenia na broń palną myśliwską. W uzasadnieniu wskazano, że WSA, wbrew wykładni NSA zawartej w szeregu wyrokach (w tym II OSK 316/07) orzekł, że zachodzi automatycznie obligatoryjne cofnięcie pozwolenia na broń jeżeli: 1) osoba posiadająca pozwolenie na broń została skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko m. in. życiu, zdrowiu lub mieniu albo przeciwko, której toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw, 2) do cofnięcia prawa do broni wystarczy tylko domniemanie takiego zachowania, że użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zdaniem strony skarżącej, stosując te zasady WSA "stosuje automat" i oddala skargi we wszystkich sprawach dotyczących decyzji KGP cofających pozwolenie na broń, a ta praktyka jest w sposób oczywisty nie do przyjęcia w świetle interpretacji art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia, zgodnie z którą nie wystarcza domniemanie, lecz udowodnienie, że dana osoba użyje broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku prawnego. W skardze kasacyjnej wskazano także, iż B. S. podniósł przed WSA, że postępowanie karne przeciwko niemu jeszcze się nie zakończyło, a przyjmowanie a priori, że zostanie on prawomocnie skazany jest pogwałceniem naczelnej zasady postępowania karnego a więc domniemania niewinności oskarżonego, a dodatkowo bieg oskarżenia przeciwko B. S. został nadany przez jego brata i bratową, którzy kierowali się aktem nienawiści, zazdrości i zemsty a więc złymi motywami i nie można wykluczyć uniewinnienia B. S.. Zdaniem strony skarżącej WSA "nie wziął w ogóle pod uwagę wywiadu środowiskowego o Skarżącym (jak najlepsze) i opinii z Koła Łowieckiego (super) oraz opinii osób kierujących się ochroną przyrody i ekologią na terenie działania Skarżącego. Sąd nie wziął również pod uwagę, że Skarżący jest wspaniałym ojcem rodziny i wzorem postępowania na terenie na którym żyje". W odpowiedzi na skargę kasacyjną KGP wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z przepisem art. 15 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zmianami - dalej jako: ppsa) Naczelny Sąd Administracyjny (dalej jako: NSA) rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych stosownie do przepisów ustawy. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 ppsa). W tej sprawie przesłanki nieważności nie wystąpiły. Przechodząc do analizy podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenie przepisów prawa materialnego mającego istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, a to art. 15 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia polegającą na przyjęciu, iż wobec osób, przeciwko którym został wniesiony akt oskarżenia o czyn przeciwko mieniu ustawa automatycznie kwalifikuje takie osoby jako mogące użyć posiadaną broń do celów sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku prawnego a tym samym, że istnieją podstawy prawne do decyzji cofającej B. S. pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej, podczas gdy dosłowna treść przytoczonych przepisów i wykładnie NSA nie dają podstawy do takiej interpretacji, jaką zastosował WSA w sprawie, NSA wskazuje, że Sąd I instancji słusznie wskazał, iż z przepisów ubia wynika, że fakt prowadzenia przeciwko skarżącemu postępowania karnego o popełnienie przestępstwa sklasyfikowanego w kk jako przestępstwa przeciwko mieniu nakazuje uznać taką osobę za osobę, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zdaniem NSA, z analizowanego przepisu ubia jasno wynika, że fakt prowadzenia przeciwko skarżącemu postępowania karnego o popełnienie przestępstwa sklasyfikowanego w kk jako przestępstwa przeciwko mieniu jest jednym z zachowań, wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia, z którym ustawodawca łączy istnienie uzasadnionej obawy użycia przez niego broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Skoro przeciwko B. S. toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstw z art. 284 § 1 kk w zbiegu z art. 270 § 1 kk w związku z art. 11 § 2 oraz z art. 272 kk w zbiegu z art. 270 § 1 kk w związku z art. 11 § 2 kk a także z art. 272 kk i z art. 272 kk sklasyfikowanych w kk jako przestępstwa przeciwko mieniu i wiarygodności dokumentów, to już sam ten fakt przesądza, iż należy on do kręgu osób, które - zdaniem ustawodawcy - stwarzają zagrożenie użycia broni w sposób niezgodny z przepisami prawa a w stosunku do niego istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Tym samym zarzut naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia przez WSA należało uznać za nieusprawiedliwiony. Jako niezasadny uznać należało także zarzut naruszenia przez WSA zasady praworządności, zgodnie z którą przestrzeganie prawa i stosowanie wykładni prawa zgodnie z intencją ustawodawcy jest "podstawowym obowiązkiem każdego organu państwa i Sąd powinien uwzględnić słuszny interes obywatela, który niesłusznie został oskarżony przez brata wspólnika w spółce cywilnej a dotychczasowe życie i bardzo dobra opinia z miejsca zamieszkania i miejscowego Koła Łowieckiego wskazuje na to, że B. S. nigdy nie użyje broni w sposób niezgodny z prawem". NSA podkreśla, że podnoszone przez skarżącego argumenty dotyczące dotychczasowej postawy i posiadania pozytywnych opinii dotyczących jego osoby - jak trafnie uznał Sąd I instancji - pozostawały bez wpływu na treść rozstrzygnięcia i nie mogły stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji administracyjnej. WSA nie naruszył więc zasady praworządności, bowiem zgodnie z wymogami konstytucyjnymi i ustawowymi zbadał jedynie legalność zaskarżonej decyzji, czyli zgodność z prawem materialnym i procesowym a nie jej słuszność czy celowość. Nie można także uznać ostatniego z zarzutów skargi kasacyjnej za zasadny. WSA nie naruszył zasady praworządności i dochodzenia prawdy obiektywnej określonej w art. 6 i 7 kpa, bowiem jak wskazano powyżej - (porównaj uchwałę NSA z 18 listopada 2009 r., II OPS 4/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) - użycie słów "w szczególności", poprzedzające wymienienie osób, wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, iż co do nich istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni. Organ nie musi więc wobec tych osób przeprowadzać oceny, czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w sposób wiążący. Pozwolenia na broń nie wydaje się zatem osobom wymienionym po słowach "w szczególności", a więc - wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej - WSA nie naruszył art. 6 i 7 kpa i trafnie (chociaż jak wynika z przepisów ubia - faktycznie bez przeprowadzenia jakichkolwiek dodatkowych dowodów - tylko na podstawie faktu prowadzenia przeciwko skarżącemu postępowania karnego o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu) uznał, że w stosunku do skarżącego zachodzi uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o przepis art. 184 ppsa podlega oddaleniu.