II SAB/Wr 3/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędzia WSA Andrzej Cisek Sędzia WSA Anna Siedlecka (sprawozdawca) Protokolant Izabela Krajewska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 maja 2009 r. sprawy ze skargi D. i L. Ł. na bezczynność Starosty Powiatu W. w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania z tytułu przejścia na rzecz Powiatu W. z mocy prawa własności nieruchomości I. zobowiązuje Starostę Powiatu W. do wydania decyzji w przedmiocie odszkodowania za przejęte przez Powiat W. działki nr [...] i [...] obręb [...] w terminie 30 dni od otrzymania prawomocnego wyroku II. zasądza od Starosty Powiatu W. na rzecz skarżących D. i L. Ł. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego D. i L. Ł. reprezentowani przez adwokata A. W. - K. pismem z dnia 5 września 2008 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Starosty Powiatu W. w sprawie o ustalenie wysokości odszkodowania z tytułu przejścia na rzecz Powiatu W. z mocy prawa – prawa własności nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działki numer [...] i [...] obręb S. – S. o powierzchni 0.9153m2, stanowiącej poprzednio własność skarżących. W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że od 2004 roku skierowali do Starosty Powiatu W. szereg pism m.in. z dnia 14 kwietnia 2004r. oraz z dnia 28 maja 2004 r., w których domagali się odszkodowania za przejęte pod budowę drogi powiatowej w S., obręb S. – S., gmina Ś. K., działki o nr [...] i [...]. Skarżący określili żądaną kwotę odszkodowania na 91.530,00 zł. W odpowiedzi, pismem z dnia 7 czerwca 2004 r., poinformowano skarżących, że ewentualne odszkodowanie zostanie wypłacone dopiero z chwilą przystąpienia do prac związanych z przygotowaniem inwestycji drogowej do realizacji. Pismem z dnia 16 czerwca 2004 r. skarżący złożyli w Starostwie Powiatowym we W. wniosek o zawarcie ugody i wypłatę odszkodowania w wysokości 18 zł za m2 w trybie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W odpowiedzi pismem z dnia 12 lipca 2004 r. starosta Powiatu W. ponownie poinformowano skarżących, że ewentualne odszkodowanie zostanie wypłacone dopiero z chwilą przystąpienia do prac związanych z przygotowaniem inwestycji drogowej do realizacji. Wobec braku wydania decyzji w przedmiotowej sprawie przez Starostę Powiatowego rozstrzygającej sprawę co do istoty lub kończącej ją w inny sposób, pismem z dnia 30 listopada 2004r. skarżący złożyli do Wojewody zażalenie na bezczynność Starosty Powiatu W. W wyniku wezwania przez Wojewodę, pełnomocnik wnioskodawców sprecyzował, że podanie z dnia 16 czerwca 2004 r. stanowiło wniosek o wszczęcie postępowania o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Na tej podstawie, postanowieniem z dnia 31 maja 2005 r. Wojewoda uznał zażalenie skarżących na bezczynność Starosty Powiatu W. za zasadne i wyznaczył organowi miesięczny termin na załatwienie sprawy. Po wydaniu tego postanowienia, w odpowiedzi na kolejne pisma skarżących, Starosta Powiatu W. pismami z dnia 4 lutego 2008 r. oraz 3 kwietnia 2008 r. poinformował wnioskodawców, że w związku z brakiem planów budowy drogi powiatowej przebiegającej przez działki numer [...] i [...] położonych w obrębie S. – S. gmina Ś. K., wypłata odszkodowania za odjęcie skarżącym prawa własności nieruchomości nie nastąpi. W piśmie z dnia 4 lutego 2008 r. Starosta Powiatu W. poinformował wnioskodawców również, że Zarząd Powiatu W. nie zaakceptował propozycji przeznaczenia żadnej z będących własności Powiatu działek rolnych o podobnej powierzchni jako nieruchomości zamiennej za nieruchomości, których prawo własności zostało im odjęte. W sytuacji nie załatwienia sprawy w terminie wyznaczonym postanowieniem z dnia 31 maja 2005 r., skarżący złożyli do Wojewody kolejne zażalenie na bezczynność organu. Postanowieniem z dnia 8 października 2008 r. Wojewoda ponownie uznał wniesione przez skarżących zażalenie za zasadne i wyznaczył termin rozpatrzenia sprawy na 2 miesiące od daty otrzymania postanowienia. W dopowiedzi na skargę Starosta Powiatu W. na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł o jej odrzucenie w całości. W uzasadnieniu stanowiska, organ poddał w wątpliwość dopuszczalność zażaleń składanych w trybie administracyjnym na bezczynność Starosty Powiatu W., gdyż postępowanie administracyjne nie zostało wszczęte. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie należało rozważyć dopuszczalność skargi. Stosownie bowiem do art. 52 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W przypadku skargi na bezczynność, wyczerpaniem środków odwoławczych, w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu, jest wniesienie zażalenia w trybie art. 37 § 1 kpa. Zażalenie takie skarżący złożyli pismem z dnia 9 maja 2008 r., skierowanym do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, przekazanym do Wojewody jako organu właściwego, następnie uzupełnionym pismami z dnia 10 czerwca 2008r., 12 czerwca 2008r. oraz 17 lipca 2008r. Wyniku rozpoznania tego zażalenia Wojewoda postanowieniem z dnia 8 października 2008r. nr [...] wyznaczył Staroście Powiatu W. dodatkowy termin dwóch miesięcy od otrzymania postanowienia na załatwienie sprawy. Rozpoznając skargę na bezczynność organu, kontrola Sądu sprowadza się przede wszystkim do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji pozostaje w zwłoce z załatwieniem sprawy. Organy administracji publicznej obowiązane są załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy, w rozumieniu art. 104 § 1 kpa, oznacza wydanie przez organ decyzji, chyba że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 35 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki, przy czym nie później niż w terminie jednego miesiąca, gdy chodzi o sprawę wymagającą postępowania wyjaśniającego, w terminie dwóch miesięcy od wszczęcia postępowania, gdy chodzi o sprawę szczególnie skomplikowaną, zaś w postępowaniu odwoławczym w terminie jednego miesiąca od daty otrzymania odwołania. W każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W sprawie będącej przedmiotem skargi przepisem materialnoprawnym, na podstawie którego należało załatwić sprawę o ustalenie wysokości odszkodowania za grunt zajęty po drogę był przepis art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity Dz. U. 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm.). Zgodnie z ust 1 art. 98 tej ustawy, działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne powiatowe, wojewódzkie, krajowe z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela przechodzą ex legę odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, z którym decyzja zatwierdzająca stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Za działki takie zgodnie z art. 98 ust 3 cytowanej ustawy przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem a właściwym organem. Jak wynika z art. 131 istnieje możliwość uzyskania w ramach niezależnego odszkodowania nieruchomości zamiennej. W przypadku kiedy do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Jak wynika z lektury akt sprawy, w pełni należy zgodzić się z stanowiskiem skarżących, wskazującymi na to, że Starosta Powiatu W. wbrew treści powołanego przepisu art. 98 § 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie podął czynności zmierzających do ustalenia i wypłacenia odszkodowania w trybie przepisów obowiązujących przy wywłaszczeniu nieruchomości. Nie może być przedmiotem sporu fakt, że w okolicznościach sprawy, po bezskutecznej próbie uzgodnienia między skarżącymi a Starostą Powiatu W. wysokości odszkodowania, skarżący pismem z dnia 15 czerwca 2004 r. skutecznie wszczęli postępowanie administracyjne zmierzające do administracyjnoprawnego ustalenie wysokości odszkodowania. Zatem wbrew stanowisku organu nie można mówić, że w sprawie nie został wyczerpany etap cywilnoprawny ustalania wysokości odszkodowania. W tym zakresie Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone przez Wojewodę zawarte w postanowieniu z dnia 31 maja 2005 r. Przy czym, to stanowisko Wojewody nie było przez Starostę w jakikolwiek sposób kwestionowane. Wobec jednoznacznego stwierdzenia pełnomocnika stron, iż skierowany do Starostwa Powiatowego we W. wniosek jest żądaniem o ustalenie odszkodowania według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości oraz że wnioskodawcy domagają się realizacji obowiązku wypłaty odszkodowania w postępowaniu administracyjnym, organ obowiązany był przyjąć, iż podanie winno być uznane, zgodnie z art. 61 § 1 i § 3 k.p.a. za żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego. W takiej sytuacji organ prowadzący postępowanie, związany treścią art. 35 kpa obowiązany był załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki, w terminach o których mowa w § 2 i 3 kpa. Do chwili wydania tego wyroku, Starosta Powiatu W., wbrew treści art. 98 § 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami i zgodnie z wymogami art. 104 kpa nie wydał decyzji, rozstrzygając nią sprawę co do jej istoty. W świetle powyższych ustaleń, uznać należało, że skarżony Starosta Powiatu W. pozostaje w bezczynności, gdyż nie załatwił sprawy w formie przewidzianej powołanymi przepisami prawa. Nie stanowi bowiem załatwienia sprawy prowadzenie przez niego korespondencji ze stroną w sprawie zgłoszonego przez nią żądania. Podkreślić także należy, że ustawa o gospodarce nieruchomościami, nie przewiduje możliwości uzależnienia wypłaty odszkodowania od faktycznej realizacji zadania ze względu na które zostało odjęte skarżącym prawo własności nieruchomości. Przepis 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wiąże konieczność ustalenia i wypłaty odszkodowania tylko z przejściem prawa własności nieruchomości, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Ponadto z akt sprawy nie wynika, aby organ zgodnie z obowiązkiem zakreślonym w art. 36 kpa ustalił inny termin załatwienia sprawy, wskazując jednocześnie przyczyny opóźnienia. W związku z tym, skoro sprawa nie została załatwiona w sposób przewidziany w kodeksie postępowania administracyjnego, organ który otrzymał wniosek do rozpatrzenia pozostaje w zwłoce. Mając na uwadze wszystkie wyżej podniesione okoliczności Sąd na podstawie art. 149 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.