II OZ 714/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. i J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Lu 85/09 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi D. i J. S. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] stycznia 2009 r., Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. postanawia: zażalenie oddalić II OZ 714/09 UZASADNIENIE D. i J. S. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z ich skargi na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] stycznia 2009 r., Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. We wniosku skarżący wskazali, iż prowadzą gospodarstwo domowe wraz z trojgiem pełnoletnich dzieci. W skład ich majątku wchodzi dom o pow. 103 m2, gospodarstwo rolne o pow.13,03 ha, ciągnik [...] oraz samochód [...]. Utrzymują się z emerytury D. S. w kwocie [...] zł oraz wynagrodzenia za pracę J. S. w wysokości [...] zł, co łącznie daje kwotę [...] zł miesięcznie. Z kolei wydatki obejmują: studia córki - 900 zł; energię elektryczną - 220 zł; wodę - 60 zł; gaz - 50 zł; telefon - 200 zł; wyżywienie - 1500 zł; środki chemiczne - 100 zł, leczenie i zakup leków - 600 zł; utrzymanie ciągnika i samochodu (amortyzacja i paliwo) - 1000 zł, co stanowi łącznie kwotę [...] zł miesięcznie. Dodatkowo z przedłożonych przez skarżących oświadczeń i dokumentów wynika, iż średnie wynagrodzenie J. S. z ostatnich trzech miesięcy wyniosło [...] zł netto; emerytura skarżącej wynosi natomiast [...] zł. Ponadto przedstawili oni także zaświadczenie Urzędu Gminy w S. z [...] kwietnia 2009r. informujące, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 13,0300 ha (tj. 9,4840 ha przeliczeniowych) oraz współwłaścicielem w części gruntów rolnych o pow. 2,3000 ha i 0,5600 ha i współwłaścicielem w 1/3 części gruntów rolnych o pow. 0,0400 ha, a także decyzję Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2008r. o przyznaniu skarżącemu płatności do gruntów rolnych o zadeklarowanej pow. 46,64 ha na rok 2008r. w łącznej kwocie [...] zł. Dodatkowo, w piśmie z dnia [...] kwietnia 2009 r. skarżący wyjaśnili, iż różnica w powierzchni gruntów rolnych wskazanych we wniosku, a gruntów wskazanych w decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich wynika z tego, że oprócz własnego gospodarstwa rolnego wydzierżawiają od innych osób łąki i pastwiska, przy czym zgodnie z postanowieniami umów dzierżawy skarżący przekazują znaczną część dopłat wydzierżawiającym, sami zaś otrzymują z tych dopłat jedynie kwotę ok. [...] tys. zł miesięcznie, którą przeznaczają na zakup nawozów, środków ochrony roślin i paliwo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w osobie referendarza sądowego postanowieniem z dnia 13 maja 2009 r., odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. Na skutek sprzeciwu skarżących, stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowienie to utraciło moc. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 29 maja 2009 r., na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że skarżący pomimo wezwania nie przedstawili umów dzierżawy łąk i pastwisk, na których uprawę otrzymali dopłaty z ARiMR, uznając, że jest to "sprawa osobista"; nie wskazali jaką część dopłat przekazują "osobom trzecim", a jedynie wyjaśnili, że "należność tę" przekazują najstarszemu synowi J., który znajduje się w trudnej sytuacji życiowej i na którym spoczywa obowiązek alimentacyjny. W ocenie Sądu, nawet jeśli, jak twierdzą skarżący, dochody z dopłat z ARiMR są niewielkie, to mimo tego należało je precyzyjnie określić, nie wystarczy samo wyjaśnienie, że "należność tę" przekazują synowi. Okoliczność wydatkowania uzyskanej tytułem dopłat kwoty powinna być szczegółowo wykazana za pomocą dokumentów (potwierdzeń wpłat, umów, faktur, zaświadczeń, rachunków itp.), co pozwoliłoby Sądowi uznać ją za wiarygodną, natomiast nie może być uznane za takie ogólne oświadczenie skarżących, zawarte w sprzeciwie, o przekazaniu tej kwoty najstarszemu synowi. Poza tym - jak wynika z formularza wniosku PPF - syn ten nie prowadzi wspólnie z nimi gospodarstwa domowego, dlatego pomoc finansowa na jego rzecz nie może być zaliczona do kosztów utrzymania rodziny. Ponadto, z zebranego materiału dowodowego wynika, że łączny miesięczny dochód skarżących - nie uwzględniając dopłat z ARiMR - wynosi [...] zł ([...] zł -wynagrodzenie skarżącego, [...] zł emerytura skarżącej i [...] zł dochód z gospodarstwa rolnego) i wyraźnie przekracza wykazane wydatki w kwocie [...] zł. Pozostała skarżącym kwota [...] zł, nie licząc choćby niewielkich, jak wskazali w piśmie z dnia 10 kwietnia 2009 r. kwot dopłat, umożliwia im - w ocenie Sądu - uiszczenie kosztów postępowania sądowego. D. i J. S. wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie, podnosząc, że w obecnym czasie gospodarstwo rolne nie przynosi żadnego dochodu i Sąd powinien zasięgnąć opinii właściwego ośrodka doradztwa rolniczego o rzeczywistych dochodach gospodarstw rolnych w danym terenie. Ponadto, skarżący wskazał na zły stan zdrowia, przedłożył kartę leczenia szpitalnego, z której wynika, iż w dniach od 25 maja 2009 r. do 1 czerwca 2009 r. przebywał w szpitalu w związku ze stwierdzoną u niego cukrzycą. Podał, iż pobyt w szpitalu nie przyniósł mu poprawy i jego zdaniem będzie mu potrzebna pompa insulinowa, której koszt wynosi [...] tys. zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zatem instytucja udzielenia prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej , czyli takich , które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Dodatkowo, oceniając sytuację materialną strony należy brać pod uwagę nie tylko jej dochody, ale również możliwości ich uzyskania. Mając powyższe na uwadze należy podzielić pogląd Sądu I instancji, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Nawet bowiem w przypadku, gdy, jak twierdzą skarżący, prowadzone przez nich gospodarstwo nie przynosiłoby dochodu, posiadają oni stały miesięczny dochód w wysokości [...] zł. Biorąc zatem pod uwagę, że wskazane przez nich wydatki miesięczne wynoszą [...] zł., trudno uznać, aby nie byli oni w stanie pokryć kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie, które na obecnym etapie tego postępowania wynoszą 500 zł. Podnoszona natomiast w zażaleniu okoliczność, iż skarżący będzie potrzebował pompy insulinowej nie może zostać uwzględniona, gdyż nie została w żaden sposób udokumentowana. Z przedstawionej bowiem karty leczenia szpitalnego wynika jedynie, iż skarżący jest chory na cukrzycę. Natomiast konieczność zakupu w/w urządzenia wynika wyłącznie z jego przekonania i nie została poparta żadną dokumentacją medyczną. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w postanowieniu.