VII SA/Wa 243/09
WyrokWSA w Warszawie2009-05-20
Skład orzekający: Małgorzata Miron, Izabela Ostrowska, Jolanta Zdanowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy cofnięcie zgody przez część współwłaścicieli nieruchomości na inwestycję budowlaną, która wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli, może być podstawą do odmowy wydania pozwolenia na budowę, a następnie do utrzymania w mocy decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie pozwolenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie wyjaśniły w sposób należyty kluczowej kwestii, czy nieruchomość wspólna składała się z więcej niż siedmiu lokali, co determinowało zastosowanie przepisów ustawy o własności lokali lub Kodeksu cywilnego do wyrażania zgody na czynności przekraczające zwykły zarząd. Brak takiego wyjaśnienia stanowił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uzasadniając uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dobudowy balkonu. Inwestorzy złożyli oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością, jednak część współwłaścicieli wycofała zgodę na inwestycję. Organy administracji uznały, że brak aktualnego oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością uzasadnia odmowę pozwolenia.Rozstrzygnięcie
1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz D. Ł. i L. R. kwotę 460 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.) Sędzia WSA Izabela Ostrowska Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz Protokolant Jakub Szczepkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2009 r. sprawy ze skargi D. Ł. i L. R. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2008 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz D. Ł. i L. R. kwotę 460 zł (czterysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sygnatura akt VII SA/Wa 243/09
UZASADNIENIE
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] grudnia 2008r. - po rozpatrzeniu odwołania D. Ł. oraz L. R. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].08.2008 r. [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] listopada 2007r. odmawiającej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla inwestycji pn. dobudowa balkonu na elewacji tylnej w mieszkaniu nr 5 w budynku zlokalizowanym na działce nr [...] obr. [...] K. przy ul. [...] w K..
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest postępowaniem, którego istotą jest wyłącznie ustalenie czy rozstrzygnięcie, w stosunku do którego toczy się postępowanie, dotknięte jest przesłanką stwierdzenia nieważności określoną w art. 156 § 1 Kpa.
Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Przepis ten ma służyć wyeliminowaniu z obrotu prawnego wadliwych rozstrzygnięć nie tylko z powodu, że naruszają one w sposób oczywisty regulacje w przepisie powołanym jako podstawa prawna tych rozstrzygnięć, lecz dlatego, że nie dają się pogodzić z systemem obowiązujących norm.
W przedmiotowej sprawie D. Ł. wnioskiem z dnia 12.10.2007 r. zwróciła się do Prezydenta Miasta K. o udzielenie pozwolenia na budowę dla inwestycji pn. dobudowa balkonu na elewacji tylnej w mieszkaniu nr 5 w budynku zlokalizowanym na działce nr [...] obr. [...] K. przy ul. [...] w K.. Do wniosku dołączyła oświadczenie o posiadanym prawie dysponowania ww. działką nr ewid. [...] obr. [...] na cele budowlane.
Postanowieniem z dnia [...].10.2007 r., organ pierwszej instancji wezwał inwestora — D. Ł. do usunięcia nieprawidłowości w związku z wycofaniem w dniu 24.10.2007 r. i 26.10.2007 r. zgody przez P.
M., T. Ś. i M. R. — współwłaścicieli ww. działki o nr ewid. [...] obr. [...] na przedmiotowy zakres robót budowlanych — przedłożenia aktualnego oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Następnie decyzją z dnia [...].11.2007r., Prezydent Miasta K. odmówił zatwierdzenia projektu przedmiotowej inwestycji i udzielenia pozwolenia na budowę z uwagi na nie uzupełnienie przez inwestora wniosku o pozwolenie na budowę o określone w ww. postanowieniu dokumenty, a tym samym nie spełnienie warunku art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Zgodnie z art. 32 ust. 4 ustawy- Prawo Budowlane — pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, D. Ł.
złożyła wymagane prawem oświadczenie powołując się na zgodę wszystkich
współwłaścicieli nieruchomości przy ul. [...] w K., jednakże w
trakcie postępowania przed organem pierwszej instancji część współwłaścicieli
nieruchomości wycofała zgodę na przedmiotową inwestycję. Powołując się na
orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych organ odwoławczy wskazał, że
w sytuacji ujawnienia się w toku postępowania okoliczności faktycznych, z których
wynika uzasadniona wątpliwość co do prawdziwości oświadczenia o posiadaniu
tytułu do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, organ administracji
publicznej ma obowiązek wątpliwości te wyjaśnić. Zakwestionowanie przez
chociażby jednego ze współwłaścicieli nieruchomości, złożonego przez inwestora oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w sytuacji kiedy jego zgoda na wykonanie robót budowlanych jest wymagana, wyklucza możliwość wydania przez organ budowlany decyzji pozwalającej na budowę
W wyżej przedstawionej sytuacji kwestia skuteczności odwołania oświadczenia woli podlega rozstrzygnięciu przez organ administracyjny, w tym przypadku przez Prezydenta Miasta K..
