I SA/Ol 176/09
WyrokWSA w Olsztynie2009-05-07
Skład orzekający: Ryszard Maliszewski, Tadeusz Piskozub, Zofia Skrzynecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej mogły uchylić decyzję o przyznaniu pomocy finansowej na podstawie art. 162 § 2 KPA, jeśli obowiązki, których niedopełnienie stanowiło podstawę uchylenia, wynikały bezpośrednio z przepisów rozporządzenia, a nie z indywidualnego zlecenia zawartego w treści decyzji?Ratio decidendi
Organy administracji publicznej nie mogły uchylić decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na podstawie art. 162 § 2 KPA, ponieważ przepis ten dotyczy sytuacji, gdy decyzja została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia określonych czynności, a czynności te nie wynikają bezpośrednio z przepisów prawa. W niniejszej sprawie obowiązki, których niedopełnienie stanowiło podstawę uchylenia, wynikały z przepisów rozporządzenia, a nie z indywidualnego zlecenia zawartego w treści decyzji. W związku z tym decyzje organów obu instancji były dotknięte wadą nieważności jako wydane bez podstawy prawnej.Stan faktyczny
Spółka A ubiegała się o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. Po przyznaniu pomocy w pierwszej racie, beneficjent nie zrealizował przedsięwzięcia w terminie, powołując się na klęskę suszy. Organy administracji uchyliły decyzję o przyznaniu pomocy, uznając, że beneficjent nie dopełnił warunków określonych w rozporządzeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał jednak, że uchylenie decyzji na podstawie art. 162 § 2 KPA było nieprawidłowe, gdyż obowiązki te wynikały z przepisów prawa, a nie z indywidualnego zlecenia w decyzji.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Dyrektora ARiMR oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, a także określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski, Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Piskozub (spr.), Sędzia WSA Zofia Skrzynecka, Protokolant Lidia Wachowska, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 7 maja 2009 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Warmińsko – Mazurskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej oraz odmowie przyznania płatności 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie polega wykonaniu.
Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa/ dalej ARiMR/, po rozpatrzeniu odwołania W. M. i R. P., spółka jawna w Ł., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z/s w L. z dnia "[...]" roku w sprawie uchylenia w całości decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej oraz o odmowie przyznania płatności.
Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, co następuje:
W dniu 14 marca 2005r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w L. wpłynął wniosek W. M. i R. P., spółka jawna w Ł., o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej.
W planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej gospodarstwo miało zostać wyposażone w płytę gnojową o powierzchni 422,2 m2 i zbiornik na gnojówkę o pojemności 337,76 m3.
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z/s w L., decyzją z dnia "[...]" przyznał W. M., pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej w łącznej wysokości 96.373,25 zł.
W decyzji określono, że pomoc zostanie wypłacona w dwóch równych ratach z zastrzeżeniem dopełnienia obowiązków wynikających z § 9 ust.3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 17, poz.142 ze zm.).
W dniu 26 sierpnia 2008 roku, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR z/s w L. skierował do W. M. i R. P., sp. jawna w Ł., zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania, w sprawie uchylenia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej, wobec nie złożenia oświadczenia przez producenta rolnego, o zrealizowaniu przedsięwzięcia i osiągnięcia przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej na poziomie co najmniej 4 EJW.
W zawiadomieniu tym organ wyznaczył Stronie czternastodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie.
Strona reprezentowana przez W. M., pismem z dnia 15 września 2008 roku poinformowała Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z/s w L. o nie wykonaniu przedsięwzięcia z powodu klęski suszy i zawnioskowała o przesunięcie terminu realizacji do dnia 30 czerwca 2009 roku.
W wyniku wezwania do usunięcia braków Strona w dniu 1.X.2008 roku złożyła formalne oświadczenie o nie zrealizowaniu przedsięwzięcia z powodu klęski żywiołowej.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR z/s w L., decyzją z dnia "[...]’ roku, na podstawie art.162 §2 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. : Dz.U. z 2000r. nr 98, poz.1071 ze zm., dalej KPA) w związku z §9 ust.3 i § 10 ust.1 oraz ust.2 pkt 1 lit. a-d oraz pkt 2 lit. a i b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. U. nr 17, poz.142 z późn. zm.), uchylił w całości decyzję o przyznaniu W. M. i R. P., spółce jawnej w Ł., pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, iż termin ukończenia przedsięwzięć realizowanych przez producenta rolnego, określony został, na dzień 31 lipca 2008r. i strona w tym terminie lub po upływie 14 dni od tego terminu, nie złożyła oświadczenia o realizacji tego przedsięwzięcia.
