IV SA/Gl 20/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2009 r. sprawy ze skargi E. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżone postanowienie. Decyzją Prezydenta Miasta B. Nr [...] z dnia [...] roku orzeczono o odmowie przyznania E. P. prawa do zasiłku rodzinnego. E. P. pismem z dnia [...] roku wniosła odwołanie od tej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] roku Nr [...] wydanym m.in na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity z 2000 roku Dz.U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez E. P. od decyzji Prezydenta Miasta B. Nr [...] z dnia [...] roku. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w pouczeniu prawnym o przysługującym stronie środku odwoławczym od decyzji organu pierwszej instancji podano, iż odwołanie od zaskarżonej decyzji przysługuje do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Odpis kserograficzny w/w decyzji został odebrany przez stronę w dniu [...]roku (potwierdzenie na kopii decyzji), a następnie E. P. pismem z dnia [...]roku wniosła odwołanie od tej decyzji. Kolegium na podstawie przedłożonych akt sprawy oraz po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego stwierdziło, że przedmiotową decyzja została doręczona stronie w dniu [...] roku, co stwierdzono na podstawie zwrotnego potwierdzenia odbioru. Organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja została skierowana do strony przesyłką poleconą z MOPR w B. i była dwukrotnie awizowana w dniach: [...] roku oraz [...]roku. W dniu [...] roku została zwrócona do nadawcy z adnotacją w uwagach "nie podjęto w terminie". Tym samym – zdaniem organu - zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie zostało dokonane z upływem 14 dnia od daty pierwszego awizowania przesyłki. Jednocześnie Kolegium podkreśliło, iż przyznało moc dowodową oświadczeniu zawartemu w piśmie Zastępcy Dyrektora MOPR w B. nr [...] z dnia [...]roku, z którego między innymi wynika, iż doręczający przesyłki listowne zostali przeszkoleni z zakresu doręczania przesyłek listowych zgodnie z przepisami kpa. Zauważono, iż podjęto działania mające na celu odebranie oświadczenia o sposobie doręczenia przesyłki przez gońca, które okazały się nieskuteczne. Jednakże z uwagi na powyższe oświadczenie z dnia [...] roku Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż jest ono wystarczające w zakresie zbadania prawidłowości doręczenia zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy podkreślił, że termin do złożenia odwołania jest terminem zawitym. Czynność dokonana po upływie terminu jest z mocy prawa bezskuteczna - i to bez względu na przyczyny spóźnienia. Z istoty tego terminu wynika, iż nigdy nie może on być przedłużany. Zakaz ten dotyczy zarówno stron, jak i organów prowadzących postępowanie administracyjne. Organ nadmienił, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia z dnia [...] roku zawierała prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie złożenia odwołania. Pomimo tego odwołanie zostało sporządzone i wniesione po terminie, a strona nie złożyła jednocześnie wniosku o przywrócenie terminu, jak również nie podała istotnych przyczyn uchybienia terminu, a co za tym idzie - w tym stanie faktycznym - przy jednoznacznej treści art. 134 k.p.a. - organ odwoławczy był zobowiązany do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca E. P. domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia. Podnosiła, że nie otrzymała od gońca awiza zawiadamiającego ją o niemożności doręczenia decyzji z dnia [...]r.. Skarżąca wskazywała, że wielokrotnie bywała w organie I instancji w sprawie świadczeń rodzinnych. Nadto wniosła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, przytaczając na uzasadnienie argumentację przytoczoną w motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotowa skarga musiała odnieść skutek, bowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo. Organ odwoławczy odnosząc się do kwestii ustalenia dnia, w którym została doręczona stronie skarżącej decyzja organu pierwszej uznał, że spełnione zostały warunki doręczenia zastępczego wymienione w art. 44 k.p.a. W ocenie Sądu - w składzie tu orzekającym – zebrany w sprawie materiał dowodowy wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, nie może prowadzić do uprawnionego wniosku, że decyzja organu pierwszej instancji została skutecznie doręczona skarżącej - w trybie art. 44 k.p.a. - w dacie [...]r.. Podkreślić należy, iż ze względu na ustanowienie w art. 44 k.p.a. tzw. fikcji prawnej doręczenia, wymienione w nim warunki muszą być spełnione w sposób nie nasuwający żadnych wątpliwości z uwagi na fakt, że stanowi ona wyjątek od zasady bezpośredniego doręczania pism adresatowi. Przepis ten m.in. wymaga, by o złożeniu pisma w urzędzie miasta pozostawić zawiadomienie w skrzynce pocztowej lub na drzwiach adresata. W rozpatrywanej sprawie sprawie, w związku z brakiem skutecznego doręczenia przez gońca przesyłki w dniu [...]r., goniec ten ponownie podjął próbę doręczenia przesyłki w dniu [...]r. (ponowne awizo). Stwierdzić należy, że na znajdującej się w aktach kserokopii awiza zatytułowanego "Potwierdzenie odbioru przesyłki poleconej z MOPR w B." brak jest jakiejkolwiek informacji doręczyciela, czy i w jaki sposób powiadomił adresata o przesyłce. W orzecznictwie sądowoadministarcyjnym ugruntowany jest pogląd, że dla uznania, iż doszło do doręczenia pisma w trybie określonym w art. 44 k.p.a., nie jest wystarczające stwierdzenie faktu dwukrotnego awizowania przesyłki. Słowo "awizo", wprawdzie oznacza zawiadomienie odbiorcy, jednakże nie można z niego jednak wywieść sposobu zawiadomienia takiego, aby mieścił się on w wymogach art. 44 k.p.a., zatem koniecznym jest zaznaczenie przez doręczyciela, czy i w jaki sposób adresat został zawiadomiony o nadejściu przesyłki, gdzie i w jakim terminie może ją odebrać. Innymi słowy - skuteczność przedmiotowego doręczenia dokonanego w trybie art. 44 k.p.a. zależała zatem od łącznego spełnienia wszystkich przesłanek w tym przepisie określonych: - niemożności doręczenia pisma adresatowi, jego dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy, - pozostawienia przesyłki dla adresata w urzędzie miejskim, - umieszczenia zawiadomienia o dacie i miejscu pozostawienia przesyłki w skrzynce na korespondencję lub w innych miejscach wskazanych w art. 44 § 2 k.p.a., - upływu czternastodniowego terminu przechowywania pisma w urzędzie miasta. Wszystkie wyżej naprowadzone okoliczności muszą być ustalone w sposób niebudzący wątpliwości i wynikać z materiału dowodowego sprawy, przede wszystkim z tzw. zwrotnego poświadczenia odbioru dołączonego do doręczanej przesyłki, bowiem to na nim powinna znajdować się adnotacja doręczyciela o dopełnieniu wszystkich wskazanych przez powołany przepis warunków pozwalających na stwierdzenie skuteczności doręczenia zastępczego. Przy tym warunki te muszą być spełnione w sposób nie nasuwający zastrzeżeń, albowiem realizacja zasady szybkości postępowania nie może nastąpić z uszczerbkiem dla zasady zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Uwzględniając powyższe, a w szczególności treść wspomnianej już wyżej kserokopii awiza - należy stwierdzić, że organ odwoławczy nie mógł uznać, że decyzja z dnia [...]r. została skutecznie doręczona skarżącej w trybie, o którym mowa w art. 44 k.p.a. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest to, iż skoro nie nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji organu pierwszej instancji - trybie art. 44 k.p.a. - to nie można było stwierdzić, że doszło do upływu terminu do wniesienia odwołania. Przeto też należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem powołanego wyżej przepisu kodeksu postępowania administracyjnego i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.