I OW 10/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędzia NSA Anna Łukaszewska- Macioch (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Rzeszowa o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem Miasta Rzeszowa a Naczelnikiem Pierwszego Urzędu Skarbowego w Rzeszowie w przedmiocie organu właściwego w sprawach prowadzenia egzekucji administracyjnej należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Rzeszowa jako organ właściwy w sprawie. Prezydent Miasta Rzeszowa wnioskiem z dnia 22 stycznia 2009 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem Miasta Rzeszowa i Naczelnikiem Pierwszego Urzędu Skarbowego w Rzeszowie w sprawach prowadzenia egzekucji administracyjnej należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. W uzasadnieniu wniosku podano, co następuje: Prezydent Miasta Rzeszowa, na podstawie orzeczenia z dnia [...] sierpnia 2006r. znak: [...] wydanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 991 ze zm.), wystawił i skierował do organu egzekucyjnego - Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Rzeszowie tytuł wykonawczy z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] wobec zobowiązanej E. H., obejmujący należność z tytułu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego za okres od marca do czerwca 2006r., łącznie w kwocie 172 zł plus odsetki ustawowe. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Rzeszowie przyjął do realizacji ww. tytuł wykonawczy nadając mu w dniu 15 maja 2007 r. klauzulę o skierowaniu do egzekucji. Następnie postanowieniem z dnia [...] września 2008 r. nr [...], działając na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), umorzył postępowanie egzekucyjne stwierdzając, że nie jest właściwym organem egzekucyjnym w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Jako organ egzekucyjny w tej sprawie wskazał Prezydenta Miasta Rzeszowa. Na skutek zażalenia Prezydenta Miasta Rzeszowa Dyrektor Izby Skarbowej w Rzeszowie postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie prowadzone przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego stwierdzając równocześnie w uzasadnieniu, że nie jest kompetentny do rozstrzygania w toku postępowania zażaleniowego kwestii właściwości organów. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Rzeszowie postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 r. znak: [...], uznając się za organ niewłaściwy do prowadzenia egzekucji w zakresie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, przesłał w trybie art. 65 § 1 kpa przedmiotowy tytuł wykonawczy Prezydentowi Miasta Rzeszowa jako organowi właściwemu. Prezydent Miasta Rzeszowa wnosząc o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego podnosi, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw, zaś z art. 30 ust. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika wprost, że nienależnie pobrane świadczenia rodzinne podlegają egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Według art. 19 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji właściwy organ gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalania lub określania i pobierania jest właściwy ten organ. W sprawie jest bezsporne, że Prezydent Miasta Rzeszowa jest organem gminy o statusie miasta i stosownie do art. 3 pkt 11, art. 20 i art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest organem właściwym w sprawach świadczeń rodzinnych. Jest natomiast kwestią sporną, czy organem egzekucyjnym w zakresie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych jako organ gminy o statusie miasta jest Prezydent Miasta Rzeszowa, czy Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Rzeszowie. Wnioskujący organ wskazał na treść art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz miejskich strefach usług publicznych (Dz. U. Nr z 1997 r. Nr 36, poz. 224 ze zm.), w świetle którego do właściwości organów gmin o statusie miasta przeszły, jako zadania własne, zadania i odpowiadające im kompetencje należące dotychczas do urzędów skarbowych, określone w art. 19 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w zakresie należności z tytułu podatków i opłat, dla których organ gminy jest właściwy do ich ustalania i pobierania. Nie ulega zatem wątpliwości, że Prezydent Miasta Rzeszowa jest organem egzekucyjnym, ale tylko w zakresie należności z tytułu podatków i opłat, dla których jest właściwym do ich ustalania i pobierania, a które to zostały określone w przepisach wprowadzających daną należność jako "podatek" i "opłata". Tymczasem należności pieniężne z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie spełniają tych wymogów, stąd też właściwym organem egzekucyjnym w tym zakresie winien być Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Rzeszowie. Dodatkowo organ wnioskujący wskazał, że dotychczas w stosunku do kierowanych przez Prezydenta Miasta Rzeszowa tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego nie wyrażał żadnych wątpliwości co do swojej właściwości, co więcej egzekucje z tego tytułu prowadził, a wyegzekwowane należności przekazywał na rachunek wierzyciela. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Rzeszowie wniósł o wskazanie, że organem właściwym do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych jest Prezydent Miasta Rzeszowa. Zdaniem tego organu, w przedmiotowej sprawie nie może mieć zastosowania art. 2 ust. 4 ustawy o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz miejskich strefach usług publicznych, ponieważ z dniem 31 grudnia 1998 r. ustawa ta utraciła moc na podstawie art. 109 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872). Ponadto art. 1 pkt 16 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 125, poz. 1368) wprowadził nowe brzmienie art. 19 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z czym od dnia 1 stycznia 2002 r. art. 19 § 2 brzmi: "§ 2. Właściwy organ gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalania lub określania i pobierania właściwy jest ten organ.". Stosownie zaś do art. 30 w związku z art. 3 pkt 11 ustawy o świadczeniach rodzinnych organem właściwym do wydawania decyzji w sprawie zwrotu nienależnie wypłaconych świadczeń rodzinnych jest prezydent miasta właściwy dla miejsca zamieszkania zobowiązanego. Zatem organem egzekucyjnym właściwym rzeczowo i miejscowo do egzekucji należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych jest Prezydent Miasta Rzeszowa, niezależnie od tego, że przedmiotowe świadczenie pieniężne nie jest ani podatkiem, ani opłatą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Spór kompetencyjny pomiędzy Prezydentem Miasta Rzeszowa a Naczelnikiem Pierwszego Urzędu Skarbowego w Rzeszowie zaistniał w sprawie dotyczącej prowadzenia egzekucji administracyjnej wobec zobowiązanej E. H. z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres od marca do czerwca 2006 r. Wątpliwość w niniejszej sprawie dotyczy normy kompetencyjnej wynikającej z art. 19 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W myśl tego przepisu właściwy organ gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalania lub określania i pobierania jest właściwy ten organ. Zgodnie zaś z art. 20 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych prowadzi organ właściwy, a organem tym stosownie do art. 3 pkt 11 jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne. Z powyższego wynika, że skoro Prezydent Miasta Rzeszowa jest organem właściwym dla ustalenia świadczeń rodzinnych i prowadzenia postępowań w tym zakresie, to z uwagi na treść cytowanego art. 19 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ ten będzie właściwy do egzekucji należności pieniężnej wynikającej z nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Należności te bowiem jako należności publicznoprawne określone w decyzji administracyjnej mieszczą się w katalogu obowiązków podlegających egzekucji, wskazanych w art. 2 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Odnosząc się do powołanych przez wnioskujący organ regulacji ustawowych świadczących, w jego przekonaniu, o właściwości Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Rzeszowie zauważyć należy, że ustawa z dnia 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz miejskich strefach usług publicznych jedynie w szczególnym zakresie regulowała kwestię określonych kompetencji organów w czasie przeprowadzanych reform administracji publicznej (tzw. "ustawa pilotażowa"). Nie zmienia to jednak faktu, że przepisem systemowo regulującym właściwość organu w zakresie egzekucji administracyjnej pozostaje art. 19 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przyznający we wskazanym zakresie kompetencje właściwemu organowi gminy o statusie miasta. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji postanowienia.