II OZ 980/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 września 2009 r., sygn. akt II SA/Wr 221/09 o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata i oddaleniu wniosku w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi W. Ł. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 1 lipca 2009r. Sąd odrzucił skargę W. Ł. złożoną w niniejszej sprawie, bowiem skarżący mimo wezwania nie uiścił całości opłaty od skargi. Powyższe postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 8 lipca 2009 r. W dnu 20 lipca 2009 r. skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z uwagi na rozpoczęte inwestycje, ogólny kryzys krajowy oraz kłopoty zdrowotne (niedawno przebyty zawał serca). Dodał, że w przypadku nieuwzględnienia niniejszego wniosku i odrzucenia skargi likwidacji ulegnie jego firma, a w konsekwencji zatrudnienie i utrzymanie straci ok. 100 osób. Wśród posiadanych składników majątkowych skarżący wymienił: mieszkanie o pow. 43 m2 oraz nieruchomość rolna o pow. 1,25 ha. Poinformował, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiąga dochód w wysokości 2.000 zł, a jego żona z tytułu zatrudnienia otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 3.000 zł. Podniósł, że działalność gospodarczą w roku 2008 r. zakończył stratą finansową. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 27 lipca 2009r. skierowane do skarżącego w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. skarżący w piśmie z dnia 4 sierpnia 2009 r. wyjaśnił, że nie ma zdolności kredytowej, a posiadanej nieruchomości rolnej, mimo zgłoszenia jej do kilku agencji nieruchomości, nie może jak do tej pory zbyć. Dodał, że zobowiązany jest do ponoszenia następujących wydatków: czynsz- 350 zł; opłata za energię elektryczną - 100 zł; za gaz- 100 zł; koszt lekarstw - 300 zł. Postanowieniem z dnia 10 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przyznał skarżącemu prawo pomocy w części w zakresie ustanowienia adwokata i oddalił wniosek w pozostałym zakresie. Jak wskazał Sąd na obecnym etapie postępowania w niniejszej sprawie skarżący w przypadku ewentualnego złożenia skargi kasacyjnej winien uiścić wpis od skargi kasacyjnej, wynoszący połowę wpisu od skargi (ustalonego w kwocie 2265 złotych) byłby to zatem koszt 1132,50 zł. Oceniając okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w szczególności wysokość miesięcznego dochodu o charakterze stałym w kwocie łącznie około 5000 zł brutto, co daje na osobę kwotę 2500 zł, przy jednoczesnym braku jakichkolwiek zasobów pieniężnych, czy przedmiotów wartościowych oraz biorąc z drugiej strony pod uwagę fakt, że wnioskodawca w dodatkowym oświadczeniu złożonym w trybie art. 255 p.p.s.a. podał jedynie, bez udokumentowania, że jego miesięczne wydatki związane z opłaceniem energii elektrycznej, gazu, czynszu oraz wydatki na zakup leków wynoszą w sumie ok. 850 zł, dodając do tego wskazaną w sprzeciwie miesięczną wysokość zobowiązań kredytowych w kwocie 1200 złotych Sąd doszedł do przekonania, iż powyższe okoliczności nie mogą stanowić podstawy uzasadniającej przyznanie skarżącemu prawa pomocy w całym wnioskowanym zakresie. Nie wystarczy bowiem, zgodnie utartymi poglądami orzecznictwa ( por postanowienia NSA sygn. akt FZ 810/04, II FZ 470/05, II FZ 556/05, II FZ 733/05, II FZ 834/05, II FZ 875/05) do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy ogólnikowe stwierdzenie o trudnej sytuacji wnioskodawcy. To na wnoszącym ten wniosek spoczywa obowiązek wykazania, że znajduje się w trudnej sytuacji. Z drugiej zaś strony Sąd stwierdził, że biorąc pod uwagę obecny etap postępowania oraz koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji kiedy skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej obwarowane jest przymusem w postaci obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej, co do zasady przez adwokata lub radcę prawnego ( art.174 p.p.s.a.) wniosek o ustanowienie adwokata należało uwzględnić. Kryterium przyznania prawa pomocy w tym zakresie jest to, że strona znajduje się w sytuacji, w której wymaga takiej pomocy, a ze względu na swój stan majątkowy nie jest w stanie ponieść kosztów reprezentacji prawnej. Na powyższe postanowienie W. Ł. wniósł zażalenie, podnosząc że jego sytuacja finansowa w obecnym czasie znacznie się pogorszyła a zatem skarżący zasługuje na skorzystanie z prawa pomocy w żądanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Należy podnieść przy tym, iż jeżeli w ocenie Sądu oświadczenie strony zawarte we wniosku okazałoby się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budziłoby wątpliwości, to zgodnie z art. 255 powołanej wyżej ustawy strona na wezwanie Sądu jest obowiązana złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Sąd z tego uprawnienia skorzystał wzywając skarżącego m.in. do przedstawienia kserokopii zeznań podatkowych za rok 2008 r. Skarżący czyniąc zadość żądaniu Sądu przesłał kopie swoich zeznań podatkowych oraz zeznań swojej żony, z których wynika, że działalność gospodarcza skarżącego za rok 2008 r. zakończyła się stratą finansową. Powyższa okoliczność powinna była zostać wzięta pod uwagę przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przy rozpoznaniu wniosku skarżącego o przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pominął tę okoliczność skupiając się na wykazanych przez skarżącego dochodach, w odniesieniu zaś do wydatków, w tym zobowiązań kredytowych, jeżeli podane przez skarżącego informacje budziły wątpliwości, Sąd powinien był wezwać skarżącego do przedstawienia stosownych dokumentów. W takiej sytuacji uznać należało, że Sąd I instancji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy pozwalających na ustalenie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego a z uzasadnienie postanowienie nie wynika dlaczego mimo, że przyjęto, iż skarżący nie jest w stanie bez uszczerbku koniecznego utrzymania ponieść kosztów ustanowienia adwokata uznano jednocześnie, że uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 1132,50 zł pozostaje w granicach aktualnych możliwości finansowych skarżącego. Ponownie rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd powinien wyjaśnić powyższe wątpliwości. Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił jak w sentencji.