II GSK 944/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Czesława Socha (spr.) Sędziowie Andrzej Kuba NSA Edward Kierejczyk Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. S. "S. Ch." w Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 czerwca 2008 r. sygn. akt III SA/Lu 173/08 w sprawie ze skargi Prokuratora Rejonowego w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 czerwca 2008 r. o sygnaturze III SA/Lu 173/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] października 2007 r. o nr [...] uchylającej w całości decyzję Wójta Gminy Ż. z dnia [...] sierpnia 2007 r. o nr [...], mocą której udzielono Gminnej Spółdzielni "SCh" zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości od 4,5% do 18% alkoholu (z wyjątkiem piwa) w sklepie nr [...] w miejscowości O.; w sprawie ze skargi Prokuratora Rejonowego w P. Określono także, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniach faktycznych, z których wynika, że powyższa Spółdzielnia zwróciła się do organu I instancji o zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych w sklepie znajdującym się w budynku zlokalizowanym na terenie stanowiącym własność wspólnoty gruntowej, do której zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. Nr 28, poz. 169). Budynek ten został wybudowany ze środków własnych Spółdzielni, a jego budowę zakończono w dniu [...] grudnia 1987 r. i od tego dnia figuruje on w prowadzonej przez Spółdzielnię ewidencji środków trwałych. Dowodzi tego protokół odbioru robót budowlano-montażowych oraz karta środka trwałego, którego ocena jest źródłem prowadzonego między stronami sporu. Organ II instancji uchylając decyzję organu I instancji i orzekając merytorycznie przyjął, że karta ta może pełnić funkcję dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do lokalu, a przy spełnieniu także pozostałych warunków do uzyskania zezwolenia należało na podstawie art. 18 ust. 2, 3, ust. 3a, ust. 5 i 6 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 70, poz. 473 ze zm.) udzielić zezwolenia. W ocenie Sądu I instancji karta środka trwałego jest tylko wewnętrznym dokumentem finansowo-księgowym sporządzonym przez Spółdzielnię i nie potwierdza tytułu prawnego (ani prawno-rzeczowego, ani obligacyjnego) do budynku sklepu. Oznacza to brak podstaw prawnych do przyznania Spółdzielni statutu właściciela tego budynku. Sąd I instancji podkreślił, że art. 18 ust. 6 pkt 2 powołanej ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie wskazuje jakim dokumentem należy się legitymować. W ustawie użyte jest pojęcie "tytułu prawnego" do lokalu. Pojęcie to jest szerokie, wynikać może z systemu prawa tworzonego przez całokształt obowiązujących przepisów i może to być tytuł o charakterze prawno-rzeczowym (własność, wieczyste użytkowanie), jak i tytuł o charakterze obligacyjnym wynikającym z zawartej przez wnioskodawcę umowy (umowy najmu, dzierżawy, użyczenia czy innych umów). Zatem, może to być każdy dokument, pod warunkiem, że potwierdza on tytuł prawny wnioskodawcy do lokalu. Warunek ten nie zostaje spełniony, gdy w ogóle nie przedstawia się żadnego dokumentu, jak i gdy jego treść nie potwierdza tytułu prawnego do lokalu. Z uwagi na to, że karta zawierająca adnotację "wyciąg z ewidencji środków trwałych będących własnością GM "SCh" w Ż." nie daje podstaw prawnych do przyznania statusu właściciela budynku, dlatego należało przyjąć wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa i wyeliminować ją z obrotu prawnego jako w oczywisty sposób sprzecznej z prawem. W skardze kasacyjnej Gminna Spółdzielnia "SCh" w Ż. zaskarżyła w całości wyrok, zarzucając naruszenie prawa materialnego. Domagała się zmiany wyroku i oddalenia skargi, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Powołując się na naruszenie prawa materialnego, zarzuciła błędną wykładnię art. 18 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 z zm.). W uzasadnieniu podała, że ocena tytułu prawnego przez Sąd I instancji jest błędna. W 1987 r. zebranie Członków Wspólnoty Gruntowej podjęło uchwałę o przekazaniu nieodpłatnie na rzecz skarżącej obecnej działki nr [...] o powierzchni 0,0242 ha położonej we wsi O. z przeznaczeniem na budowę sklepu spożywczo-przemysłowego oraz że skarżąca taki sklep o powierzchni użytkowej 36,39 m2 wybudowała z własnych środków. Prowadzi również w tej placówce do chwili obecnej działalność gospodarczą, płacąc należne podatki od działalności handlowej oraz podatek od nieruchomości za okres ostatnich pięciu lat po wyodrębnieniu działki pod budynkiem sklepu. Fakty te były z urzędu znane organowi I instancji. Obecnie toczy się sprawa przed sądem powszechnym o zasiedzenie. Nie do przyjęcia jest pogląd, że najemca lub dzierżawca sklepu ma tytuł prawny, a właściciel czy samoistny posiadacz działki, na której pobudowany jest sklep nie ma takiego tytułu. Spółdzielnia do 2006 r. posiadała stosowne zezwolenie tego samego organu na sprzedaż w sporny sklepie alkoholu. Zezwolenie zostało wydane w tym samym stanie prawny. Tytuł prawny nie był wówczas kwestionowany. Powyższe oznacza, że wyrok jest nietrafny i winien być zmieniony lub uchylony. W sprawie nie skorzystano z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest uzasadniona. Zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W tym trybie wpłynęła skarga kasacyjna w niniejszej sprawie i spełnia ona wymogi określone w art. 174, 175 § 1, 176 oraz 177 § 1 tej ustawy. Oznacza to, że zaistniały podstawy do merytorycznego jej rozpoznania. Przepis art. 183 § 1 powołanej ustawy obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy. Stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania. Skarg kasacyjna w niniejszej sprawie nie powołuje żadnych przepisów proceduralnych, o których mowa w art. 174 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowiących podstawę ustaleń faktycznych. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest stanem faktycznym sprawy będącym podstawą wydania zaskarżonego wyroku. W konsekwencji, dla oceny trafności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego miarodajny jest stan faktyczny ustalony przez Sąd w zaskarżonym wyroku. Skarżąca powołując naruszenie prawa materialnego sprowadziła zarzut do zakwestionowania, że nie wykazała dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do lokalu w świetle wymogów art. 18 ust. 6 pkt 2 ustawy z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ze zm.). W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego zarzut ten jest uzasadniony. Istotnie, powyższa ustawa nie wskazuje jakim dokumentem powinien legitymować się podmiot ubiegający się o uzyskanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Sąd I instancji przyjął, że karta środka trwałego będąca wewnętrznym dokumentem finansowo-księgowym, sporządzonym przez skarżącą, w żaden sposób nie potwierdza tytułu prawnego (w tym ani prawno-rzeczowego, ani obligacyjnego) do budynku sklepu. Ocena ta została podjęta w oparciu o bezsporne ustalenia, że sklep znajduje się w budynku zlokalizowanym na terenie stanowiącym własność wspólnoty gruntowej, do której zastosowanie mają przepisy ustawy z 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. Nr 28, poz. 169), został wybudowany ze środków własnych skarżącej, a budowę zakończono w dniu [...] grudnia 1987 r. i od tego dnia figuruje w prowadzonej ewidencji środków trwałych. Dowodzi tego protokół odbioru robót budowlano-montażowych oraz karta środka trwałego. Należało wobec tego ocenić czy dokumenty te były wystarczające do potwierdzenia tytułu prawnego do lokalu w myśl powołanej wyżej podstawy prawnej. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że karta środka trwałego jest dowodem zaewidencjonowania w księgach rachunkowych jej składnika majątku trwałego. Oznacza to, że jest dokumentem finansowo-księgowym i pełni już funkcję dokumentu. Dokument ten został wprowadzony do dokumentów finansowo-księgowych w związku ze sporządzonym protokołem odbioru robót budowlano-montażowych na skutek wybudowania przedmiotowego budynku ze środków własnych skarżącej. Trafnie zatem skarżąca w zarzucie skargi kasacyjnej rozwinęła wątek budowy, pominięty zupełnie przez Sąd I instancji przy ocenie karty jako środka trwałego. O ile skarżąca na gruncie należącym do wspólnoty wzniosła z własnych środków przedmiotowy budynek, to niewątpliwie weszła w posiadania, a więc w prawo rzeczowe, które daje już tytuł prawny do tej nieruchomości. Nie ma przy tym znaczenia, że uprawnienia właścicielskie nie są potwierdzone, skoro ustawa nie obliguje do posiadania takiego tytułu prawnego. W sytuacji gdy skarżąca poza płaceniem podatków od działalności handlowej płaci także podatek od nieruchomości, to fakt posiadania tytułu prawnego jest niewątpliwy. Powyższe oznacza, że błędne jest stanowisko Sądu I instancji o braku dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do lokalu na potrzeby omawianej ustawy. Oznacza to, że nie było podstaw do przyjścia rażącego naruszenia prawa materialnego. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze art. 188 cytowanej wyżej ustawy − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyjął, że zachodzą podstawy do wydania orzeczenia reformatoryjnego i uchylił wyrok Sądu I instancji, oddalając złożoną skargę przez Prokuratora Rejonowego w P.