Organ powołał także §10 ww. rozporządzenia i zaznaczył, iż z dokumentów przedłożonych przez stronę wynika, że w okresie od wydania decyzji i wypłaty pierwszej raty Stronę nawiedziła klęska żywiołowa w postaci suszy, lecz Strona w terminie nie zawiadomiła organu nie zrealizowaniu przedsięwzięcia pomimo zaistnienia szkody z tego tytułu. W ocenie organu niedotrzymanie terminu było powodem nieuwzględnienia wniosku o przesunięcie terminu realizacji przedsięwzięcia. Zdaniem organu były to zawinione zaniedbania Strony, którą organ co najmniej dwukrotnie informował o terminie realizacji przedsięwzięcia w dniu 31.07.2008 roku, dlatego uchylono decyzje o przyznaniu pomocy finansowej.
W odwołaniu z dnia 4 grudnia 2008 roku, od decyzji organu I instancji Strona podniosła, iż w okresie wskazanym przez dotknęła ją klęska suszy, dlatego ponieśli szkodę finansową, ale w okresie do dnia 30.06.2009 roku dokończą zaplanowane przedsięwzięcie, dlatego proszą o przedłużenie terminu do tego dnia.
Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że beneficjent do dnia 31 lipca 2008 roku nie wykonał przedsięwzięcia w postaci wyposażenia gospodarstwa rolnego w płytę gnojową i zbiornik na gnojówkę, co było powodem wszczęcia postępowania z urzędu, w sprawie cofnięcia przyznanej pomocy finansowej.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 3 i §5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2005 r. Nr 17, poz. 142 z późn. zm.), płatność jest udzielana producentowi rolnemu, który m.in. zobowiąże się do realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, w terminie określonym w tym planie, w celu dostosowania gospodarstwa rolnego do wymagań w zakresie przechowywania nawozów naturalnych określonych w przepisach o nawozach i nawożeniu oraz w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mające na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych (tj. wyposażenie gospodarstwa w płytę gnojową lub zbiornik na gnojowicę lub gnojówkę, lub rozbudowa płyty gnojowej).
Zgodnie z § 9 ust. 3 pkt 1 ww. rozporządzenia, drugą ratę płatności wypłaca się, jeżeli producent rolny zrealizował w terminie przedsięwzięcie określone w planie dostosowania oraz nie później niż w dniu, w którym upłynął termin zakończenia realizacji tego przedsięwzięcia, osiągnął wielkość ekonomiczną gospodarstwa rolnego wynoszącą co najmniej 4 EJW (ESU), w rozumieniu decyzji Komisji (EWG) nr 85/377 z dnia 7 czerwca 1985 r. ustanawiającej wspólnotową typologię gospodarstw rolnych (Dz. Urz. WE L 220 z 17. 08.1985, z późno zm. ) oraz złożył kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, nie później niż w terminie 14 dni od dnia, w którym upłynął termin zakończenia realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania, na formularzu udostępnionym· przez Agencję, oświadczenie o zakończeniu realizacji tego przedsięwzięcia, oraz o tym, że wielkość ekonomiczna gospodarstwa rolnego wynosi co najmniej 4 EJW (ESU).
W myśl § 10 ust. 1 ww. rozporządzenia pierwsza rata płatności podlega zwrotowi, jeżeli producent rolny nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania lub nie złożył w terminie oświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 3 pkt 1 lit. b.
Zgodnie z § 10 ust. 2 ww. rozporządzenia pierwsza rata płatności nie podlega zwrotowi, jeżeli realizacja przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania nie była możliwa ze względu na długotrwałą niezdolność do pracy producenta rolnego, wystąpienie klęski żywiołowej, zniszczenie budynków inwentarskich na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych, pod warunkiem, że producent rolny złożył oświadczenie o zaistnieniu tych okoliczności w terminie 14 dni od dnia, w którym te okoliczności ustąpiły.
Organ odwoławczy wskazał, że ostateczny termin realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia zgodnie z treścią rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 stycznia 2008 roku zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielenia pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 9, poz. 55), został wyznaczony na dzień 31 lipca 2008 roku. Zgodnie z § 9 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2005 r. Nr 17, poz. 142 z późno zm.), drugą ratę płatności wypłaca się, jeżeli producent rolny zrealizował w terminie przedsięwzięcie określone w planie dostosowania oraz nie później niż w dniu, w którym upłynął termin zakończenia realizacji tego przedsięwzięcia, osiągnął wielkość ekonomiczną gospodarstwa rolnego wynoszącą co najmniej 4 EJW (ESU), w rozumieniu decyzji Komisji (EWG) nr 85/377 z dnia 7 czerwca 1985 r. ustanawiającej wspólnotową typologię gospodarstw rolnych (Dz. Urz. WE L 220 z 17. 08.1985, z późn. zm. ) oraz złożył kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, nie później niż w terminie 14 dni od dnia, w którym upłynął termin zakończenia realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania, na formularzu udostępnionym przez Agencję, oświadczenie o zakończeniu realizacji tego przedsięwzięcia, oraz o tym, że wielkość ekonomiczna gospodarstwa rolnego wynosi co najmniej 4 EJW (ESU).
W rozpatrywanej sprawie, organ odwoławczy podniósł, że producent rolny Spółka Jawna W. M., R. P. w Ł., w dniu 3 października 2008 roku złożył Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR z/s w L. na formularzu udostępnionym przez Agencję, oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia i osiągnięciu przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej na poziomie co najmniej 4 EJW (ESU), w części dotyczącej nie zrealizowania w terminie przedsięwzięcia określonego w Planie dostosowania, ze względu na wystąpienie klęski żywiołowej. Strona dołączyła również protokół oszacowania szkód w uprawach rolnych, spowodowanych klęską suszy. Z ww. dokumentu wynikało, iż oględziny gospodarstwa rolnego W. M., R. P. miały miejsce 09 lipca 2008 r. oraz, że szkody w poszczególnych uprawach sięgają od 30 % do 40%
Z analizy akt sprawy dokonanej przez organ II instancji wynikało, iż ww. producent rolny po raz pierwszy poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR Z/S w L. o klęsce suszy dopiero 16 września 2008 r., , a więc po zawiadomieniu jego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie uchylenia decyzji Nr "[...]" o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że w dniu 09 lipca 2008 roku, kiedy to w gospodarstwie rolnym powołana komisja w obecności strony przeprowadziła szacowanie strat po klęsce suszy, strona miała już pewność, że zaistniała w jej gospodarstwie rolnym zła sytuacja stanowi klęskę suszy, w związku z czym powinna w terminie 14 dni poinformować o tym Kierownika "[...]" Biura Powiatowego ARiMR.
Biorąc pod uwagę powyższe, organ odwoławczy stwierdził, iż skarżący informując organ I instancji w dniu 16 września 2008 r. o wystąpieniu klęski suszy, uchybił 14 dniowemu terminowi na złożenie oświadczenia o zaistnieniu okoliczności wymienionych w § 10 ust. 2 pkt 1 lit. b ww. rozporządzenia.
W związku z powyższym, organ odwoławczy uznał rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia "[...]" za prawidłowe i wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Organ odwoławczy podkreślił, że pomoc finansowa na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej przyznawana jest na realizację w danym terminie, określonych przedsięwzięć (o których stanowi § 5 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 roku), które zostały zadeklarowane przez wnioskodawcę we wniosku o przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. Organ odwoławczy odnosząc się do pisma skarżącego, w których wskazuje ona, że niewykonanie podjętych zobowiązań spowodowane było kłopotami ekonomicznymi w jego gospodarstwie rolnym, zaznacza, że nie zasługuje ono na uwzględnienie.
Organ II instancji podkreślił, że zasady przyznawania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej regulują przepisy prawa krajowego oraz unijnego, które nie przewidują możliwości swobodnego wyboru przez beneficjenta terminu realizacji danego przedsięwzięcia ze względu na złą sytuację ekonomiczną w gospodarstwie. Jak bowiem stanowi przepis § 9 ust. 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 roku, drugą ratę płatności wypłaca się jeżeli producent rolny zrealizował w terminie (to jest do dnia 31 lipca 2008 roku) przedsięwzięcie określone w planie dostosowania. Zgodnie z § 10 ust. 2 ww. rozporządzenia pierwsza rata płatności nie podlega zwrotowi, jeżeli realizacja przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania nie była możliwa ze względu na długotrwałą niezdolność do pracy producenta rolnego, wystąpienie klęski żywiołowej, zniszczenie budynków inwentarskich na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych, pod warunkiem, że producent rolny złożył oświadczenie o zaistnieniu tych okoliczności w terminie 14 dni od dnia, w którym te okoliczności ustąpiły. W związku z tym, że producent rolny Spółka Jawna W. M., R. P. uchybił powyższemu terminowi, II rata płatności jej nie przysługuje, zaś I rata podlega zwrotowi.
