I SA/Ol 335/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Sędziowie Sędzia WSA Ryszard Maliszewski (spr.), Sędzia WSA Tadeusz Piskozub, Protokolant Lidia Wachowska, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 20 maja 2009 r., sprawy ze skargi AG na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2008r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania płatności i w tym zakresie poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, 2) zasądza od Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego 280 zł (dwieście osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 7 kwietnia 2008r. A.G. zwrócił się o przyznanie płatności do gruntów rolnych oraz płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce PZ) na rok 2008. Decyzją z dnia "[...]" Kierownik Biura Powiatowego ARiMR powołując się na art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust.1 i 21 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008r., Nr 170, poz. 1051 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku A.G. o przyznanie płatności na rok 2008, przyznał wnioskodawcy płatności z tytułu jednolitej płatności obszarowej (JPO) na rok 2008 w wysokości 6236,52 zł oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce PZ) na rok 2008. W uzasadnieniu organ wskazał, że jednolita płatność obszarowa została przyznana do całości zadeklarowanego żądania, tj. do powierzchni 18,38 ha. Odnośnie przyznania płatności zwierzęcych organ I instancji podał, że beneficjent zadeklarował do objęcia przedmiotową płatnością powierzchnię 18,38 ha. Jednakże na podstawie informacji zawartych w rejestrze zwierząt oznakowanych i w rejestrze koniowatych wyliczona liczba zwierząt w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe wyniosła 0,00 DJP. Organ I instancji, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ustalił, że wnioskodawca w roku 2008 po raz pierwszy złożył wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych i nie spełnia on warunków do przyznania płatności zwierzęcych na rok 2008 określonych w § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 roku w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 44, poz. 265). Zgodnie z treścią aktu notarialnego rep. "[...]", wnioskodawca w dniu 31 marca 2008 roku przejął w drodze darowizny od swoich rodziców gospodarstwo rolne. Przejęcie gospodarstwa miało miejsce po okresie referencyjnym określonym w ww. przepisach. Z posiadanych przez Biuro Powiatowe ARiMR w B. dokumentów wynika, że producent rolny posiada zwierzęta zarejestrowane w systemie IRZ dopiero od dnia 7 kwietnia 2008r., tj. po okresie referencyjnym liczonym od dnia 15 września 2007 roku do dnia 14 marca 2008 roku. Od powyższej decyzji wnioskodawca złożył odwołanie, w którym podniósł, że nie zgadza się z odmową przyznania mu płatności zwierzęcych na rok 2008. Wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych po raz pierwszy złożył w dniu 7 kwietnia 2008r. Nie mógł ww. dokumentu złożyć wcześniej, gdyż właścicielem przedmiotowego gospodarstwa rolnego stał się dopiero w dniu 31 marca 2008 roku (przejęcie gospodarstwa rolnego od rodziców), a bydło zostało przekazane w dniu 7 kwietnia 2008r. Przez cały czas pomagał rodzicom w gospodarstwie, a płatności, jego zdaniem, przyznawane są dla gospodarstwo rolnego, dlatego należą mu się płatności zwierzęce na rok 2008. Dodatkowo wnioskodawca podał, że wniosek o przyznanie renty strukturalnej rodzice złożyli w dniu 31 lipca 2007 roku, zaś postanowienie o spełnieniu warunków do przyznania renty strukturalnej zostało doręczone dopiero w dniu 13 grudnia 2007 roku, a zatem zostało ono wydane z trzymiesięcznym opóźnieniem. Ponadto, na tak późne zarejestrowanie zwierząt miały wpływ kolejki u notariusza. Wnioskodawca zaznaczył, że gdyby postanowienie o spełnieniu warunków do przyznania renty strukturalnej było wydane w ciągu czterdziestu dni od dnia złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej, to rodzice przekazaliby mu gospodarstwo do dnia 14 marca 2008 roku. Wnioskodawca podniósł także, że pracownicy "[...]" Biura Powiatowego ARiMR w dniu 7 kwietnia 2008 roku (tj. w dniu złożenia przez stronę wniosku o przyznanie płatności na rok 2008) nie poinformowali go, że nie otrzyma płatności zwierzęcych. Gdyby o powyższym wiedział, to przedmiotowy wniosek złożyliby rodzice przed przekazaniem gospodarstwa rolnego. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że warunki do przyznania płatności zwierzęcych zostały określone w § 6 ust. 1 oraz ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 roku w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 44, poz. 265). Zgodnie z ww. przepisem prawa w przypadku gdy rolnik nie występował uprzednio z wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004r., Nr 6, poz. 40 ze zm.) oraz art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatność zwierzęca przysługuje mu, jeżeli w okresie od dnia 15 września roku poprzedzającego rok złożenia wniosku o przyznanie płatności zwierzęcej do dnia 14 marca roku złożenia tego wniosku był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych. o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, przez tego rolnika lub jego małżonka, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie. Organ II instancji wskazał, że skarżący pierwszy wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych złożył w roku 2008. Mając na uwadze powyższe oraz treść ww. przepisu prawa stwierdził, że okresem referencyjnym dla skarżącego był okres od dnia 15 września 2007r. do dnia 14 marca 2008r. Jednym z warunków, jaki musiał spełnić skarżący celem otrzymania płatności zwierzęcych na rok 2008, było posiadane w okresie referencyjnym (tj. od dnia 15 września 2007 roku do dnia 14 marca 2008 roku) bydła, lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były przez beneficjenta wpisane lub zostały zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych. Z posiadanych przez organy ARiMR dokumentów wynika, że skarżący po raz pierwszy zarejestrował zwierzęta w systemie IRZ (Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt) dopiero w dniu 7 kwietnia 2008r., tj. po ww. okresie referencyjnym. W wyniku powyższego producent rolny nie spełnił warunków do przyznania przedmiotowej płatności i organ I instancji słusznie odmówił mu ich przyznania na rok 2008. Organ nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, że płatności zwierzęce przyznawane są do gospodarstwa rolnego, które jest zarejestrowane. Warunki przyznania płatności zwierzęcych zostały określone w § 6 ust. 1 oraz ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 roku w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Powyższy przepis jednoznacznie wskazuje, że płatności zwierzęce przyznaje się producentowi rolnemu, który w okresie referencyjnym (tj. od dnia 15 września 2007 roku do dnia 14 marca 2008 roku) był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni wpisanych lub zgłoszonych przez siebie do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. W ww. przepisach nie ma zapisu dotyczącego przyznawania płatności zwierzęcych do zarejestrowanego gospodarstwa rolnego. Ponadto organ stwierdził, że bezspornym jest, iż wnioskodawca nie posiadał w okresie referencyjnym zwierząt wpisanych lub zgłoszonych przez siebie do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych. Natomiast samo prowadzenie gospodarstwa rolnego wraz z rodzicami przed i po jego przejęciu nie rodzi żadnych w tym zakresie skutków i nie wpływa na ocenę stanu faktycznego z punktu widzenia przesłanek określonych w § 6 ust. 1 oraz ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 roku w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Odnosząc się do zarzutu wskazującego, że gdyby postanowienie o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej matce skarżącego zostało wydane wcześniej, to skarżący przejąłby przedmiotowe gospodarstwo wcześniej (tj. do dnia 14 marca 2008 roku), organ wyjaśnił, że powyższe nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt sprawy dotyczących przyznania renty strukturalnej matce skarżącego, przedmiotowe postanowienie doręczone zostało w dniu 13 grudnia 2007 roku (zwrotne potwierdzenie odbioru) i od tego dnia skarżący mógł przejąć posiadane przez rodziców bydło i przerejestrować je na siebie. Wtedy posiadałby zarejestrowane zwierzęta w okresie referencyjnym (tj. od dnia 15 września 2007 roku do dnia 14 marca 2008 roku) i byłby uprawniony do otrzymania płatności zwierzęcej w 2008 roku. W związku z faktem dokonania powyższego dopiero w dniu 7 kwietnia 2008r., skarżący nie spełnił jednego z warunków do przyznania płatności zwierzęcej na rok 2008. Odnośnie zarzutu niepoinformowania skarżącego przy składaniu wniosku w biurze ARiMR, iż nie otrzyma on płatności zwierzęcej, organ stwierdził, że podczas przyjmowania wniosków pracownicy biur powiatowych ARiMR dokonują tylko i wyłącznie kontroli wizualnej wniosków, która polega na zweryfikowaniu, czy wszystkie obowiązkowe pola ww. dokumentu zostały wypełnione. Podczas rzeczonej kontroli nie są weryfikowane uprawnienia danego beneficjenta do otrzymania zadeklarowanej płatności. Powyższe ma miejsce dopiero na późniejszym etapie weryfikacji wniosku, tj. kontroli administracyjnej. Poza tym organ wyjaśnił, że w dniu 7 kwietnia 2008 roku (tj. w dniu złożenia wniosku) rodzice skarżącego także nie byli uprawnieni do otrzymania płatności zwierzęcych, gdyż nie byli już w posiadaniu przedmiotowych gruntów rolnych (w dniu 31 marca 2008 roku przekazali je umową darowizny skarżącemu). Na powyższą decyzję A.G. wniósł skargę domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że pracownicy Biura ARiMR w B. nie udzielili mu informacji dotyczących sposobu dokonania przemieszczenia posiadanych zwierząt i w związku z tym doszło do niekorzystnego rozporządzenia mieniem i straty w wysokości 6976,13 zł. Przy składaniu wniosku o przyznanie płatności nie został poinformowany, że nie otrzyma płatności zwierzęcej. Skarżący stwierdził również, że wniosek o przyznanie renty strukturalnej rodzice złożyli w dniu 31 lipca 2007 roku, zaś postanowienie o spełnieniu warunków do przyznania renty strukturalnej zostało doręczone dopiero w dniu 13 grudnia 2007 roku. Zdaniem skarżącego, gdyby został dotrzymany termin wydania przedmiotowego postanowienia, to rodzice musieliby przekazać swoje gospodarstwo najpóźniej do dnia 10 marca 2008r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa potrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że dokonując kontroli zaskarżonej decyzji co do zgodności z prawem Sąd bada jej prawidłowość zarówno pod względem zastosowania przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego. Zgodność z prawem oznacza przy tym zarówno zgodność z prawem krajowym jak i prawem wspólnotowym, w szczególności w sytuacji, gdy akty prawa krajowego wprost oparte są, bądź wynikają z przepisów prawa wspólnotowego które, co do zasady mają bezpośrednie zastosowanie do praw i obowiązków obywateli Wspólnoty. Należy podkreślić, że Sąd nie rozstrzyga bezpośrednio o wysokości świadczenia wynikającego z określonego uprawnienia, zatem nie może się wypowiadać w kwestii wysokości uzupełniającej płatności zwierzęcej. Zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności bezpośredniej i uzupełniającej (oraz innych płatności) reguluje ustawa z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. z 2008r., Dz.U. nr 170, poz. 1051 ze zm.). W art. 1 ustawa ta powołuje się na akty prawne Unii Europejskiej: – rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników ... (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, ze zm.), – rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidziane w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ... (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, ze zm.), – rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. UE L 345 z 20.11.2004, str. 1, ze zm.), stanowiąc dalej, że regulacje krajowe dotyczą kwestii nieokreślonych w przepisach Unii Europejskiej lub przewidzianych w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie. Szczegółowe warunki i tryb przyznawania płatności bezpośredniej oraz płatności uzupełniającej zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 44, poz. 265) – zwane dalej "rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008r.", wydanym na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 2 lit a oraz art. 24c ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Przedmiotowe rozporządzenie przewiduje w § 6 i § 7 możliwość otrzymania płatności zwierzęcej przez rolnika niezależnie od warunków wymienionych w § 5 ust. 1, tj.: - posiadania przez rolnika w okresie od dnia 1 kwietnia 2005r. do dnia 31 marca 2006r. bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarczych oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, przez tego rolnika lub jego małżonka, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie; - na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, złożonego w 2006r. rolnikowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych. W przedmiotowej sprawie skarżący w dniu 31 marca 2008r. przejął gospodarstwo po rodzicach, a bydło zostało mu przekazane w dniu 7 kwietnia 2008r. Okoliczności te są istotne w świetle § 6 bądź § 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008r., gdyż powyższe przepisy umożliwiają otrzymanie płatności zwierzęcej niezależnie od kwestii posiadania zwierząt w okresie referencyjnym wymienionym w § 5 ww. rozporządzenia, związane są one bowiem z nabyciem całości gospodarstwa rolnego przez rolnika oraz wprowadzają sposób wyliczenia tej płatności. Z uregulowań zawartych we wspólnotowych aktach prawnych stanowiących realizację wspólnej polityki rolnej wynika, że wsparcie finansowe rolników i wszelkie dopłaty do produkcji rolnej z założenia mają charakter przedmiotowy. Odnoszą się przede wszystkim do gospodarstwa rolnego i produkcji rolnej. Stąd uprawnienia do dopłat idą w ślad za gospodarstwem. Obowiązujące w tym zakresie przepisy – vide art. 74 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 oraz odpowiadające mu art. 21 i 22 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego expresis verbis regulują sytuacje, w których do przekazania gospodarstwa rolnego dochodzi po złożeniu wniosku o przyznanie płatności. W przypadku gdy przekazywane jest całe gospodarstwo przez jednego rolnika na rzecz drugiego po złożeniu wniosku pomocowego i przed spełnieniem wszystkich warunków przyznawania pomocy, przekazującemu nie przyznaje się żadnej pomocy w odniesieniu do przekazywanego gospodarstwa. W przypadku gdy wniosek o pomoc zostanie złożony po wykonaniu czynności niezbędnych dla przyznania pomocy, a gospodarstwo przekazywane jest w całości przez jednego rolnika na rzecz drugiego po rozpoczęciu tych czynności, lecz przed spełnieniem wszystkich warunków przyznawania pomocy, pomoc może zostać przyznana przejmującemu, pod warunkiem że warunki ust. 3 lit. a) i b) zostały spełnione. W takim przypadku stosuje się ust. 4 lit b). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego po okresie referencyjnym wskazanym w § 5 ust. 1 pkt 1 Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r., uprawnienia następcy do otrzymania płatności zwierzęcej w 2008r. oceniane być powinny na podstawie ilości, rodzaju i wieku zwierząt wpisanych do rejestru, przynależnych przekazanemu gospodarstwu. Organy obu instancji dokonując błędnej interpretacji przepisów rozporządzenia nie poczyniły żadnych ustaleń w powyższym zakresie. Sąd pierwszej instancji, w przypadku uwzględnienia skargi na ostateczną decyzję, jest uprawniony wydać orzeczenia przewidziane w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) nie tylko w stosunku do zaskarżonej decyzji, lecz również powinien objąć zakresem orzekania decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji, jeżeli jest ona obarczona wadami przewidzianymi w tym przepisie (II FSK 603/06 wyrok NSA W-wa 2007.04.19 LEX nr 354653). Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Organy są obowiązane rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, w tym również co do konieczności prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny może być stanowić podstawą subsumcji prawa materialnego. Mając na uwadze wyżej przedstawione okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.a, c p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji. O kosztach postępowania sadowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 i 209 p.p.s.a. ( pkt II wyroku).