I SA/Lu 719/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz (sprawozdawca), Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz, WSA Halina Chitrosz, Protokolant Referent stażysta Julita Urbaś, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 maja 2009 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Ministra Finansów - Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Finansów - Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Ministra Finansów - Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz K. K. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 5 maja 2008r. K. K. złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Z przedstawionego stanu faktycznego wynikało, iż w kwietniu 2007r. na walnym zebraniu członków Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w R. członkowie zobowiązali zarząd Spółdzielni do sprzedaży działki o powierzchni 0,97 ha. Po wykonaniu umowy sprzedaży wymienionej działki pieniądze uzyskane z transakcji zostały podzielone pomiędzy członków i wypłacone w maju 2007r. Kwota wypłaty wyniosła 5.670,70 zł i została pomniejszona o podatek dochodowy w wysokości 19%, jako podatek od zysku. W opisie stanu faktycznego strona podniosła nadto, iż majątek Spółdzielni był powiększany w poprzednich latach z wypracowanego zysku, od którego odprowadzany był podatek. Zgodnie z art.3 ustawy Prawo spółdzielcze majątek spółdzielni jest prywatną własnością jej członków, a obecnie doszło do sytuacji, że członkowie Spółdzielni muszą drugi raz płacić podatek i to w dodatku od własności prywatnej. Gdyby zaś doszło do podziału gruntu między członków Spółdzielni, to podatek by nie wystąpił. Do opisanego stanu faktycznego strona sformułowała pytania: 1/ czy obowiązuje podatek dochodowy od sumy uzyskanej ze sprzedaży pola; 2/ jak należy rozumieć art.3 ustawy Prawo spółdzielcze; 3/ czy zarząd wypłacając pieniądze uzyskane ze sprzedaży pola mógł ją obciążyć podatkiem dochodowym 19 % od zatwierdzonej do wypłaty sumy podając, że uzyskana suma pieniężna jest zyskiem spółdzielni. Zajmując własne stanowisko w przedstawionej sprawie wnioskodawczyni stwierdziła, iż "decyzja zarządu o naliczeniu podatku mija się ze stanem faktycznym". W dniu 7 lipca 2008r. organ, uznając, iż wniosek nie spełnia warunków formalnych, wezwał stronę do usunięcia jego braków poprzez: 1. sprecyzowania stanu faktycznego, tj. podanie, czy wnioskodawczyni jest członkiem Spółdzielni oraz czy sprzedana przez Spółdzielnię działka gruntu miała charakter rolny, 2. przedstawienie własnego stanowiska odnośnie pierwszego z opisanych stanów faktycznych na gruncie prawa podatkowego (opodatkowanie podatkiem dochodowym sprzedaży pola), 3. sprecyzowanie własnego stanowiska dotyczącego oceny prawnej drugiego z opisanych stanów faktycznych na gruncie prawa podatkowego. Wnioskodawczyni została jednocześnie pouczona, iż nieuzupełnienie braków w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni wyjaśniła, iż jest członkiem Spółdzielni, a sprzedana działka miała charakter rolny. Natomiast w zakresie własnego stanowisko poinformowała, iż przedstawiła je we wniosku. Wskazała nadto, iż nie posiada wykształcenia prawniczego, dlatego zwróciła się do organu z prośbą o wyjaśnienie wątpliwości. Postanowieniem z dnia 31 lipca 2008r., Nr [...], Minister Finansów – Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie pozostawił wniosek strony bez rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ podał, iż wnioskodawczyni nie uzupełniła wniosku w zakresie przedstawienia własnego stanowiska dotyczącego pkt 2 i 3. W związku z tym w oparciu o art.14g § 1 ordynacji podatkowej wniosek należało pozostawić bez rozpatrzenia. W zażaleniu na powyższe postanowienie wnioskodawczyni podała, iż treść wezwania w pkt 2 i 3 jest dla niej niezrozumiała, co spowodowało, iż nie była w stanie na nie odpowiedzieć. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 września 2008r., Nr [...], wydanym po rozpatrzeniu zażalenia, organ podtrzymał swoje uprzednio wyrażone stanowisko, uznając argumenty strony za bezpodstawne. Powołując art.14b § 3 ordynacji podatkowej organ wyjaśnił, iż składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Podniósł, że przepisy prawa nakładają na wnioskodawcę obowiązek przedstawienia własnego stanowiska w sprawie w sposób umożliwiający organowi wydanie interpretacji, w której znajdzie się ocena prawna stanowiska pytającego z przytoczeniem przepisów prawa (art.14 § 1 i 2 ordynacji podatkowej). Organ wskazał, że w złożonym wniosku wnioskodawczyni nie zajęła własnego stanowiska, a ponieważ z tego powodu wniosek nie spełniał warunków określonych przepisami prawa, wnioskodawczyni została wezwana do jego uzupełnienia przez przedstawienie swojego stanowiska, na podstawie art.169 § 1 ordynacji podatkowej. Również jednak w piśmie z dnia 11 lipca 2008r., będącym odpowiedzią na wezwanie organu, nie uzupełniła braków wniosku. Tym samym, zdaniem organu, strona nie spełniła warunku określonego w art.14b § 3 ordynacji podatkowej, a brak tego stanowiska uniemożliwił organowi udzielenie interpretacji przepisów, która winna być oceną stanowiska strony. Na powyższe postanowienie K. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Nie sformułowała w niej wobec skarżonego postanowienia żadnych zarzutów i nie podała jakichkolwiek przepisów prawa, które zostały - jej zdaniem - naruszone przez organ. W uzasadnieniu skargi przedstawiła stan faktyczny, którego dotyczyć miała interpretacja, oraz trudności, na jakie napotyka na drodze do jej uzyskania. Przyznała także, iż nie przedstawiła swojego stanowiska w zakresie pkt 3 wezwania organu z uwagi na niezrozumienie jego treści. Wyraziła nadzieję, że Sąd "wyda postanowienie w opisanej sprawie, która ciągnie się już od przeszło roku." W odpowiedzi na skargę Minister Finansów – Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko uprzednio wyrażone w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) oraz art.3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez, w szczególności, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, i obejmuje orzekanie w sprawach skarg na, między innymi, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie. Stosownie przy tym do art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszelkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od zarzutów i żądań zawartych w skardze. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie bowiem sądu, zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie je poprzedzające, wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art.14b § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz.U. z 2005r., Nr 8, poz.60 ze zm.) składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Jeśli wniosek nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni (art.169 §1 w związku z art.14h powołanej ustawy). Wniosek niespełniający wymogów wynikających z cytowanego wyżej art.14b § 3, w tym wniosek, którego braki nie zostały usunięte pomimo wezwania, pozostawia się bez rozpatrzenia (art.14g ordynacji podatkowej). Sąd nie podziela stanowiska organu, iż wniosek skarżącej o wydanie interpretacji indywidualnej nie spełniał warunków określonych w art.14b § 3 ustawy w zakresie braku przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej stanu faktycznego. Jak wskazano wyżej, z powołanego przepisu wynika, iż wnioskodawca jest obowiązany do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego. Nie określa on jednak, w jakiej formie i jak szczegółowo powinno zostać zaprezentowane własne stanowisko wnioskodawcy. Należy mieć przy tym na uwadze, iż z wnioskami o wydania interpretacji mogą występować osoby, które nie znają prawa podatkowego, celem zaś wprowadzenia instytucji interpretacji indywidualnych było, między innymi, umożliwienie takim osobom uzyskania informacji w przedmiocie treści i znaczenia przepisów prawa podatkowego mających zastosowanie w określonym stanie faktycznym i uchronienie ich przed ewentualnymi negatywnymi konsekwencjami ich nieznajomości. Zarówno zatem ze względu na treść powołanego przepisu, jak i na cel instytucji prawnej, z którą jest związana zawarta w nim regulacja, nie można wymagać, aby wnioskodawca przedstawił swoje stanowisko w sprawie w sposób szczegółowy i poparty wywodem prawnym. Sposób wyrażania tego stanowiska może być różny, zależnie od tego, jakich okoliczności dotyczy stan faktyczny, jaki jest stopień jego skomplikowania, jak dużo problemów prawnopodatkowych zgłasza w związku z nim wnioskodawca. Istotne jest, aby z treści całego wniosku można było wywieść, jaki jest jego pogląd prawny co do problemu lub poszczególnych problemów prawnopodatkowych, których rozwiązania oczekuje on od organu. Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż K. K. w sposób wystarczający i dostatecznie jasny przedstawiła swoje stanowisko w sprawie oceny prawnej stanu faktycznego opisanego we wniosku. Stwierdzenie, iż "decyzja zarządu o naliczeniu podatku mija się ze stanem faktycznym", w konfrontacji z opisaną w stanie faktycznym sytuacją, w której zarząd Spółdzielni pobrał podatek dochodowy od osób fizycznych od kwoty wypłaconej jej w związku ze sprzedażą gruntu, a także z treścią pytań - czy obowiązuje podatek dochodowy od sumy uzyskanej ze sprzedaży pola oraz czy zarząd wypłacając pieniądze uzyskane ze sprzedaży pola mógł ją obciążyć podatkiem dochodowym 19 % od zatwierdzonej do wypłaty sumy podając, że uzyskana suma pieniężna jest zyskiem spółdzielni, jednoznacznie oznaczało brak akceptacji dla wskazanego działania zarządu, a tym samym wyrażało pogląd strony, że przedmiotowy podatek nie powinien był być pobrany. Stwierdzenie to wyjaśniało przy tym pogląd prawny strony w odniesieniu od obu wskazanych wyżej pytań obejmujących w istocie jedno zagadnienie prawne – czy kwota uzyskana ze sprzedaży przez Spółdzielnię gruntu (rolnego) wypłacona członkowi tej Spółdzielni podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W świetle powyższego nieuzasadnione było wzywanie skarżącej do przedstawienia stanowiska w zakresie pytania oznaczonego we wniosku jako 1. Jeśli natomiast chodzi o pytanie oznaczone we wniosku jako 2 (jak należy rozumieć art.3 ustawy Prawo spółdzielcze), to zauważyć należy, że skoro zgodnie z art.14b § 1 ordynacji podatkowej interpretacja dotyczyć może wyłącznie przepisów prawa podatkowego, to przewidziany w art.14b § 3 tej ustawy wymóg przedstawienia we wniosku własnego stanowiska strony w sprawie oceny prawnej stanu faktycznego również odnosić się musi do przepisów prawa podatkowego. Gdy zatem wnioskodawca formułuje żądanie wyjaśnienia przepisów niebędących przepisami prawa podatkowego, to nawet brak przedstawienia we wniosku, jaka jest w świetle tych przepisów jego ocena prawna stanu faktycznego nie uzasadnia przyjęcia, iż wniosek nie spełnia wymogów określonych w art.14b § 3 ordynacji podatkowej. Art.3 ustawy z dnia 16 września 1982r. Prawo spółdzielcze (tekst jedn.: Dz.U. z 2003r., Nr 188, poz.1848 ze zm.), który stanowi, że majątek spółdzielni jest prywatną własnością jej członków, nie jest przepisem prawa podatkowego (por. też: art.3 pkt 1 i 2 ordynacji podatkowej). Niezależnie od powyższego zauważyć także należy, iż wezwanie, z jakim organ wystąpił do skarżącej w trybie art.169 § 1 w związku z art.14h ordynacji podatkowej, jest w pkt 2 i 3 niezrozumiałe i tym samym narusza te przepisy oraz art.121 § 1 ordynacji podatkowej. Wezwanie do usunięcia braków pisma (wniosku) w swej treści musi być jasne, bowiem ma to bezpośredni wpływ na jego wykonanie przez stronę, a w konsekwencji uzupełnienie braków. Dwuznaczność wprowadza niepewność co do zakresu koniecznego uzupełnienia wniosku i negatywnie może oddziaływać na dalszy tok postępowania. Wnioskodawca nie może mieć wątpliwości, do jakiej czynności został wezwany i czego domaga się organ. W niniejszej sprawie pismem z dnia 3 lipca 2008r. organ wezwał skarżącą do "przedstawienia własnego stanowiska odnośnie pierwszego z opisanych stanów faktycznych na gruncie prawa podatkowego (opodatkowanie podatkiem rolnym sprzedaży pola)" oraz "sprecyzowania własnego stanowiska dotyczącego oceny prawnej drugiego z opisanych stanów faktycznych na gruncie prawa podatkowego", gdy z analizy treści wniosku nie sposób wywieść, by zostały w nim opisane dwa (lub więcej) stany faktyczne. Bezsprzecznie wniosek dotyczy jednej, konkretnej sytuacji (stanu faktycznego) - opodatkowania podatkiem dochodowym kwoty uzyskanej przez stronę ze sprzedaży działki przez zarząd Spółdzielni. Nie dziwi zatem zarzut skarżącej, iż treść wezwania w tej części była dla niej niezrozumiała. Treść wezwania jest tym bardziej niezrozumiała, że z art.14f § 2 ordynacji podatkowej wprost wynika, iż w przypadku wystąpienia w jednym wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej odrębnych stanów faktycznych pobiera się opłatę od każdego przedstawionego we wniosku odrębnego stanu faktycznego. Skarżąca uiściła zaś jedną opłatę w wysokości 75 zł, a organ nawet nie twierdził, że kwota ta jest niewystarczająca. Rozpatrując sprawę ponownie organ obowiązany będzie wydać interpretację przepisów prawa podatkowego odnoszącą się do stanu faktycznego i stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu, jakie strona zawarła we wniosku. Biorąc powyższe pod uwagę, sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku, przyjmując za podstawę prawną art.145 § 1 pkt 1 lit.c) w związku z art.135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku znajduje uzasadnienie w art.200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.