V SA/Wa 3133/08
WyrokWSA w Warszawie2009-05-06
Skład orzekający: Krystyna Madalińska - Urbaniak, Barbara Mleczko - Jabłońska, Michał Sowiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rolnik, który darował część gruntów rolnych synowi, zobowiązany jest do zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), jeśli syn nie złożył w terminie wymaganego oświadczenia o kontynuowaniu działalności rolniczej?Ratio decidendi
Rolnik jest zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranych płatności ONW, jeśli w okresie zobowiązania zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej na części lub całości posiadanych gruntów objętych programem. Darowizna gruntów synowi, bez złożenia przez niego w wymaganym terminie oświadczenia o kontynuowaniu działalności rolniczej i zobowiązania do zwrotu środków, skutkuje niespełnieniem warunków programu i koniecznością zwrotu otrzymanej pomocy.Stan faktyczny
Rolnik F. C. otrzymywał płatności ONW w latach 2004-2007. W lutym 2007 r. darował część gruntów rolnych synowi. Syn nie złożył w wymaganym terminie 14 dni oświadczenia o kontynuowaniu działalności rolniczej. W związku z tym organy ARiMR uznały, że F. C. nie dotrzymał warunków zobowiązania i nakazały zwrot nienależnie pobranych płatności. Decyzje te zostały utrzymane w mocy przez Prezesa ARiMR, a następnie zaskarżone do WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, , Protokolant - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi F. C. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie: ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania skargę oddala.
W dniu [...] grudnia 2004r. Kierownik Biura [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w B. z siedzibą w T. wydał decyzję o przyznaniu F. C. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004, do powierzchni [...] ha, w wysokości [...] zł.
W dniu [...] kwietnia 2005r. F. C. złożył do Kierownika Biura [...] ARiMR w B. z siedzibą w T. wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005. Strona zadeklarowała [...] działek rolnych oznaczonych od "A" do "F" o łącznej powierzchni [...] ha.
Wezwaniem z dnia [...] listopada 2005r. Kierownik Biura [...] ARiMR poinformował producenta o nieprawidłowościach w deklaracji dotyczącej działki rolnej z oznaczeniem A. Ponadto organ wskazał, także na nieprawidłowości stwierdzone w toku kontroli zobowiązań wieloletnich ONW, suma powierzchni działek rolnych zgłoszonych do płatności jest mniejsza od powierzchni, za którą producent otrzymał płatność z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w pierwszym roku okresu zobowiązań, to jest za rok 2004.
Decyzją z [...] kwietnia 2006r., Kierownik Biura [...] ARiMR wydał decyzję o przyznaniu F. C. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005, do powierzchni [...] ha, w wysokości [...] zł.
W dniu [...] maja 2006r. F. C. złożył do Kierownika Biura [...] ARiMR wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006. Strona zadeklarowała [...] działek rolnych oznaczonych od "A" do "Ł" o łącznej powierzchni [...] ha. W dniu [...] sierpnia 2006r. producent rolny przedłożył do Kierownika Biura [...] ARiMR oświadczenie, z którego wynika że z dniem [...] grudnia 2005r. przejął od A. S. [...] ha gruntów rolnych objętych zobowiązaniem ONW.
Wezwaniem z [...] września 2006r. organ poinformował stronę o nieprawidłowościach stwierdzonych w toku kontroli zobowiązań wieloletnich ONW, suma powierzchni działek rolnych zgłoszonych do płatności jest mniejsza od powierzchni, za którą producent otrzymał płatność z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w pierwszym roku okresu zobowiązań, to jest za rok 2004.
Decyzją z [...] grudnia 2006r. Kierownik Biura [...] ARiMR przyznał F. C. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006, do powierzchni [...] ha, w wysokości [...] zł.
W dniu [...] kwietnia 2007r. producent rolny złożył do Kierownika Biura [...] ARiMR wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007. Strona zadeklarowała [...] działek rolnych oznaczonych od "A" do "E" o łącznej powierzchni [...] ha. Kolejnym wezwaniem organ powiadomił producenta o stwierdzonych nieprawidłowościach, gdyż suma powierzchni działek rolnych zgłoszonych do płatności jest mniejsza od powierzchni, za którą producent otrzymał płatność z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w pierwszym roku okresu zobowiązań, to jest za rok 2004.
