II OZ 372/10

Dnia 12 maja 2010 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Borkowska po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2010 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2010 roku, sygn. akt VII SA/Wa 28/09 odmawiające przyznania zwrotu kosztów z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi B. R. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2008 roku, nr [...] w przedmiocie wstrzymania wykonania robót budowlanych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 17 lutego 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata R. M. zwrotu kosztów z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu swojego stanowiska Sąd I instancji podał, że Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie, wykonując postanowienie Sądu o przyznaniu prawa pomocy, wyznaczyła dla B. R. adwokata z urzędu w osobie R. M. (pismo z dnia 24 czerwca 2009 roku). Następnie pismem z dnia 13 sierpnia 2009 roku wyznaczyła na jego miejsce innego pełnomocnika – adwokata M. S. Postanowieniem z dnia 16 listopada 2009 roku Sąd przyznał na rzecz adwokata M. S. kwotę 305 złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej. Tym samym prawo pomocy zostało juz skonsumowane i poprzedni pełnomocnik nie może skutecznie domagać się przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł adwokat R. M. domagając się jego zmiany. W zażaleniu podniesiono, że do czasu zmiany pełnomocnika adwokat R. M. podejmował czynności w sprawie, tj. przeglądał akta sprawy, sporządził pismo procesowe oraz uczestniczył w rozprawie. Wskazano przy tym, że zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) zasądzając opłatę za czynności adwokata sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład jego pracy. Zdaniem wnoszącego zażalenie w świetle powyższego przepisu, skoro wykonywał on obowiązki jako pełnomocnik skarżącego, powinien otrzymać za nie stosowne wynagrodzenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Z paragrafu 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wynika, że zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd winien brać pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą oraz poglądami doktryny pełnomocnik ustanowiony z urzędu otrzymuje wynagrodzenie za faktycznie udzieloną pomoc prawną (por. post. NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04; post. NSA z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 341/08; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2009 , s. 704). Wysokość przysługującego mu wynagrodzenia ustala się na podstawie odrębnych przepisów, tj. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W § 19 tego rozporządzenia mowa jest o tym, iż koszty nieopłaconej pomocy prawnej obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-5 oraz niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata. Z kolei w § 18 ust. 1 pkt 1 lit c cytowanego rozporządzenia określona został stawka minimalna kwoty, jaką przyznaje się pełnomocnikowi uczestniczącemu w sprawie toczącej się przed sądem administracyjnym w I instancji w sprawie innej niż określone w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a i lit. b. Przepisy powyższego rozporządzenia nie określają jakie czynności pełnomocnik powinien wykonać w trakcie postępowania aby otrzymać wynagrodzenie. Jedynie § 2 powołanego rozporządzenia mówi o tym, iż sąd zasądzając opłatę powinien ocenić niezbędny nakład pracy adwokata, charakter sprawy oraz wkład pracy. W przedmiotowej sprawie poza sporem jest, że wyznaczony z urzędu, adwokat R. M., wykonał czynności mające na celu przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Sporządził bowiem pismo procesowe oraz uczestniczył w rozprawie odbywającej się w dniu 19 sierpnia 2009 roku. Wykonując wyżej wymienione czynności udzielił stronie pomocy prawnej wobec czego, zgodnie z dyspozycją art. 250 Ppsa, powinien otrzymać za wykonaną pracę wynagrodzenie, również w przypadku wyznaczenia przez Okręgowa Radę Adwokacką innego pełnomocnika na jego miejsce. W takiej sytuacji Sąd zobowiązany był zasądzić na jego rzecz kwotę adekwatną do poczynionego przez niego nakładu pracy. Powinien otrzymać również zwrot niezbędnych, udokumentowanych wydatków, np. kosztów opłacenia pełnomocnictwa. Brak jest bowiem przepisu, który zawierałby regulację odmawiającą przyznania, w takiej sytuacji, wynagrodzenia za wykonaną pracę. Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, postanowił jak w sentencji.