Z uwagi na brak wskazanego w art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, aktualnego oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...].11.2008 r.,
prawidłowo odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla przedmiotowej inwestycji.
D. Ł. i L. R. wnieśli skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].12.2008r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 8,11,107 i 156§1 pkt. 2 kpa oraz art. 28 i 32 ust.4, art. 33 ust.2 i 35 ust. 3 i 4 Prawa budowlanego oraz wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów sądowych w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przypisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r., nie wyjaśniając w sposób należyty motywów swojego rozstrzygnięcia, czym naruszył przepisy art. 8 i 11 k.p.a. Uzasadnienie organu odwoławczego jest bowiem bardzo lakoniczne i GINB nie ustosunkował się w nim do większości wywodów skarżących zawartych w odwołaniu od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r, co stanowi naruszenia przepisu art. 107 § 3 kpa. GINB stwierdził jedynie, że część współwłaścicieli wycofała zgodę na przeprowadzenie inwestycji, że Prezydent Miasta K. powinien rozstrzygnąć skutki tej okoliczności oraz że w związku z rzekomym brakiem aktualnego oświadczenia skarżących o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należało utrzymać w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. GINB nie uzasadnił jednak dlaczego jego zdaniem, które to zdanie według skarżących jest całkowicie błędne i sprzeczne z przepisami prawa, współwłaściciele mieli możliwość wycofania zgody i z jakich względów. Skarżący przypomnieli, że w uzasadnieniu odwołania przedstawili szeroką argumentację na poparcie swojego stanowiska, zaś GINB nie odniósł się do niej jednak w żaden sposób, mimo że organ jest obowiązany rozważyć wszystkie okoliczności sprawy podnoszone przez stronę.
W dalszej części uzasadnienia skarżący - przywołując treść art. 32 ust. 4 pkt. 2 i art. 35 ust. 4 ustawy Prawo budowlane wskazał, że Prezydent Miasta K. w niniejszej sprawie nie był uprawniony do zakwestionowania złożonego przez skarżących oświadczenia o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i w konsekwencji nie był także uprawniony do wezwania skarżących do usunięcia naruszeń związanych z kompletnością materiału dowodowego. Podkreślili przy tym, że przepisy prawa budowlanego w obecnym brzmieniu nie
wymagają wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a jedynie złożenia oświadczenia o posiadaniu takiego prawa.
Zarzucili także, że cofnięcie zgody na budowę przez pozostałych współwłaścicieli nie odbyło się w formie uchwały albowiem oświadczenia woli nie zostały złożone przez wszystkich współwłaścicieli a jedynie przez tych, którzy taką zgodę cofali.
W dalszej części uzasadnienia skargi podnieśli, że w niniejszej sprawie skutki prawne uchwały podjętej przez wszystkich współwłaścicieli nieruchomości położonej przy ul. [...] w K. o wyrażeniu zgody na przeprowadzenie przedmiotowej inwestycji nie mogły i nie mogą zostać zniweczone przez późniejsze oświadczenie niektórych z nich o cofnięciu tej zgody.
Błędne jest stwierdzenie Wojewody [...], że uchwała współwłaścicieli mogła być zmieniona przez kolejną uchwałę. Należy bowiem uznać, że nie wszystkie uchwały mogą być dowolnie zmieniane. Zakaz taki ma zastosowanie do wypadków, w których uchwały stają się źródłem nabycia praw przez określone osoby. Skoro uchwałą tą inwestorzy nabyli prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane współwłaściciele nie mogli bez żadnych powodów podjąć uchwały uchylającej wyrażoną przez nich uprzednio zgodę. W wyniku podjęcia pierwszej z przywołanych uchwał zostało złożone oświadczenie woli o wyrażeniu zgody na dokonanie inwestycji. Oświadczenie takie nie może zostać w każdym momencie odwołane. Natomiast uchylenie się od jego skutków może nastąpić jedynie w sytuacjach wskazanych w Kodeksie cywilnym (np. działanie pod wpływem błędu, groźby). Sytuacja taka nie miała jednak miejsca w niniejszej sprawie. W związku z tym rzekome wycofanie zgody przez część współwłaścicieli było bezskuteczne i w związku z tym nie powinno zostać wzięte pod uwagę przez organ wydający decyzję o pozwoleniu na budowę.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednocześnie art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
Mając na względzie powyższe unormowanie Sąd uznał, że skarga jest zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, choć nie wszystkie podniesione w niej argumenty są trafne.
Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem D. Ł. oraz L. R. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...].11.2007r. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji traktowane jest jako nowe postępowanie w sprawie i toczy się wg przepisów art. 157 kpa.
Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest zatem ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), lub spełnienia innych przesłanek określonych w art. 156§1 kpa. Postępowanie takie - o stwierdzenie nieważności decyzji - ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego. Takie stanowisko zajął także Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 7.03.1996 r. (III ARN 70\95 OSNP 1996\18\258), w którym stwierdził, że postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy.
W orzecznictwie sądowo administracyjnym utrwalił się pogląd, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą (wyrok z 30.03.2004 r, IVSA 3763\03 Lex 156952). Podkreśla się przy tym, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji jest wyjątkiem od obowiązującej w postępowaniu administracyjnym, wyrażonej w art. 16 kpa, zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. A zatem nie jest dopuszczalne "podciąganie" wypadków zwykłego naruszenia prawa pod naruszenie kwalifikowane, rażące, ani - tym bardziej -
uznawanie za naruszające prawo sytuacji - gdzie nie jest wyjaśnione, czy do naruszenia prawa w ogóle doszło.
Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja została wydana w oparciu o art. 28, 32 ust. 4, 33 ust.2 oraz 35 ust. 3 ustawy - Prawo budowlane przy czym -jak wynika z jej uzasadnienia- organ odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego albowiem inwestorzy nie przedłożyli żądanych dokumentów to jest dodatkowego oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane. A zatem w postępowaniu nieważnościowym organ administracji winien był rozważyć czy nie wykonanie takiego obowiązku w okolicznościach niniejszej sprawy mogło skutkować odmową zatwierdzenia projektu budowlanego a jeśli nie to czy tego rodzaju naruszenie przepisów prawa budowlanego miało charakter rażący. Z uzasadnienia kontrolowanej w niniejszej sprawie przez Sąd decyzji wynika, że organ przyjął, iż decyzja Prezydenta Miasta K. nie tylko nie narusza w sposób rażący przepisów prawa budowlanego ale wręcz zasadna była odmowa zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę.
W ocenie Sądu stanowisko takie jest co najmniej przedwczesne. Natomiast zgodnie z wyrażoną w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej organ administracji ma obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Dodatkowo art. 77 kpa nakazuje aby organ administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Art. 107§3 kpa wskazuje natomiast jakie elementy winno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji. Ustawodawca podaje przy tym, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem powyższych zasad postępowania.
Po pierwsze - Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podzielił stanowisko organów administracji co do tego, że - co do zasady- w sytuacji gdy organ poweźmie wątpliwości co do prawdziwości oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane organ ma prawo przeprowadzić
postępowanie wyjaśniające w celu rozstrzygnięcia powziętych wątpliwości. Stanowisko takie reprezentowane jest w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego a Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni je podziela (tak m.in. wyrok NSA z dnia 11.05.2007r. IIOSK 775/06 niepubl., wyrok NSA z 26.07.2007r. IIOSK 1099/06 niepubl.). Nie sposób w tej sytuacji zgodzić się ze stanowiskiem skarżących, iż zmiany w prawie budowlanym wprowadzone ustawą z dnia 27 marca 2003r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 80 poz. 718 ze zm.) miały na celu pozbawienie organów możliwości oceny prawdziwości oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością skoro zapis ustawy o konieczności wykazania tego prawa został zastąpiony obowiązkiem złożenia stosownego oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej. Oświadczenie to jest - jak się trafnie przyjmuje w orzecznictwie - jednym z dowodów w sprawie i winno być ocenione przez organy architektoniczno - budowlane. W niniejszej sprawie uszło jednak uwadze organów, że wymagane przepisami prawa budowlanego oświadczenie zostało złożone przez inwestorów. Co więcej do oświadczenia tego dołączone zostały oświadczenia współwłaścicieli budynku - w formie pisemnej - o wyrażeniu zgody na realizację inwestycji. Dopiero złożenie oświadczenia przez P. M., T. Ś. i M. R. o cofnięciu udzielonej wcześniej zgody doprowadziło do uznania przez organ, że złożone oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością było nieprawdziwe. Tym samym Prezydent Miasta K. uznał za skuteczne cofnięcie złożonych wcześniej zgód przez współwłaścicieli nieruchomości. Ocena taka w niniejszej sprawie, bez wyjaśnienia dodatkowych okoliczności i analizy przepisów, jest wadliwa. I tak w pierwszej kolejności organ nie ustalił, z ilu lokali w dniu 26.11.2007r składał się budynek, którego dotyczył wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego. Okoliczność ta ma priorytetowe znaczenie albowiem w zależności od wyników tych ustaleń dla oceny skuteczności podjęcia czynności przekraczającej zwykły zarząd będą miały zastosowanie inne przepisy. Zgodnie bowiem z treścią art. 19 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (Dz.U. nr 9, poz. 22 ze zm.) jeżeli liczba lokali wyodrębnionych i lokali niewyodrębnionych, należących nadal do dotychczasowego właściciela, nie jest większa niż siedem, do zarządu nieruchomością wspólną mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego o współwłasności. Jeżeli natomiast
lokali wyodrębnionych, wraz z lokalami niewyodrębnionymi, jest więcej niż siedem, właściciele lokali są obowiązani podjąć uchwałę o wyborze jednoosobowego lub kilkuosobowego zarządu. Ustawa ta w art. 22- 24 reguluje zasady zarządu nieruchomością w sytuacji wyodrębnienia tzw. "dużej wspólnoty" wskazując przy tym m.in. że w przypadku konieczności podjęcia przez zarząd czynności przekraczającej zwykły zarząd (a takim byłoby wyrażenie zgody na przeprowadzenie inwestycji) potrzebna jest uchwała właścicieli lokali wyrażająca zgodę na dokonanie tej czynności oraz udzielająca zarządowi pełnomocnictwa do zawierania umów stanowiących czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu w formie prawem przewidzianej (art. 22 ust. 2 tej ustawy). W sytuacji tzw. "małej wspólnoty" dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd winno być poprzedzone zgodą wszystkich współwłaścicieli (art. 199 kc).
Tymczasem w niniejszej sprawie inwestorzy we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. podali, że ogół właścicieli tych lokali tworzy tzw. "dużą wspólnotę" albowiem wyodrębnionych i niewyodrębnionych lokali jest 8, organ administracji nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do tej kwestii natomiast w odpowiedzi na skargę powołał się na treść przepisów kodeksu cywilnego co sugerowałoby, że lokali tych nie jest więcej niż siedem. Taka liczba lokali wynikałaby także ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu z rejestru gruntów z dnia 2 sierpnia 2007r. Natomiast uczestnicy postępowania w piśmie z dnia 28 kwietnia 2009r. (str. 4 pisma) podnieśli, że w budynku przy ul. [...] w K. obecnie znajduje się 9 wyodrębnionych i niewyodrębnionych lokali. Natomiast w momencie wyrażania przez poszczególnych współwłaścicieli zgody na wykonanie przez skarżących przedmiotowego balkonu wspólnota mieszkaniowa nie była jeszcze wyodrębniona. A zatem okoliczność ta winna być w pierwszej kolejności wyjaśniona przez organy administracji. W przypadku stwierdzenia, że w dacie wydawania decyzji liczba wyodrębnionych i niewyodrębnionych lokali wynosiła więcej niż 7 - dla skutecznego złożenia oświadczenia woli w omawianym przedmiocie niezbędne było dokonanie tej czynności przez zarząd wspólnoty. Oświadczenie to powinno być dodatkowo poprzedzone uchwałą współwłaścicieli wyrażającą na to zgodę. Takich czynności - zarówno uchwały współwłaścicieli a przede wszystkim zgody zarządu brak w niniejszej sprawie. Natomiast jedynie na marginesie należy dodać, że bez znaczenia w takiej sytuacji pozostawałby fakt, że zgoda ta została następnie cofnięta przez część członków Wspólnoty.
W przypadku gdy liczba lokali była mniejsza niż 8 wszyscy współwłaściciele winni byli wyrazić zgodę na podjęcie czynności przekraczającej zwykły zarząd. Kwestie te uregulowane są - jak zostało wyżej wskazane - w art. 199 kc. Jednocześnie jednak kodeks cywilny określa zasady składania oświadczeń woli a takim oświadczeniem jest wyrażenie zgody na dokonanie określonej czynności. Przepisy kodeksu cywilnego wskazują przy tym - w Dziale IV -w jakich okolicznościach oświadczenie woli jest bezwzględnie lub względnie nieważne to jest kiedy i które podmioty mogą powołać się na wady oświadczenia woli. Dodatkowo art. 61 kc stanowi, że oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. A zatem skuteczność odwołania takiego oświadczenia woli może być oceniana jedynie w postępowaniu przed sądem powszechnym. W tym zakresie Sąd - w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podzielił stanowisko reprezentowane w orzecznictwie m.in. wyroki NSA z dnia 4.10.2005r. IIOSK 46/05, WSA w Poznaniu z dnia 7 maja 2008r. I ISA/Po 566/2007).
Reasumując- organy administracji nie wyjaśniły w należyty sposób z ilu lokali składała się przedmiotowa nieruchomość a w konsekwencji przepisy której ustawy winny mieć zastosowanie do wyrażania zgody na podjęcie czynności przekraczającej zwykły zarząd (ustawy o własności lokali czy kodeksu cywilnego). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy - obowiązkiem organu będzie wyjaśnienie tej okoliczności. W przypadku ustalenia, że nieruchomość posiadała więcej niż 7 lokali organ oceni czy brak zgody w przepisowej formie stanowi rażące naruszenie prawa - wobec brzmienia przepisu art. 32 ust. 4 pkt. 2 Prawa budowlanego. Jeżeli natomiast wyniki postępowania wyjaśniającego doprowadzą do ustalenia, że winny mieć zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego, organ oceni czy niewykonanie żądania i niezłożenie ponownie oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością, w sytuacji gdy organ dysponował takim oświadczeniem złożonym dnia 12.10.2007r. oraz oświadczeniami pozostałych współwłaścicieli o wyrażeniu zgody na realizację inwestycji mogło skutkować odmową wydania pozwolenia na budowę z tego powodu. Oceniając te okoliczności organ weźmie pod uwagę wskazaną wyżej ocenę prawną a także to że przepis art. 32 ust. 4 pkt. 2 ustawy Prawo budowlane (który stanowił postawę rozstrzygania przez Prezydenta Miasta K.) jest jasny w swym brzmieniu. Natomiast - jak zostało wyżej wskazane - oczywistość naruszenia prawa
polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną (NSA z 0.02.2005 r. OSK 1134\04, Lex 165717,).
Jedynie na marginesie należy wskazać, że oświadczenia woli współwłaścicieli skierowane zostały do inwestorów (to oni przedłożyli je do akt sprawy) natomiast ich cofnięcie zostało złożone bezpośrednio do organów administracji co niewątpliwie nie pozostaje bez wpływu na skuteczność tej czynności w świetle treści art. 61 kc
Z wyżej wskazanych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania - art. 7, 77§1 i 107 §3 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji należało je wyeliminować z obrotu prawnego.
Jedynie na marginesie należy podnieść, że Sąd nie podzielił zawartego we wniosku o stwierdzenie nieważności poglądu, że w niniejszej sprawie w ogóle nie była wymagana zgoda pozostałych współwłasności albowiem balkon przylegający do lokalu służący do wyłącznego użytku jego właściciela jest częścią składową lokalu i nie należy do części wspólnych nieruchomości a wnioskodawcy jako wyłączni współwłaściciele nie muszą dysponować zgodą innych osób na dysponowanie swoim lokalem na cele budowlane. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3.10.2002r. (III RN 153/01, lex 76824) przywołany przez wnioskodawców nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy albowiem został wydany w innych okolicznościach sprawy. Ponadto -jak wynika z opisu technicznego inwestycji do projektu dobudowy balkonu w zakres tych robót wchodzi m.in. wymiana okien na drzwi balkonowe. Tego rodzaju inwestycja z pewnością dotyczy części wspólnych budynku - ściany zewnętrznej a zatem wymaga zgody pozostałych współwłaścicieli. Natomiast zarzuty inwestorów w części dotyczącej wadliwego potraktowania cofnięcia oświadczenia jako uchwały współwłaścicieli są - w świetle powyższych rozważań bezprzedmiotowe.
Z tych wszystkich względów w oparciu o treść art. 145§1 pkt. 1 lit. c oraz art. 135 i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 i 205 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło