II SA/Kr 387/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Niecikowski (spr.) Sędziowie : WSA Mariusz Kotulski WSA Barbara Pasternak Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2009 r. sprawy ze skargi B.T. i T.T. na decyzję Wojewody z dnia 6 stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania; skargę oddala. Decyzja z dnia [...].05.2008 (znak: [...]) Starosta, działając na podstawie art. 73 ust. 2, 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm. zwana dalej ustawą reformującą ) oraz art. 129 ust. 5, art. 130 ust. 2, art. 132 1 a, 2, 3, i 5, art. 133 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 z późn zm. -zwana dalej ustawą o gospodarce nieruchomościami ), § 36 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207 póz. 2109 z 2004 r.) i art. 104 kpa w związku z postanowieniem Wojewody z dnia [...].02.2007 r., wyznaczającym Starostę do załatwienia sprawy ustalenia odszkodowania, po rozpatrzeniu wniosku B. T. i T. T. orzekł: 1. o ustaleniu na rzecz B. T. i T. T. odszkodowania w wysokości 1011,00 zł., za nieruchomość oznaczoną jako działka nr 2 o pow. 0,0008 ha, powstałą z podziału działki nr 1 obr. [...] jedn. ewid. [...] objętą wg stanu na dzień 31.12.1998r. księgą wieczystą KW [...], zajętą pod drogę publiczną o kategorii drogi gminnej której własność nabyła z mocy prawa z dniem 1.01.1999 r. Gmina zgodnie z decyzją Wojewody z dnia [...] kwietnia 2006 r. Nr [...]. 2. o wypłacie odszkodowania w wysokości ustalonej w pkt. 1 na rzecz Pani B. T. c. W. i M. oraz Pana T. T. s. A. i A. zamieszkałych w K. ul. [...] na prawach wspólności ustawowej. 3. do zapłaty odszkodowania zobowiązał Gminę Miejską reprezentowaną przez Prezydenta Miasta w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stanie się ostateczna. W uzasadnieniu podniesiono co następuje. 1/ Decyzją z dnia [...].04.2006r. (znak: [...]) Wojewoda stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 01.01.1999 r. przez Gminę własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr 1 o pow. 0,0008 ha obj. KW [...], prowadzoną przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego dla K., stanowiącej własność B. i T. T. na prawach wspólności ustawowej, zajętej pod drogę gminną ul. [...] T. W. w K. 2/ Rzeczoznawca majątkowy M. S. sporządziła operat szacunkowy, określający wartość nieruchomości oznaczonej jako działka nr 2 o pow. 0,0008 ha na kwotę 1011,00 zł., - tj. 126,43 zł za 1 m2. 3/ w trakcie postępowania B. i T. T. zarzucili, że w dniu [...].12.1998 r. na działce nr 1 usytuowany był mostek (przepust), którego wartość nie została określona w operacie szacunkowym. Rzeczoznawca majątkowy wyjaśnił, iż zgodnie z przepisem § 36 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego przedmiotem wyceny jest wartość rynkowa gruntu zajętego pod drogę tj. sam grunt bez składników znajdujących się na gruncie. Dodatkowo T. T. zarzucił, że wycena powinna obejmować całą działkę przed podziałem, a nie wydzieloną działkę nr 2 o pow. 0,0008 ha, gdyż podział działki obniżył jej wartość. Rzeczoznawca majątkowy wyjaśniła, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa rzeczoznawca zobowiązany jest do wyceny działki nr 2 o pow. 0,0008 ha, gdyż ona jest przedmiotem postępowania i podtrzymała wartość nieruchomości określoną w operacie szacunkowym. 4/ operat szacunkowy wykonany przez rzeczoznawcę majątkowego został sporządzony prawidłowo zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami § 36 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r., oraz Standardami Zawodowymi Rzeczoznawców Majątkowych. 5/ Odnosząc się wniosku wniesionego podczas rozprawy administracyjnej dotyczącego wypłaty odszkodowania za szkody powstałe na wskutek budowy drogi tj. rozebranie mostku (przepustu), który usytuowany był na przedmiotowej działce wyjaśniono, iż przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości nie zawierają uregulowań w przedmiocie ustalenia odszkodowania za tego typu okoliczności. Jednakże przepisy art. 73 ustawy - przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nie wyłączają prawa dotychczasowego właściciela do wystąpienia z odpowiednim powództwem do sądu powszechnego. Odwołanie B. T. i T. T. nie zostało uwzględnione i Wojewoda decyzją z dnia 6.01.2009 (znak: [...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podnosząc w uzasadnieniu co następuje. A/ Wojewoda zwrócił się do rzeczoznawcy majątkowego o zajęcie stanowiska co do aktualności sporządzonego przez niego dla potrzeb przedmiotowego postępowania w/w operatu szacunkowego. W odpowiedzi pismem z dnia 16 grudnia 2008r. Rzeczoznawca M. S. poinformowała, iż na terenie obrębów [...] i [...]jedn. ewid. [...], który został określony jako rynek porównawczy do oszacowania działki nr 2 obr. [...] jedn. ewid. [...], nie wystąpił trend wzrostu cen, a zatem operat wykonany na datę [...] lutego 2008r. może być wykorzystany w planowanej dacie wydania decyzji tj. w dniu 23 stycznia 2009 r. B/ operat szacunkowy, stanowiący podstawę ustalenia odszkodowania w przedmiotowej sprawie, został sporządzony w sposób nie naruszający przepisów prawa. Rzeczoznawca majątkowy, wskazał zarówno w uzasadnieniu swojej opinii jak i w późniejszych stanowiskach w tym zakresie przesłanki, na jakich oparł swoje ustalenia i określił wartość przedmiotowej nieruchomości. Przedstawione przez rzeczoznawcę majątkowego uzasadnienie jest wystarczające, aby wykazać prawidłowość - z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego - rozumowania przeprowadzonego w opinii, które doprowadziło do wydania przez biegłego opinii o takiej, a nie innej treści. C/ w odpowiedzi na zarzuty do operatu szacunkowego zawarte w odwołaniu rzeczoznawca majątkowy wyjaśniła, że przedmiotem wyceny jest samodzielna działka o pow. 8 m2 zgodnie ze zleceniem, w którym sprecyzowano numer konkretnej działki. Nie jest istotne, jaka jest wielkość działki, skoro prawnie jest ona wydzielona i posiada przyporządkowany jej numer i powierzchnię. Tak więc nie ma możliwości wyceny przedmiotowej działki jako " niesamodzielnej, skoro w ewidencji gruntów jest ona wyodrębnioną działką. Jednocześnie nieprawdziwym jest stwierdzenie jakoby działka według jej stanu na dzień wyceny była częścią działki z której została wydzielona, bowiem w tej dacie była ona już od dawna użytkowana jako droga publiczna, o czym świadczy powołany w decyzji Wojewody z dnia [...] kwietnia 2006r,. protokół dokonanego w dniu [...] marca 1997r. przeglądu dróg. Zarzut odwołania, iż do porównań przyjęto transakcje z okresu grudzień 2006r. do czerwca 2007 r., świadczy o niedokładnym przeczytaniu operatu szacunkowego. Na str. 8 przedstawiono analizę rynku wraz z określeniem m.in. trendu wzrostowego cen. Natomiast w tabelach nr 2 do nr 4 [str. 9 i 10] ceny jednostkowe określono jako zwaloryzowane, co świadczy o tym, że zostały one skorygowane wzwyż, zgodnie z opisanym trendem wzrostu cen na przyjętym do badania rynku. Odnośnie wskazania wysokości atrybutu określającego wielkość działki, został on prawidłowo określony i nie może jego wysokość zostać manipulowana zgodnie z indywidualnymi życzeniami. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyli B. T. i T. T. i zarzucając zaskarżonej decyzji 1. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to: • art. 7 kpa, poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i w konsekwencji naruszenie słusznego interesu Stron poprzez przyznanie im zaniżonego odszkodowania; • art. 10 § 1 w zw. z art. 79 w zw. z art. 81 kpa, poprzez pozbawienie Stron udziału w przeprowadzeniu dowodu z pisemnych wyjaśnień rzeczoznawcy majątkowego M. S. z dnia [...] września 2008 r., stanowiących podstawę podjęcia zaskarżonej decyzji; • art. 8 w zw. z art. 79 kpa, poprzez nieujawnienie Stronom przeprowadzenia dowodu istotnie wpływającego na wynik postępowania, mimo poinformowania o zamiarze jego przeprowadzenia - to jest działanie naruszające zaufanie Stron do organów Państwa; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: • art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej — poprzez nieustalenie na rzecz stron słusznego odszkodowania w zamian za wywłaszczoną nieruchomość; • art. 73 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. ustawy reformującej - poprzez dokonanie wyceny przy przyjęciu stanu nieruchomości innego niż w dniu wejścia w życie w/w ustawy; • art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami — poprzez ustalenie odszkodowania nie odpowiadającego rzeczywistej wartości praw przysługujących stronom, wnieśli: - o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Organowi pierwszej instancji; - o przyznanie stronom odszkodowania we właściwej wysokości; - o przyznanie skarżącym zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. W uzasadnieniu podnieśli, że: - operat szacunkowy stanowiący podstawę rozstrzygnięcia został sporządzony wadliwie, w oparciu o błędne założenia metodologiczne, - Wojewoda rozpatrując odwołanie zwrócił się do rzeczoznawcy majątkowego pismem z 26.08.2008 r., doręczonym pełnomocnikowi skarżących 29.08.2008 r., o ustosunkowanie się przez nią do zarzutów podniesionych przez skarżących w odwołaniu od decyzji Starosty z 29.05.2008 r. Strony ani ich pełnomocnik jednak nigdy nie zostały powiadomione o tym, by rzeczoznawca majątkowy do powyższych zarzutów się ustosunkował. Dopiero z uzasadnienia zaskarżonej decyzji skarżący dowiedzieli się, że podejmując tę decyzję Wojewoda oparł się na dowodzie z pisemnych wyjaśnień rzeczoznawcy majątkowego M. S. z [...].09.2008 r. Tym samym skarżący nie mieli możliwości zajęcia stanowiska co do wyjaśnień złożonych przez rzeczoznawcę majątkowego. Stanowi to naruszenie art. art. 10 § 1 w zw. z art. 79 w zw. z art. 81 kpa. - zgodnie z art. 73 ust. 5 ustawy reformującej podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, tj. według stanu z dnia 29 października 1998 r. W procedurze wywłaszczeniowej występuje zasada pełnej kompensacji przeniesiona z prawa cywilnego, to zasadę tę powinno się stosować również odnośnie metodologii, jaką stosuje biegły wyceniając wartość wywłaszczanej nieruchomości. - operat stanowiący podstawę decyzji zawiera błędy polegające na a. założenie, że wyceniana jest samodzielna działka o powierzchni 8 m2; b. wybranie do zestawienia działek o najmniejszej z dających się ustalić powierzchni; c. przyjęcie jako transakcji porównawczych transakcji z okresu grudzień 2006 r. — czerwiec 2007 r., nie odzwierciedlających aktualnego poziomu cen; d. przypisanie wielkości działki wagi tylko 10%; e. przyjęcie, że przedmiotowa działka stanowi część pasa drogowego, i przyjęcie przy wycenie takiego sposobu jej zagospodarowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione z w uzasadnieniu decyzji dodatkowo podnosząc, że z uwagi na podniesione w odwołaniu zarzuty przeciwko sporządzonemu operatowi szacunkowemu organ II instancji zwrócił się do biegłego o ustosunkowanie się do ich treści o czym skarżący zostali o tym poinformowani /k. 15, 237. Organ II instancji nie przeprowadzał nowego dowodu z opinii biegłego gdyż w tym zakresie oparł się na opinii sporządzonej na zlecenie organu l instancji a jedynie zwrócił się do biegłego o wyjaśnienia w przedmiocie zarzutów do tej opinii podniesionych w odwołaniu. Biorąc pod uwagę złożone wyjaśnienia organ II instancji stwierdził prawidłowość sporządzonego operatu szacunkowego z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego uznając przy tym iż dalsze wkraczanie w założenia przyjęte przez ustawodawcę stanowiłoby naruszenie zasadności powoływania biegłego w postępowaniu gdyż równałoby się ingerencji w zakres specjalistycznej wiedzy do czego nie jest on władny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269 z póź.zm.) Sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem więc dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. W myśl zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 z późn.zm. zwaną dalej w skrócie p.o.p.s.a ) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie jej przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku: uchybienia przepisom prawa materialnego, jeżeli uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" p.o.p.s.a.), w przypadku rozstrzygnięcia dotkniętego wadą uzasadniającą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), jak również w przypadku wad postępowania, jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy lit. "c"). Przeprowadzona kontrola nie stwierdziła aby zaskarżona decyzja, czy poprzedzająca ją decyzja organu l instancji naruszały prawo. W sprawie chodzi o decyzję przyznającą odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Regulacje dotyczące odszkodowania zawiera art. 73 ust. 4 i 5 ustawy reformującej. Według tych przepisów odszkodowanie ustala się według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości a podstawą ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy. Istota sporu sprowadza się do zarzutu skarżących, iż ustalone odszkodowanie jest zaniżone bowiem rzeczoznawca dokonał wyceny nieruchomości tylko zajętej pod drogę ( 8 m2), gdy tymczasem nieruchomość ta powstała z nieruchomości stanowiącej działkę budowlaną. Zaniżenie wartości odszkodowania związane jest także z tym, że nie uwzględniono przy wycenie wartości dwóch betonowych rur przepustowych o średnicy 40 cm, długości 3,5 metra, które zostały zlikwidowane podczas remontu drogi w 2001 r.,( zob. protokół rozprawy z dnia 15.05.2009 r.). Tak jak to powiedziano wyżej podstawą ustalenia wysokości odszkodowania jest wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy tj. 29.10.1998 r. Na własność Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego przechodzi nieruchomość z dniem 1.01.1999 r., zajęta pod drogi publiczne a pozostające we władaniu tych podmiotów. Odszkodowanie dotyczy nieruchomości, a nieruchomością wg. art. 46 § 1 kc jest część powierzchni ziemskiej stanowiącej odrębny przedmiot własności (grunty). Nieruchomością może być budynek trwale z gruntem związany lub jego części - ale nie dotyczy to niniejszego przypadku. Tak więc odszkodowanie wypłaca się za przejętą nieruchomość, a tą nieruchomością jest w niniejszej sprawie dz.ewid. 2 o pow. 0,0008 ha. Również niesporne jest, że nieruchomość ta stanowiła w dniu 29.10.1998 r., drogę. Tak więc wycenie podlega nieruchomość o pow. 8 m2, która w dniu 29.10.1998 r., stanowiła drogę. Sposób określania wartości rynkowej gruntów zajętych pod drogi publiczne wynika z § 36 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21.09.2004 r., w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego wydanego na podstawie art. 159 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tym samym metodologię oceny narzuca przepis prawa. W tym stanie rzeczy nie można przyjąć, że operat szacunkowy oparty jest na wadliwych założeniach a decyzja zwiera naruszenie przepisów prawa materialnego. Cena 126,43 zł za 1m2 nieruchomości stanowiącej drogę jest ceną słuszną i nie można mówić, że narusza zapis Konstytucji traktujący o słusznym odszkodowaniu w przypadku wywłaszczenie nieruchomości. Trafnie organy przyjmują, że do odszkodowania nie można wliczyć wartości rur przepustowych - wszak rury te nie stanowią nieruchomości ani jej części składowych. Sąd podziela stanowisko organów, że odszkodowania w tym zakresie mogą skarżący dochodzić na zasadach ogólnych wynikających z przepisów prawa cywilnego. Oczywiście operat szacunkowy podlega ocenie organów orzekających organów - i organy takiej oceny dokonały a Sąd nie może jej zakwestionować gdyż nie jest ona dowolna, sprzeczna z zasadami logiki czy doświadczenia życiowego. Nie można również podzielić zarzutu skargi aby organy dokonały tego rodzaju naruszeń prawa procesowego które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Okoliczności sprawy zostały wyjaśnione w sposób niezbędny dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 7 kpa). Także nie można twierdzić, że organy naruszyły art. 8, art. 10 § 1 w zw. z art. 79 w zw. z art. 81 kpa, poprzez pozbawienie Stron udziału w przeprowadzeniu dowodu z pisemnych wyjaśnień rzeczoznawcy majątkowego M. S. z dnia 2.09.2008 r., stanowiących podstawę podjęcia zaskarżonej decyzji. Wyjaśnienie rzeczoznawcy nic nowego do sprawy nie wniosło. Aby takie naruszenie można było uznać za takie które miało istotny wpływ na wynik sprawy - skarżący winni wykazać jaki wpływ na rozstrzygnięcie sprawy miało nie poinformowanie ich, że rzeczoznawca podtrzymał opinię której treść znana była skarżącym. W tym stanie rzeczy skoro dokonana kontrola nie wykazała aby zaskarżona decyzja, czy poprzedzająca ją decyzja organu l instancji naruszały prawo, na podstawie art. 151 p.o.p.s.a należało orzec jak w sentencji.