III SA/Kr 965/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Grażyna Danielec (spr.) Sędziowie NSA Piotr Lechowski WSA Halina Jakubiec Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego J. R. kwotę 357,00 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydenta Miasta decyzją z dnia [...] znak: [...] orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego L. R. z lokalu nr [...] przy os. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, iż wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby z miejsca pobytu stałego lub czasowego może nastąpić wyłącznie na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Powyższy artykuł stwarza właściwemu organowi administracji publicznej możliwość zdecydowania o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego lub czasowego, która opuściła miejsce stałego lub czasowego pobytu trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Podkreślone zostało także, iż zgodnie z art. 15 ust 1 osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest zobowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Zatem do dokonania wymeldowania z pobytu stałego, konieczne jest zaistnienie przesłanki polegającej na opuszczeniu lokalu w sposób trwały i dobrowolny oraz braku realnego zamiaru powrotu lub opuszczenie i opróżnienie lokalu na podstawie wyroku sądu. Organ pierwszej instancji stwierdził także, iż skarżący oświadczył, iż w dniu [...] 2006 r., iż w 1991 r. wyjechał do ciotki aby się nią opiekować. Przyjechał w 1993 r. Był przez rok. Potem ponownie wyjechał. W ciągu tych wszystkich lat, był w mieszkaniu kilkakrotnie, w związku z załatwianiem różnych spraw. Po ich załatwieniu bezzwłocznie wyjeżdżał. Ostatni raz był w 2002 r. Już wtedy mieszkała tu chora córka. Nie wie od jak dawna. Ciotka zmarła w 2000 r., a on sam nadal tam zamieszkiwał. W dniu [...] 03.2007 r. sprzedał te nieruchomość i wyprowadził się z niej. Od tej pory zamieszkiwał u obcych ludzi w S., jednak 4 czerwca 2007 r. przyjechał na os. [...]. Przebywał tu do 12 czerwca 2007 r., a następnie, jak twierdzi, za doradą żony, wynajął sobie mieszkanie. Nie było tu bowiem zupełnie warunków do zamieszkiwania, a ponadto z powodu jego przyjazdu i konfliktów z żoną stan zdrowia córki znacznie się pogorszył. J. R. wniósł odwołanie do Wojewody od powyżej decyzji. Zarzucił, że organ I instancji błędnie przyjął, iż trwale opuścił on przedmiotowy lokal, w którym od kilkudziesięciu lat jest zameldowany na pobyt stały i do którego posiada tytuł prawny. Podnosi, iż czasowo w latach 1991-2007 zamieszkał w miejscowości S. przy ul. [...] woj. [...]. Nastąpiło to w porozumieniu z żoną i z uwagi na zaistniałą sytuację rodzinną tj. moralnym obowiązku sprawowania opieki nad chorą ciotką oraz załatwienia i uregulowania wszelkich spraw majątkowych wynikłych po jej śmierci. Decyzja o wyjeździe była dla skarżącego i jego żony nie tylko źródłem zobowiązań, lecz także w efekcie końcowym źródłem korzyści majątkowych. Stwierdził, iż cały czas troszczył się o przedmiotowy lokal, przekazywał żonie pieniądze na czynsz oraz utrzymywał żywy kontakt ze swoją żoną i córką zamieszkałymi w tym lokalu. Podał, że w lokalu nr [...] przy osiedlu [...] pozostawił cały swój dorobek życiowy w postaci mebli, urządzeń gospodarstwa domowego, dokumenty oraz część swoich rzeczy osobistych. Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji lub jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wojewoda decyzją z dnia [...] nr [...], utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ drugiej instancji podkreślił, iż zgodnie z treścią przepisu art. 15 ust. 2 cyt. wyżej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wskazane przesłanki, zdaniem organu umożliwiają sprecyzowanie stanu faktycznego, którego efektem ma być stwierdzenie, czy dana osoba faktycznie opuściła lokal mieszkalny, co skutkuje wymeldowaniem z danego lokalu. W obecnym stanie prawnym organ administracji publicznej bada tylko przesłankę opuszczenia lokalu, niezależnie od tego, do kogo należy tytuł prawny do przedmiotowego lokalu. Organ odwoławczy podkreślił, iż J. R. opuścił lokal w roku 1991 kiedy to zamieszkał w miejscowości S. przy ul. [...] woj. [...] w związku z opieką nad ciotką. Zaznaczone zostało także w uzasadnieniu decyzji, że J. R., ani po śmierci ciotki w 2000 roku, ani po sprzedaży domu w miejscowości S. przy ul. [...] woj. [...] w marcu 2007 r. nie powrócił do lokalu nr [...] przy osiedlu [...], ale zamieszkał u innych osób. A. R. oświadczyła, iż mąż – J. R. od 1991 roku nie mieszka w lokalu nr [...] przy osiedlu [...], kiedy to wyjechał do ciotki, do S. woj. [...], która przepisała mu dom i działkę. Od tego czasu nie przebywa w przedmiotowym mieszkaniu, nie partycypuje w kosztach jego utrzymania. Wojewoda zaznaczył ponad to, iż mąż płacił żonie alimenty, ale nieregularnie. Kiedy były przerwy w płaceniu żyła z zasiłków. W przedmiotowym lokalu J. R. zjawił się 2 lipca 2007 r., nocował, wówczas zażądał wydania kluczy, gdy odmówiła skarżący wezwał Policję, która kazała mu opuścić mieszkanie, bo nic w nim nie posiada. Zdaniem organu drugiej instancji J. R. nie zamieszkuje w rzeczonym lokalu od kilkunastu lat i nie można uznać, aby powyższy lokal był jego miejscem pobytu stałego, co daje podstawę do wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej. Zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu (art. 9 ust. 2 b powołanej wyżej ustawy). Zatem, skoro J. R. opuścił miejsce pobytu stałego, koncentrując swoje sprawy życiowe w innych miejscach, to pozostawienie zameldowania na pobyt stały pod dotychczasowym adresem byłoby niezgodne z prawem. Na powyższą decyzję złożył skargę L. R. Zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 późn. zm.) oraz norm prawa procesowego a w szczególności art. 7 i 77 kpa. Skarżący wskazał także, iż przedmiotowy lokal opuścił dobrowolnie, ale w wyniku porozumienia z żoną. Była to ich wspólna decyzja traktowana jako wyjazd na pracę zarobkową, albowiem w efekcie opieka nad ciotką skutkowała pozyskaniem majątku spadkowego. Po spieniężeniu, którego podzielił się z żoną i córką. Skarżący podkreślił także, iż jego żona wyraziła zgodę na jego wyjazd i nigdy wcześniej nie wnosiła o jego wymeldowaniem, a dopiero wtedy, gdy pozyskała pieniądze ze spadku. Skarżący stwierdził także, iż wraz z opuszczeniem lokalu nie towarzyszyła mu chęć trwałego związania się z nowym miejscem zamieszkania, a wręcz przeciwnie mieszkanie w K. nadal pozostawało jego centrum życiowym, z którym wiązał swoje plany. W odpowiedzi na skargę Wojewoda powtórzył całą dotychczasową argumentację organów administracyjnych w sprawie i wniósł o oddalenie skargi w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do treści art. 134 i 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji nie jest związany granicami skargi, lecz jedynie granicami sprawy. Oznacza to, że jeżeli wydane w granicach sprawy której dotyczy skarga rozstrzygnięcie administracyjne narusza prawo w sposób określony w art. 145 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlega kontroli sądu i ewentualnemu uchyleniu bez względu na to, czy skarga formułuje w stosunku do niego zarzuty o naruszeniu prawa. W niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 77 kpa nakładającego na organ administracji obowiązek zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgromadzonego. W ocenie Sądu wydane w niniejszej sprawie decyzje administracyjne naruszają prawo, a złożona skarga zasługuje na uwzględnienie. Poczynione przez organ oceny noszą znamiona dowolności. W zaskarżonej decyzji organ w ogóle nie ustosunkował się do zarzutów odwołania. Uzasadnienie decyzji jest ogólnikowe, ogranicza się do stwierdzenia, jaki stan faktyczny organ przyjął za udowodniony. Doszło zatem do wyraźnego naruszenia przez organ art. 107 § 3 kpa. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie decyzji winno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Mając powyższe na uwadze należy ocenić, że wydane w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja zapadła bez należytego wyjaśnienia sprawy. Organ nie uzasadnił w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, że nie zachodzą przesłanki wynikające z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych, (t. j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 późn. zm.), w tym okoliczności najistotniejszej dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zasadny jest zarzut skarżącego dotyczący okresu od 1991 roku do 2007 roku. W tym czasie bowiem skarżący za zgodą swojej małżonki przebywał poza przedmiotowym lokalem opiekując się chorą ciotką. Wnioskodawczyni przez ten dość długi okres czasu w ogóle nie wnosiła zastrzeżeń do przebywania męża w innym lokal, co więcej godziła się na taki stan rzeczy. W wyroku z dnia 24.11.2006 sygn. akt. IV SA/Wa (opubl. 1677/06 Legalis) Sąd stwierdził miedzy innymi, iż: opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Stanowisko to w pełni podziela Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. W niniejszej sprawie skarżący opuścił fizycznie lokal, ale nie miał zamiaru zerwania z nim wszelkich związków, ani interesów osobistych czy majątkowych, co więcej wiązał z tym lokalem określone nadzieje i uważał go za swoje centrum życiowe. Ustalając zamiar opuszczenia miejsca pobytu nie można poprzestać na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla dokonania prawidłowej oceny tego zamiaru ważne jest, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą m. in.: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Należy zatem ustalić, czy w po powrocie do mieszkania na os. [...], skarżący miał możliwość zamieszkania w tym lokalu i w jakich okolicznościach nastąpiło opuszczenie przez niego przedmiotowego lokalu. Czy można przypisać mu cechę dobrowolności i czy rzeczywiście w innym miejscu pozostaje obecnie centrum życiowe skarżącego. Na pewno charakteru dobrowolnego opuszczenia nie będzie miała wymiana kluczy w zamkach przez co skarżący nie mógł dostać się do spornego lokalu. Obowiązkiem organu rozpatrującego sprawę o wymeldowanie jest nie budzące wątpliwości ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanki do wymeldowania, tj. opuszczenia miejsca pobytu stałego. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne, ponadto organ winien ustalić zamiar osoby, która ma być wymeldowana. Stwierdzone przez Sąd uchybienia proceduralne, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 litera c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowią podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracyjny winien w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeprowadzić postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie rozstrzygnięcia, uwzględniając w tym zakresie zawarte powyżej wskazówki Sądu. W szczególności zaś winien szczegółowo ustosunkować się do zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu oraz wyczerpująco ocenić przeprowadzone w toku postępowania dowody z precyzyjnym wskazaniem którym z tych dowodów dał wiarę, a którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej i dlaczego podjął taką decyzję. Dopiero wydane w oparciu o takie postępowanie rozstrzygnięcie nie będzie obarczone wadami prawnymi. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji na mocy powołanych wyżej przepisów. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.