Odnosząc się do wniosku skarżącego dotyczącego odroczenia terminu wykonania przedsięwzięcia, Dyrektor "[...]’ Oddziału Regionalnego ARiMR zaznaczył, że przedmiotowe przepisy prawa nie przewidują możliwości wyznaczenia kolejnego terminu w celu realizacji ww. przedsięwzięcia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, na decyzję odwoławczą z dnia "[...]", skarżący producent rolny wniósł o przesunięcie terminu wykonania płyty obornikowej i zbiornika na odpady płynne. Skarżący swój wniosek uzasadnił tym, że za pieniądze z pierwszej raty zakupili materiały budowlane, a zaistniała w 2008 roku klęska suszy i walka z nią nie pozwoliła na zrealizowanie przedsięwzięcia w terminie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Zgodnie z art.1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art.3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a, wynika zaś, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do brzmienia art.145 §1 pkt 2 p.p.s.a Sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 KPA lub w innych przepisach. Wskazać także należy, iż z art.134 §1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednakże związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Podstawą orzekania w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, wydanego z upoważnienia zawartego w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej.
W rozpoznawanej sprawie organy orzekające w administracyjnym postępowaniu administracyjnym wydając decyzję w I instancji w dniu "[...]", a także w postępowaniu odwoławczym decyzję z dnia "[...]", uznały zasadność uchylenia, na podstawie art. 162 § 2 KPA, decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w z/s w L. z dnia "[...]" przyznającej W. M. pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej, stwierdzając jednocześnie, że beneficjent nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, a tym samym nie spełnił obowiązku wynikającego z § 9 ust. 3 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005r.
Należy wskazać, że § 3 pkt 3 rozporządzenia stanowi o warunkach płatności udzielanej producentowi rolnemu, który zobowiąże się do realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, zwanego dalej "planem dostosowania" w terminie określonym w tym planie.
Z kolei zgodnie z § 9 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia stanowi, że drugą ratę płatności wypłaca się jeżeli producent rolny:
a) zrealizował w terminie przedsięwzięcie określone w planie dostosowania oraz nie później niż w dniu, w którym upłynął termin zakończenia realizacji tego przedsięwzięcia, osiągnął wielkość ekonomiczną gospodarstwa rolnego wynoszącą co najmniej 4 EJW (ESU), w rozumieniu decyzji Komisji (EWG) nr 85/377 z dnia 7 czerwca 1985r. ustanawiającej wspólnotową typologię gospodarstw rolnych (Dz. Urz. WE L 220 z 17.08.1985, ze zm.),
b) złożył kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, nie później niż w terminie 14 dni od dnia. w którym upłynął termin zakończenia realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania, na formularzu udostępnionym przez Agencję, oświadczenie o zakończeniu realizacji tego przedsięwzięcia oraz, że wielkość ekonomiczna gospodarstwa rolnego wynosi co najmniej 4 EJW (ESU).
Wskazać także należy, iż zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia, pierwsza rata płatności podlega zwrotowi, jeżeli producent rolny nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania lub nie złożył w terminie oświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 3 pkt 1 lit. b. Wyjątki od powyższego określone zostały w §10 ust.2. W myśl tego przepisu pierwsza rata płatności nie podlega zwrotowi jeżeli realizacja przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania była niemożliwa m.in. ze względu na wystąpienie długotrwałej niezdolności do pracy producenta rolnego, gdy producent rolny złoży oświadczenie o zaistnieniu tej okoliczności, w terminie 14 dni od dnia, w którym okoliczności te ustąpiły oraz zrealizuje przedsięwzięcie w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia ww. oświadczenia.
Cytowane rozporządzenie nie zawiera przepisów uprawniających organ do uchylenia prawomocnej decyzji o przyznaniu pomocy czy też określenia warunków przyznania płatności.
Zgodnie §7 ust.1 cyt. rozporządzenia kierownik biura powiatowego agencji, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, wydaje decyzję o przyznaniu płatności na wniosek złożony przez tego producenta.
Z treści §9 ust.2 przedmiotowego rozporządzenia wynika, że po uprawomocnieniu się decyzji o przyznaniu pomocy finansowej, wypłata pierwszej raty nie jest obwarowana żadnym warunkiem. Treść §9 ust.3 cytowanego rozporządzenia określa przypadki, w których druga rata płatności nie podlega wypłacie, zaś §10 ust.1 stanowi, że w jakich warunkach wypłacona rata podlega zwrotowi.
Rozróżnić należy bowiem procedury polegające na uchyleniu decyzji ostatecznej o przyznaniu płatności od nie wypłacenia producentowi rolnemu drugiej raty płatności lub zwrotu płatności pierwszej raty. Przepisy powołanego rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005r. nie dają podstaw do wzruszenia decyzji ostatecznej. Mogą być one jedynie podstawą wydania decyzji o braku podstaw do wypłacenia drugiej raty lub zwrotu płatności pierwszej raty ( §9 i §10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005r.) na zasadach i trybie określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( §11 ww. rozporządzenia).
Z treści art.162 §2 KPA wynika, iż organ administracji, który wydał decyzję w pierwszej instancji, uchyli decyzję, jeżeli wydana ona została z zastrzeżeniem dopełnienia określonych czynności, a strona nie dopełniła tych czynności w wyznaczonym terminie. W doktrynie i orzecznictwie stwierdzono, że zastrzeżenie, o którym mowa w wymienionym przepisie nie może dotyczyć czynności, czy obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów (por. J.Borkowski w: B.Adamiak, J.Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2005r., str.779; A.Matan w: G.Łaszczyca, Cz.Martysz, A.Matan "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Kantor Wydawniczy Zakamycze 2005, tom II, str.449-452; uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2001r., sygn. akt OPS 6/2001, publ. ONSA z 2002r. nr 1 poz.7). W powołanej wyżej uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 24 września 2001r., wyrażono pogląd, iż dopuszczalność zastosowania art.162 KPA jest uzależniona od tego, czy w decyzji administracyjnej dokonano indywidualizacji dopełnienia określonych czynności oraz, że brak takiego określenia uniemożliwia zastosowanie tego przepisu, gdyż zlecenie nie może wynikać z przepisów prawa.
W ocenie Sądu, stwierdzić należy, iż art.162 §2 KPA uzależnia możliwość uchylenia decyzji od niewykonania zlecenia zamieszczonego w treści samej decyzji, zlecenie nie może dotyczyć czynności lub obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa .
W decyzji z dnia "[...]" którą skarżącemu przyznano pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej, określono natomiast, iż pomoc zostanie wypłacona z zastrzeżeniem dopełnienia obowiązków wynikających z treści §9 ust.3 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005r. Jak już wyżej zaznaczono, przepisy tego rozporządzenia określają skutki jakie ponosi producent rolny w przypadku niewykonania określonych w nim obowiązków. Normatywny charakter obowiązków warunkujących wypłatę drugiej raty pomocy finansowej wyklucza zatem uznanie ich za czynności, o których mowa w art.162 §2 KPA. Konsekwencją powyższego jest z kolei brak podstaw do jego stosowania w niniejszej sprawie.
Reasumując stwierdzić należy, iż organy orzekające bez podstawy prawnej, zastosowały tryb przewidziany w art. 162 §2 KPA, co oznacza, że decyzje organów obu instancji dotknięte są wadą nieważności, o której mowa w art.156 §1 pkt 2 KPA, jako wydane podstawy prawnej. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art.145 §1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Na mocy art.152 ppsa, Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Sąd kierując się treścią art.141 § 4 ppsa stwierdza, że organy rozpatrując sprawę, powinny mieć na względzie treść §11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej ... ( Dz. U. Nr 17, poz. 142 i zm.), zgodnie z którym, zwrot pierwszej raty następuje na zasadach i trybie określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Natomiast art. 29 ust.1 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( Dz. U. Nr 98, poz. 634 ), zawiera przepis kompetencyjny, upoważniający Prezesa Agencji do ustalenia w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i funduszy krajowych, przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznanej w drodze decyzji administracyjnej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło