I SA/Po 248/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędziowie NSA Gabriela Gorzan WSA Elwira Brychcy /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2009r. sprawy ze skargi W. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o przeniesieniu odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki oddala skargę /-/ E.Brychcy /-/ K.Pawlicki /-/ G.Gorzan Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. decyzją z dnia [...] r. na podstawie art. 207 §1 §2 pkt.2 i 4 , art. 116 §1 i §2 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja Podatkowa orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej W. P. N. członka zarządu spółki z o.o. "K. C." z siedzibą w P. za zaległości podatkowe spółki z tytułu obowiązków ciążących na płatniku podatku dochodowego od osób fizycznych za grudzień 2002 r w kwocie [...] zł . i sierpień 2003 r. w kwocie[...]zł oraz koszty postępowania egzekucyjnego. Spółka zaliczek na podatek dochodowy nie wpłaciła . Wobec tego w dniu [...] r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego wystawił tytuł wykonawczy [...] i wszczął postępowanie egzekucyjne wobec spółki .W trakcie tego postępowania ustalono ,że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej pod wskazanym adresem , nie posiada konta bankowego , nie ma żadnych rzeczy ani praw majątkowych pozwalających zaspokoić należności. Wobec bezskuteczności podjętych czynności egzekucyjnych postanowieniem z dnia [...] Naczelnik wszczął postępowanie w sprawie orzeczenia odpowiedzialności podatkowej spółki z o.o K. C." za zaległości podatkowego z tytułu pobranych a niewpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za grudzień 2002 i sierpień 2003 r. W dniach [...] r. i [...] r. wydał decyzje , w których orzekł o odpowiedzialności spółki za wskazane zaległości w kwotach [...]zł za grudzień 2002 r. i [..] zł za sierpień 2003 r. Wskazano ,że egzekucja wobec spółki okazała się całkowicie bezskuteczna. Ustalono ,że członkiem jednoosobowego zarządu spółki od momentu jej powstania tj. od [...].09.2000 r. do dnia [...].05.2004 r. był W.N. . W związku z powyższym w dniach powstania przedmiotowych zobowiązań podatkowych tj. [..].01.2003 r. odnośnie zaległości z grudnia 2002 i w dniu [...].09.2003r. odnośnie zaległości za sierpień 2002 r. W. N. pełnił obowiązki członka zarządu w spółce spełnione zostały dwie pierwsze przesłanki orzeczenia odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki tj. okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w momencie powstania zobowiązania podatkowego oraz bezskuteczność egzekucji wobec spółki. Ziszczenie się pozostałych przesłanek zależało już od niewykazania przez stronę odpowiednich okoliczności uwalniających ją od przedmiotowej odpowiedzialności. Zgodnie z art. 116 §1 Ordynacji podatkowej ciężar udowodnienia okoliczności uwalniających od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu. , który chcąc uwolnić się od tej odpowiedzialności winien wykazać , że we właściwym czasie został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości spółki lub wszczęto postępowanie układowe albo powinien wykazać brak jakiejkolwiek winy w niepodjęciu działań w tym kierunku ,lub wskazać mienie spółki z którego egzekucja jest możliwa. Ustalono ,że wniosek o upadłość spółki nie został zgłoszony .W. N. podał zaś ,że nie było przesłanek do złożenia takiego wniosku ponieważ kapitał zakładowy spółki wynosił kilka milionów złotych .W kontekście tych wyjaśnień organ uznał ,że strona nawet nie rozważała możliwości złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, a zgłoszenie takiego wniosku w terminie określonym przepisami prawa upadłościowego jest jednym z warunków uwolnienia się od odpowiedzialności. Ponadto strona składając wyjaśnienia nie wskazała żadnego majątku spółki z którego egzekucja byłaby możliwa. Odnosząc ,się do zarzutu strony ,że to następny zarząd odpowiada za powstałą sytuację bo miał wyegzekwować od firmy IF "F.. " kwotę długu [...]zł wyjaśniono ,że z przedłożonych dokumentów wynika ,że termin rozliczeń między spółką" C. K. ", a firmą IF "F.. " upływał do dnia [...].05.2003 r. , a więc do czasu kiedy członkiem zarządy był W. N. i to on winien wyegzekwować ewentualne należności wobec swojego dłużnika. Podkreślono w uzasadnieniu decyzji ,że zgodnie z art. 116 §2 Ordynacji podatkowej członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność akcesoryjną za zobowiązania podatkowe dłużnika podatkowego ,gdy te powstały w okresie pełnienia przez nie funkcji .Członkowie zarządu nie ponoszą solidarnej z dłużnikiem odpowiedzialności podatkowej , jeżeli w dacie powstania zaległości podatkowych funkcji zarządczej nie pełnili ,co w niniejszym przypadku wyklucza sugerowaną przez stronę odpowiedzialność członków następnych zarządów spółki z o.o "C. K." W ocenie organu zostało wykazane ,że egzekucja zaległości podatkowej wobec spółki okazała się bezskuteczna , pełniącym funkcję członka zarządu w czasie powstania zobowiązań podatkowych był W. N. , strona nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego oraz nie wykazała braku swojej winy w niezłożeni takiego wniosku , oraz strona nie wskazała mienia , z którego egzekucja umożliwiałaby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki. W ocenie organu podatkowego brak zatem przesłanek wyłączających odpowiedzialność W. N.. W odwołaniu od tej decyzji odwołujący zażądał umorzenia postępowania bądź przekazania sprawy do ponownego rozpoznania zarzucając " karygodną i niezrozumiałą opieszałość z wszczęciem egzekucji wobec spółki ,która to winna być podjęta bez zbędnej zwłoki ". Dyrektor Izby Skarbowej w P. decyzja z dnia [...] r. na podstawie art. 233 §1 pkt.1w zw. z art. 107 i art. 116 ustawy Ordynacja Podatkowa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji powtórzono istotne elementy ustalonego stanu faktycznego , co do którego w zasadzie nie ma żadnego sporu. Przytoczono treść art. 107 § 1 Ordynacji podatkowej , z którego wynika ,że w przypadkach i zakresie przewidzianym w rozdziale 15 działu III zatytułowanym "Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich " ,za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem także osoby trzecie. Natomiast art. 116 §1 O.P. wskazuje ,że za zaległości podatkowe spółki z o.o. odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna , a członek zarządu 1. nie wykazał ,że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe , albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy. 2.nie wskazuje mienia spółki z którego egzekucja umożliwi zaspokojone zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Wyjaśniono ,że odpowiedzialność członków zarządu określona powyżej ,obejmuje zaległości podatkowe ,z tytułu zobowiązań ,które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. W. N. członkiem zarządu był w okresie od [...].09.2000 r. do [...].05.2004 r. , a więc w czasie powstania zaległości podatkowych. Nietrafna jest sugestia odwołującego ,że to na następnym zarządzie spoczywa odpowiedzialność za nie zapłacone składki. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec spółki dopiero na podstawie tytułu egzekucyjnego z [...].10.2006 r. nie ma w sprawie znaczenia ponieważ przepisy nie uzależniają orzekania o odpowiedzialności od daty wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika głównego. Konieczne jest tylko , aby egzekucja wobec dłużnika głównego okazała się nie skuteczna , co w niniejszej sprawie nastąpiło. Odpowiadając na zarzut odwołującego ,że w roku 2004 majątek spółki był kilkumilionowy i była szansa ściągnięcia należności Skarbu Państwa podano ,że to obowiązkiem odwołującego jako ówczesnego członka zarządu było podjęcie działań zmierzających do zaspokojenia Wierzyciela. Przedmiotowa decyzja została zaskarżona do Sądu z wnioskiem o jej uchylenie. Skarżący zarzucił naruszenie art. 116 §1pkt.1 lit.b Ordynacji Podatkowej poprzez uznanie ,że skarżący odpowiada za zobowiązania spółki pomimo ,że w czasie gdy pełnił obowiązki członka zarządu jej stan nie uzasadniał złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości , a sytuacja finansowa spółki pogorszyła się , gdy tę funkcje przestał pełnić. Skarżący zarzucił także naruszenie art. 6,7, i 77 kodeksu postępowania administracyjnego , art. 122 i art. 125 §1 Ordynacji podatkowej poprzez niepodjęcie działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Skarżący tak samo jak w odwołaniu argumentował ,że zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki w czasie gdy on pełnił obowiązki członka zarządu było nie uzasadnione wobec istniejącego majątku spółki na dowód czego skarżący przedłożył bilans spółki za lata 2002 i 2005 wraz z informacją dodatkową i sprawozdaniem zarządu za lata 2002 i 2004 oraz umowy przeniesienia użytkowania wieczystego gruntu i własności budynków , która nigdy nie została zrealizowana. W ocenie skarżącego organ podatkowy winien wykazać ,że sytuacja majątkowa spółki nie pozwalała na spłatę jej wymagalnych zobowiązań w czasie gdy prezesem był skarżący , a tego nie uczyniono. W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoją dotychczasową argumentacje Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić ,że ustalenia dotyczące stanu faktycznego przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji są prawidłowe i wystarczające do podjęcia prawidłowej decyzji. Ustalono ponad wszelką wątpliwość ,że egzekucja wobec spółki jest nieskuteczna bo brak jakiegokolwiek majątku spółki. Następnie wszczęto postępowanie w sprawie orzeczenia odpowiedzialności podatkowej spółki za zaległości podatkowe i odpowiednio decyzją z dnia [...] i [...] r. orzeczono o odpowiedzialności płatnika za zaległości z grudnia 2002 i sierpnia 2003 r. Niesporne jest ,że w okresie powstania zaległości podatkowych członkiem jednoosobowego zarządu spółki był W. N. ,który funkcje tę pełnił w okresie [...].09.2000 do [...].05.2004 r. Zarzut skarżącego ,że naruszono przepisy kodeksu postępowania administracyjnego jest niesłuszny , ponieważ przepisami procesowymi na podstawie których należy poczynić ustalenia stanu faktycznego są przepisy Działu IV Ordynacji Podatkowej regulujące zasady postępowania podatkowego. Zgodnie z tymi przepisami organy podatkowe postępowanie podatkowe przeprowadziły i w sposób prawidłowy konieczny stan faktyczny ustaliły. W postępowaniu w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki organy podatkowe obowiązane są wykazać jedynie ,że zaległości podatkowe istnieją, a zobowiązania podatkowe których dotyczą ,powstały w okresie pełnienia funkcji przez tego członka zarządu , oraz ,że egzekucja wobec spółki jest nieskuteczna. Członka zarządu obciąża zaś dowód wykazania istnienia przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność. Skarżący nie kwestionuje ,że zaległości podatkowe spółki istnieją , ani faktu ,że powstały one w czasie pełnienia przez niego funkcji Prezesa zarządu. Twierdzi jedynie ,że winien być zwolniony z solidarnej odpowiedzialności ,za istniejące długi spółki , bo w czasie gdy on był członkiem zarządu był majątek spółki znacznych rozmiarów i nie było podstaw do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Takie rozumowanie skarżącego jest nieuprawnione i nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach. Zgodnie bowiem z art. 116 §1 pkt.1 lit.a i lit.b okolicznością zwalniającą z solidarnej odpowiedzialności jest złożenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania układowego , albo wykazanie ,że nie zgłoszono stosownego wniosku bez jego winy. Zgodnie z art. 21 ustawy z 28.2.2003 r. prawo upadłościowe i naprawcze / Dz. U. nr 60 poz.535/ dłużnik jest obowiązany nie później niż w terminie dwóch tygodni ,w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości ,zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości .Upadłość ogłasza się wobec dłużnika który stał się niewypłacalny. Za niewypłacalnego uważa się ten podmiot ,który nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań lub gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku . Skarżący twierdzi ,że nie miał przesłanek do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości bo spółka miała duży majątek , a zobowiązania podatkowe były niewielkie. Dla podjęcia decyzji w kwestii solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za te zobowiązania powyższa okoliczność nie ma znaczenia. Organ podatkowy nie musi się wypowiadać czy W. N. winien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości czy też nie . Nawet jeśli byłoby tak jak chce skarżący ,że nie musiał składać tego wniosku , to jako członek zarządu jest odpowiedzialny za nieuregulowanie wobec Skarbu Państwa zobowiązań podatkowych. Zgodnie bowiem z zasadą powszechności i równości zobowiązania podatkowe należy regulować w sposób i terminach prawem określonym. Prawidłowa wykładnia przepisu art. 116 §1 Ordynacji podatkowej absolutnie nie daje podstaw do przyjęcia koncepcji skarżącego ,że do uwolnienia się od odpowiedzialności za zaległości spółki wystarczy wykazać jej dobrą kondycję finansową w okresie kiedy funkcje prezesa zarządu sprawował skarżący. W konsekwencji wynik ewentualnego badania kondycji finansowej spółki nie ma wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. W tej sytuacji nie ma racji skarżący ,że organy podatkowe nie podjęły wszelkich działań mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego. Przeciwnie organy podatkowe zgodnie z regułami ustaliły i prawidłowo oceniły stan faktyczny w zakresie koniecznym i wystarczającym do orzeczenie o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki. Niezasadny jest więc zarzut naruszenia art. 122i 125 Ordynacji podatkowej. Również nietrafny jest zarzut ,że w sposób opieszały prowadzano postępowania egzekucyjnego wobec spółki i że to następny zarząd jest odpowiedzialny za nie uregulowanie zobowiązań. W pierwszym rzędzie organy podatkowe musiały przeprowadzić egzekucje wobec spółki i dalej wykazać ,że egzekucja wobec spółki jest nieskuteczna .Natomiast sugestia ,że to następcy skarżącego są odpowiedzialni za zobowiązania spółki jest nietrafna i pozostaje w sprzeczności z brzmieniem §2 art. 116 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi ,że odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe ,których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Nie można więc uwolnić się od odpowiedzialności za zobowiązania powstałe w czasie gdy członkiem zarządu był skarżący twierdzeniem ,że to jego następcy winni uregulować zobowiązanie. Reasumując zaskarżona decyzja odpowiada prawu ,została wydana po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu i w sposób należyty uzasadniona wobec czego skarga nie zasługuje na uwzględnienie i Sąd na zasadzie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku . /-/E.Brychcy /-/G.Gorzan /-/K.Pawlicki