Wnioskodawca, celem wyjaśnienia stwierdzonych nieprawidłowości pismem z [...] października 2008r. podał, iż w dniu [...] lutego 2007r. darował synowi – A. C., na podstawie aktu notarialnego, część posiadanych ziem ([...]ha).
Organ ustalił, iż F. C. nie dotrzymał tym samym zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach ONW, przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zatem Kierownik Biura [...] ARiMR złożył do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w G. wniosek o wszczęcie procedury w sprawie zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.
Następnie decyzją z [...] kwietnia 2008r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w G. ustalił F. C. kwotę [...] zł. nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż stosownie do art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.Urz. WE nr L 153/30 z 30 kwietnia 2004r.) w przypadku zaistnienia nienależnych płatności, beneficjent jest zobowiązany do zwrotu kwoty zgodnie z art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001r ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzaniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.U.L. 327 z 12 grudnia 2001r.).
W myśl art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 z 21 kwietnia 2004r., ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz.U.L. 141 z 30 kwietnia 2004r.), rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001 utraciło moc, jednakże obowiązuje nadal w kwestii wniosków dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed 1 stycznia 2005r. Tak więc do płatności zrealizowanych w 2004 r. zastosowanie ma art. 49 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, który stanowi, iż w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca dana kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. W myśl art. 49 ust. 3 tego rozporządzenia odsetki obliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o obowiązku zwrotu a zwrotem lub potrąceniem. Stosowana stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadków zwrotu kwot pieniężnych.
Organ I instancji wskazał następnie, iż na podstawie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 73 poz. 657 ze zm.), płatności ONW udziela się producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR) (Dz. Urz. WE L 160 z 26 czerwca 1999r. ze zm.) oraz jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar. Art. 14 pkt 2 rozporządzenia 1257/1999/WE z 17 maja 1999r. stanowi, iż dodatki wyrównawcze są przyznawane na każdy hektar gruntów użytkowanych rolniczo przez rolników, którzy prowadzą działalność rolniczą na obszarze o mniej korzystnych warunkach gospodarowania, przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego.
Stosownie do § 9 ust. 2 wymienionego rozporządzenia krajowego, w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem producent rolny zwraca:
1. całość płatności ONW, za cały czas jej pobierania, jeżeli zaniechanie to nastąpiło:
a). na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarze ONW,
b). na części działek rolnych położonych na obszarze ONW, a łączna powierzchnia działek rolnych, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi mniej niż hektar.
2. część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych, na których nastąpiło to zaniechanie, za cały czas jej pobierania, jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR-u podał, iż w myśl § 9 ust. 2a rozporządzenia, w przypadku gdy zaniechanie działalności rolniczej, nastąpiło na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych położonych na obszarze ONW na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność ONW podlega zwrotowi w części, która została przyznana do działek rolnych:
1. pozostawionych w posiadaniu producenta rolnego, jeżeli ich łączna powierzchnia wynosi mniej niż hektar,
2. których posiadanie zostało przeniesione na rzecz innego podmiotu, chyba że producent rolny złożył do kierownika biura powiatowego Agencji, na formularzu udostępnionym przez Agencję, w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania działek rolnych, oświadczenie podmiotu, na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie tych działek rolnych, w którym podmiot ten zobowiązuje się do:
a). kontynuowania działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza działek rolnych,
b). zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności ONW, uzyskanej przez poprzedniego posiadacza działek rolnych, jaką posiadacz ten obowiązany byłby zwrócić, jeżeli zaniechałby prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach rolnych – w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w lit. a.
Dalej w uzasadnieniu organ podał, iż zobowiązanie wieloletnie ONW beneficjent podjął do [...] ha, w dniu pierwszej wypłaty środków, tj. [...] lutego 2005r. Od tego dnia zobowiązał się przez kolejne 5 lat – kontynuować na działkach rolnych, za które otrzymał płatność ONW, działalność rolniczą. F. C. zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni [...] ha, a tym samym nie dotrzymał zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach ONW, przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Zatem, co podkreślił organ I instancji skoro podjęte zobowiązanie wieloletnie ONW nie kontynuowane na powierzchni [...] ha, strona utraciła uprawnienie do zachowania płatności pobranych za tę powierzchnię, a przez to środki pieniężne przekazane na jej rachunek bankowy zostały przez nią pobrane nienależnie. Działalność rolnicza na terenach objętych zobowiązaniem ONW jest prowadzona na obszarze większym niż 1 ha, zatem – stosownie do § 9 ust. 2 pkt 2 krajowego rozporządzenia, zachodzi przesłanka do zwrotu części pobranych za 2004 r. płatności ONW.
Organ I instancji wskazał, iż F. C. wraz z synem stawili się w Biurze [...] po 3 tygodniach od daty przeniesienia gruntów rolnych na rzecz syna. Według danych posiadanych przez ARiMR zgodnie z ustawą z 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004r. nr 10, poz. 76 ze zm.) wniosek o wpis do Ewidencji Producentów A. C. złożył w dniu [...] marca 2007r. tj. po upływie miesiąca od dnia darowizny gruntów rolnych.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR podkreślił, iż przepisy prawa nie regulują przejścia z mocy przepisów zobowiązania ONW na syna producenta rolnego, jak chciałby wnioskodawca, jak również nie zostało złożone w terminie 14 dni od dnia przekazania gruntów rolnych tj. do dnia [...] lutego 2007r. oświadczenie przejmującego działki rolne, tak więc organ ustalił, iż F. C. nienależnie wypłacono kwotę w wysokości [...] zł.
W odwołaniu z [...] maja 2008r. (data stempla pocztowego) F. C. podniósł, iż wszelkie niedopełnienie formalności związanych z przekazaniem gruntów rolnych dla syna wiąże się ze słabą znajomością przepisów prawa. Autor odwołania podkreślił, iż swoją działalność rolniczą prowadzi bez zarzutu, a pomoc finansową którą otrzymał zainwestował w ziemię, tak więc nie zmarnował otrzymanych środków.
Decyzją z [...] października 2008r., Prezes ARiMR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] kwietnia 2008r.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz ustalony w sprawie stan faktyczny. Prezes ARiMR odnosząc się do zarzutów odwołującego podał, iż względy finansowe oraz możliwości płatnicze dłużnika nie stanowią okoliczności powodujących brak konieczności zwrotu nienależnie pobranych środków finansowych. Zdaniem organu F. C. składając wniosek o przyznanie płatności z tytułu ONW znał warunki i obowiązki, jakie ciążą na producencie rolnym przystępującym do programu ONW.
Organ odwoławczy wskazał, iż istotą sprawy jest fakt że F. C. w okresie zobowiązania, zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na obszarze ONW, na które otrzymał płatność ONW w latach 2004-2006 z powodu rozwiązania przekazania działek rolnych w formie darowizny aktem notarialnym synowi – A. C. Płatność z tytułu ONW, którą otrzymał producent rolny została przyznana do powierzchni: w roku 2004 - [...] ha, w roku 2005 – [...] ha, w roku 2006 – [...] ha, zaś w roku 2007 – [...] ha, zatem całkowita kwota do zwrotu to [...] zł.
Decyzja Prezesa ARiMR-u z [...] października 2008r. stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której F. C. wniósł o jej uchylenie, a także ją poprzedzającej decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR.
Autor skargi zarzucił naruszenie prawa procesowego poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie z mocy art. 8 i 9 kpa, zabrakło jego zdaniem możliwie najlepszego wyważenia i zharmonizowania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz udzielania informacji (pomocy prawnej) stronom i innym uczestnikom postępowania, organ administracji nie dopełnił obowiązku udzielenia pełnej informacji tak by strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa.
Zdaniem składającego skargę, art. 9 kpa statuuje bezwzględny zakaz wykorzystywania przez organy administracji nieznajomości prawa lub przerzucenie skutków nieznajomości prawa przez urzędników na obywateli. W jego sprawie jest taki właśnie przypadek, skarżący nie został poinformowany o konieczności wypełnienia druku zobowiązania, zatem pracownik Biura, w jego opinii winien ponieść skutki wadliwego postępowania.
Wedle autora skargi ogromne zastrzeżenia budzi też sposób gromadzenia akt przez organ, brak kontroli składanych przez stronę dokumentów, ale także sposób wezwania beneficjenta do złożenia wyjaśnień.
W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi, jako niezasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, Sąd stwierdził, że orzeczenie to jest prawidłowe - wydane w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny i prawidłowo zastosowane przepisy prawa.
Podstawę merytoryczną rozstrzygnięcia stanowił § 9 – obowiązującego w dacie wydawania zaskarżonej decyzji oraz ją poprzedzającej decyzji [...] Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR - rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 22 kwietnia 2004r. nr 73, poz. 657). Rozporządzenie zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. nr 229, poz. 2273 oraz z 2004r. nr 42, poz. 386).
Zgodnie z § 9 rozporządzenia – w sytuacji gdy nastąpi zmniejszenie albo wstrzymanie płatności ONW następuje na podstawie decyzji administracyjnej kierownika biura powiatowego Agencji. W przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem producent rolny zwraca:
1) całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, jeżeli zaniechanie to nastąpiło:
a) na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarze ONW,
b) na części działek rolnych położonych na obszarze ONW, a łączna powierzchnia działek rolnych, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi mniej niż hektar;
2) część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych, na których nastąpiło to zaniechanie, za cały okres jej pobierania, jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar.
W przypadku gdy zaniechanie działalności rolniczej, o którym mowa w ust. 2, nastąpiło na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych położonych na obszarze ONW na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność ONW podlega zwrotowi w części, która została przyznana do działek rolnych:
1) pozostawionych w posiadaniu producenta rolnego, jeżeli ich łączna powierzchnia wynosi mniej niż hektar;
2) których posiadanie zostało przeniesione na rzecz innego podmiotu, chyba że producent rolny złożył do kierownika biura powiatowego Agencji, na formularzu udostępnionym przez Agencję, w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania działek rolnych, oświadczenie podmiotu, na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie tych działek rolnych, w którym podmiot ten zobowiązuje się do:
a) kontynuowania działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza działek rolnych,
b) zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności ONW, uzyskanej przez poprzedniego posiadacza działek rolnych, jaką posiadacz ten obowiązany byłby zwrócić, jeżeli zaniechałby prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach rolnych - w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w lit. a.
Płatność ONW nie podlega zwrotowi, jeżeli:
1) zaniechanie, o którym mowa w ust. 2, nastąpiło na skutek zaistnienia chociażby jednej z następujących okoliczności:
a) długotrwała niezdolność do pracy producenta rolnego,
b) wystąpienie klęski żywiołowej,
c) zniszczenie budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym producenta rolnego na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych,
d) wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt w gospodarstwie rolnym producenta rolnego,
e) wywłaszczenie nieruchomości, na której są położone działki rolne objęte wnioskiem,
f) rozwiązanie przez wydzierżawiającego umowy dzierżawy gruntów rolnych, na których są położone działki rolne objęte wnioskiem, z powodu zaistnienia okoliczności, za które dzierżawca nie ponosi odpowiedzialności, oraz
2) producent rolny zawiadomił kierownika biura powiatowego Agencji, zgodnie z art. 39 ust. 2 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004)2), o zaistnieniu chociażby jednej z okoliczności wymienionych w pkt 1, na skutek której nastąpiło zaniechanie działalności rolniczej.
4. Zwrot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków z tytułu płatności ONW następuje w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Z przedstawionych przepisów, zwłaszcza z § 9 ust. 2a rozporządzenia, wynika że przejmujący grunty rolne ma prawo do złożenia wniosku o przyznanie płatności w związku z przekazaniem gospodarstwa rolnego, jednakże skuteczność zależy od złożenia stosownego oświadczenia oraz zobowiązania do kontynuowania działalności rolniczej, złożonego w terminie do tego przewidzianym. Gdyby nastąpiło prawidłowe, zgodne z rozporządzeniem przeniesienie posiadania, przejmujący wstępuje na miejsce przekazującego posiadanie, co powoduje kontynuację postępowania wszczętego wnioskiem przekazującego.
Zatem przepisy te dają uprawnienia do złożenia wniosku o przyznanie ONW tylko temu następcy – producentowi rolnemu, który wszedł na podstawie umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy w posiadanie gruntów rolnych, złożył oświadczenie o zobowiązaniu się do kontynuowania działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem.
Przechodząc do analizy kontrolowanej sprawy Sąd zauważa, iż w dniu [...] lutego 2007r. F. C. na podstawie aktu notarialnego darował swemu synowi – A. C., grunty o powierzchni [...] ha, zaś oświadczenie o zobowiązaniu do kontynuowania działalności rolniczej zostało złożone po terminie, jak podnosi skarżący z uwagi na niedopatrzenie pracownika biura ARiMR, ale także z powodu nieznajomości przepisów prawa przez producenta rolnego.
Producent rolny, czyniąc zarzut skargi z niedoinformowania ze strony pracownika organu podkreślił, iż jego postępowanie wynika jedynie z nieznajomości przepisów prawa, podał przy tym że trzy tygodnie po sporządzeniu aktu notarialnego, stawił się wraz z synem w siedzibie biura, celem "uregulowania wszystkich dokumentów zobowiązujących do przejęcia przez syna tejże ziemi, będąc w przekonaniu, że dopełnił wszelkich formalności". Utożsamił wniosek o nadanie numeru przejmującemu producentowi rolnemu z [...] marca 2007r. – A. C. z dopełnieniem formalności o których mowa w § 7 ust. 2a rozporządzenia, który stanowi że w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności ONW nastąpi przeniesienie posiadania wszystkich działek rolnych położonych na obszarach ONW na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność ONW przysługuje temu podmiotowi, jeżeli:
1) w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania działek rolnych złoży on wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji na formularzu udostępnionym przez Agencję;
2) zobowiąże się do:
a) kontynuowania działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza działek rolnych,
b) zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności ONW, uzyskanej przez poprzedniego posiadacza działek rolnych, jaką posiadacz ten obowiązany byłby zwrócić, jeżeli zaniechałby prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach rolnych - w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w lit. a.
2. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, dołącza się kopię umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, w wyniku której nastąpiło przeniesienie posiadania działek rolnych, oraz oświadczenie, na formularzu udostępnionym przez Agencję, obejmujące zobowiązania wymienione w ust. 1 pkt 2.
Niewiedza którą zasłania się skarżący, czyniąc z tego jeden z argumentów skargi, o tyle nie przekonuje składu orzekającego w sprawie, gdyż wcześniej w dniu [...] sierpnia 2006r. F. C. przedłożył do Kierownika Biura [...] ARiMR w B. oświadczenie przejmującego działki rolne, na podstawie którego potwierdził, iż z dniem [...] grudnia 2005r. przejął od A. S. [...] ha gruntów rolnych objętych zobowiązaniem ONW, zatem zdaniem Sądu producent rolny znał poprawność przyjętych procedur. Dodatkowo fakt ten potwierdza oświadczenie rolnika złożone do protokołu, iż wiedział o tym że syn ma obowiązek takie zobowiązanie złożyć gdyż on sam przejmował w 2005r. ziemię od innego rolnika.
Słusznie zatem wywiodły organy w treści decyzji, iż strona nie dotrzymała zobowiązania ONW z 2004, 2005 ([...] ha), użytkując w roku 2007 tylko [...] ha gruntów rolnych, zaś syn – A. C. który przejął w dniu [...] lutego 2007r. na podstawie aktu notarialnego grunty o powierzchni [...] ha nie złożył w terminie 14 dni oświadczenia przejmującego posiadanie działek rolnych.
Ze wspomnianym już wcześniej zarzutem skargi wiąże się kolejny wskazany przez producenta rolnego dotyczący naruszenia dyspozycji art. 8 i 9 kpa, poprzez zaniechanie przez organy prowadzące postępowanie obowiązku informowania i wyjaśniania stronom okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy, co zdaniem producenta w jego przypadku wpłynęło na niedopełnienie formalności związanych z oświadczeniem o przejęciu zobowiązań przez syna.
Sąd podkreśla, iż dyspozycja art. 9 kpa, nakłada na organ administracyjny obowiązek należytego, wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, jednak nie zwalnia beneficjentów działania ONW z obowiązku zaznajamiania się z przepisami prawa regulującymi ich uprawnienia i obowiązki wynikające z otrzymania pomocy finansowej.
Treść art. 8 kpa statuuje zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, oddziaływania organów Państwa na świadomość i kulturę prawną obywateli. Sąd po przeanalizowaniu całości przeprowadzonego postępowania przed organami administracyjni, nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Całość postępowania została przeprowadzona zgodnie z wymaganiami nałożonymi przez przepisy prawa, w sposób rzetelny, pełny, z poszanowaniem słusznych praw obywatela.
Z tych względów, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę jako niezasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło