II SA/Wa 227/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Anna Mierzejewska, Bronisław Szydło (spr.), Protokolant Bartosz Piwoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2009 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. - uchyla zaskarżone postanowienie 2. - zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości 3. - zasądza na rzecz skarżącego T. K. od Ministra Obrony Narodowej kwotę 257 złotych (dwieście pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] Minister Obrony Narodowej stwierdził zwolnienie T. K. z zawodowej służby wojskowej z mocy prawa. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 13 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242), w związku z art. 4 pkt 54 i art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 425 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o ujawnianiu informacji o dokumentach". W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że T. K., mimo powiadomienia w dniu 13 lutego 2008 r. o obowiązku złożenia oświadczenia dotyczącego pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z tym organami w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r., wynikającego z art. 13 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych innych ustaw, nie złożył stosownego oświadczenia do dnia 14 marca 2008 r. Ponadto organ wskazał, że decyzja ta została wydana dla celów ewidencyjnych i obowiązuje od dnia podpisania. W dniu 28 lipca 2008 r. T. K. wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Pismem z dnia [...] sierpnia 2008 r. Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej, powołując się na upoważnienie Ministra Obrony Narodowej, odpowiedział na powyższe odwołanie. W piśmie tym wskazano, że decyzja z dnia [...] lipca 2008 r. została wydana dla celów ewidencyjnych i stanowił czynność o charakterze porządkowo-technicznym. W związku z tym, nie przysługują od niej żadne środki zaskarżenia przewidziane przez Kodeks postępowania administracyjnego. T. K. pismem z dnia 16 września 2008 r. ponownie wniósł odwołanie od decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), stwierdził niedopuszczalność odwołania T. K. z dnia 16 września 2008 r. od decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wskazana wyżej decyzja nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 k.p.a., a jedynie czynnością materialno - techniczną przyjętą w Wojsku Polskim do stwierdzania ubycia ewidencyjnego żołnierza ze stanu osobowego jednostki wojskowej oraz stanowiącą podstawę do wypłacenia mu przysługujących należności. Na powyższe postanowienie T. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania. Postanowieniu z dnia [...] grudnia 2008 r. zarzucił naruszenie art. 127 § 3 oraz 134 k.p.a. w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.) oraz art. 115 ust. 3 i 4 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a także art. 6, art. 7 oraz 45 ust. 1, art. 77 ust 2 i art. 78 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Powodem zastosowania przez Ministra Obrony Narodowej art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i stwierdzenia niedopuszczalności odwołania T. K. było uznanie, iż decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2008 r. nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 k.p.a., a jedynie czynnością materialno - techniczną. Sąd nie podziela jednak tego stanowiska. Wskazana wyżej decyzja została wydana w oparciu o art. 13 ust 1 - 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242), zwanej dalej "ustawą z dnia 24 sierpnia 2007 r.". Zgodnie z tymi przepisami żołnierze zawodowi urodzeni przed dniem 1 sierpnia 1972 r., zajmujący stanowiska służbowe, o których mowa w art. 4 pkt 54 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 425 ze zm.), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, mają obowiązek złożenia oświadczenia dotyczącego pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z tymi organami w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r., w terminie miesiąca od dnia doręczenia powiadomienia, o którym mowa w ust. 2 (art. 13 ust. 1 cytowanej ustawy). Minister Obrony Narodowej, w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, powiadomi żołnierza zawodowego o obowiązku przedłożenia mu oświadczenia lustracyjnego oraz poinformuje o skutku niedopełnienia tego obowiązku (art. 13 ust. 2 cytowanej ustawy). W przypadku niezłożenia w terminie oświadczenia lustracyjnego przez żołnierza zawodowego zobowiązanego do jego złożenia na podstawie ust. 1, zwalnia się go z zawodowej służby wojskowej z mocy prawa (art. 13 ust 3 cytowanej ustawy). Należy zauważyć, że przepis zawarty w art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. nie stanowi, iż w takim przypadku wydawana jest decyzja (ewentualnie rozkaz personalny) do celów ewidencyjnych, stwierdzający fakt zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej z mocy prawa. Wydawanie rozkazów personalnych do celów ewidencyjnych przewidziane jest natomiast w art. 115 ust 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.). Stosownie do treści art. 115 ust 2 tej ustawy zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w przypadkach, o których mowa w art. 111 pkt 1, 3, 5, 8, pkt 9 lit. b i pkt 11-15 tej ustawy, następuje z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia lub decyzji albo zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby. W przypadkach, o których mowa w ust. 2, dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę, stwierdza fakt zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej rozkazem personalnym, wydanym do celów ewidencyjnych (art. 115 ust. 3 cytowanej ustawy). Zauważyć należy, że wydanie rozkazu personalnego do celów ewidencyjnych, stwierdzającego fakt zwolnienia żołnierza ze służby następuje w przypadkach ściśle określonych w powołanej ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Żaden z przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. nie stanowi zaś, że w przypadku zwolnienia żołnierza ze służby z przyczyny określonej w art. 13 ust 3 tej ustawy, będzie miał zastosowanie art. 115 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Użyte w art. 13 ust 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. sformułowanie "z mocy prawa" mogłoby sugerować, iż decyzja w tym przypadku jest decyzją "deklaratoryjną", potwierdzającą jedynie, że określony w niej stan prawny powstał z mocy prawa. Konstrukcja tego przepisu jest jednak znacząco odmienna od regulacji zawartej w art. 115 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, gdzie stwierdza się, iż zwolnienie żołnierza zawodowego ze służby następuje z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia lub decyzji albo zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę zwolnienia. Przepis zawarty w art. 13 ust 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. stanowi bowiem, iż w przypadku niezłożenia w terminie oświadczenia lustracyjnego przez żołnierza zawodowego zobowiązanego do jego złożenia zwalnia się go z zawodowej służby wojskowej z mocy prawa. Przepis ten przewiduje więc, że samo niezłożenie oświadczenia lustracyjnego nie powoduje automatycznego zwolnienia żołnierza ze służby, konieczne bowiem jest dokonanie czynności zwolnienia ("zwalnia się go ze służby"). Dodatkowo należy zauważyć, że przepis art. 13 ust 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. nie precyzuje z jaką datą następuje zwolnienie żołnierza ze służby. W przepisie tym brak jest wyraźnego powiązania okoliczności skutkującej zwolnieniem ze służby z momentem zwolnienia, tj. powiązania takiego jak choćby zastosowane w art. 115 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ("z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia lub decyzji albo zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę zwolnienia"). W decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. Minister Obrony Narodowej stwierdził, iż decyzja ta obowiązuje od dnia podpisania. Termin do złożenia przedmiotowego oświadczenia, jak wskazuje organ, minął zaś w dniu 14 marca 2008 r. Data zwolnienia skarżącego ze służby została określona więc przez organ w sposób władczy. Wskazuje to, iż decyzja ta ma cechy decyzji konstytutywnej, albowiem kształtuje stosunek służbowy żołnierza zawodowego z momentem jej wydania. Decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2008 r. nie jest więc wyłącznie decyzją wydaną do celów ewidencyjnych, stwierdzającą zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej z mocy prawa, a jest decyzją o zwolnieniu ze służby. W takim przypadku będą więc miały zastosowanie przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych dotyczące zwolnienia ze służby. Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 1 tej ustawy od decyzji wydanych przez właściwe organy w sprawach określonych w ustawie żołnierz zawodowy może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, na zasadach określonych w k.p.a., i, z zastrzeżeniem ust. 2, skargę do właściwego sądu administracyjnego, na zasadach określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.). Rozkazem wydanym do celów ewidencyjnych jest natomiast znajdujący się w aktach personalnych skarżącego rozkaz dzienny Szefa [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] stwierdzający dla celów ewidencyjnych, personalnych i finansowych zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Reasumując, stwierdzić należy, że nieuprawnione jest stanowisko organu z zgodnie, z którym decyzja z dnia [...] lipca 2008 r. jest wyłącznie czynnością materialno-techniczną i nie jest decyzją w rozumieniu art. 104 k.p.a. Decyzja ta posiada wszystkie cechy decyzji administracyjnej określone w art. 107 § 1 k.p.a., a mając na uwadze treść art. 8 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z art. 127 § 3 k.p.a., od decyzji tej przysługuje środek odwoławczy w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W tej sytuacji, Minister Obrony Narodowej stwierdzając niedopuszczalność odwołania od decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. naruszył art. 8 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a także art. 134 k.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" oraz lit. "c" powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia w całości. W przedmiocie kosztów Sąd orzekł na mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy.