I OZ 778/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 lipca 2009 r., sygn. akt II SAB/Gl 10/09 oddalające wniosek S. L. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. L. na bezczynność Prezydenta Miasta Bielska-Białej w przedmiocie przywrócenia prawa własności nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 6 lipca 2009 r., sygn. akt II SAB/Gl 10/09 oddalił wniosek S. L. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na bezczynność Prezydenta Miasta Bielska-Białej w przedmiocie przywrócenia prawa własności nieruchomości. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że dnia 19 kwietnia 2009 r. S. L. złożyła na formularzu urzędowym PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z formularza wynika, że skarżąca utrzymuje się z emerytury uzyskiwanej w kwocie [...] zł zamieszkując w domu o pow. [...] m2, w którym dysponuje lokalem o pow. [...] m2 . Skarżąca zamieszkuje wraz z trójką dzieci, z których jedno kontynuuje naukę, zaś pozostałe uzyskują dochody z pracy. Dodatkowo skarżąca wskazała, iż uzyskuje wsparcie finansowe ze strony dzieci, nie precyzując rozmiarów tego wsparcia. W skład jej majątku wchodzi również nieruchomość o pow. 1,40 arów. Z uwagi na fakt, iż powyższe informacje okazały się niewystarczające dla obiektywnej oceny stanu majątkowego skarżącej referendarz wezwał ją o udokumentowania wysokości dochodu uzyskiwanego przez syna i córkę oraz przez ich małżonków, wskazanie aktualnego sposobu zagospodarowania nieruchomości rolnej wymienionej w rubryce 7 formularza oraz przedłożenie zaświadczenia o wysokości dopłat za środków wspólnotowych do wspomnianej nieruchomości lub o braku takich dopłat. W terminie wyznaczonym skarżąca uchyliła się od nadesłania żądanych dokumentów oraz udzielenia odpowiedzi na powyższe pytania. Wskazała jedynie, że nieruchomość jest uprawiana. Postanowieniem z dnia 21 maja 2009 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy wskazując w motywach tego rozstrzygnięcia, że skarżąca uchylając się od odpowiedzi na powyższe pytania uniemożliwiła wszechstronną i obiektywną ocenę swojej sytuacji materialnej. W sprzeciwie od powyższego rozstrzygnięcia skarżąca wskazała na okoliczności podnoszone we wcześniejszych pismach, jak i w skardze, a dotyczące kwestii bezczynności Prezydenta Miasta Bielska-Białej, zaś co do zaskarżonego postanowienia, podniosła iż nie zgadza się z jego uzasadnieniem w całości, gdyż cyt: "nie ma zamiaru plątać się w wszelkich opłatach w U. M. w Gliwicach...". Skarżąca nie nadesłała także żądanych wcześniej dokumentów. Rozpoznając zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że wniosek ten nie zasługiwał na uwzględnienie. Ze wskazanych bowiem w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności nie sposób wywieść, że skarżąca rzeczywiście jest osobą zasługującą na całkowite przyznanie jej prawa pomocy. W szczególności nie sposób ustalić rzeczywistych, miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez dzieci skarżącej oraz jaki jest rozmiar udzielanego przez nie skarżącej wsparcia finansowego. Trudno tym samym przyjąć, że jej rzeczywista sytuacja materialna wyczerpuje wskazane w art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "P.p.s.a.", przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Jak wskazał Sąd, inicjatywa dowodowa spoczywa na stronie zmierzającej do osiągnięcia określonych skutków procesowych. Skoro skarżąca nie wywiązuje się z nałożonego na nią obowiązku udowodnienia określonych okoliczności, to tym samym musi się liczyć z negatywnymi konsekwencjami takiej postawy. W zażaleniu na powyższe postanowienie S. L. wniosła o jego zmianę wskazując, że nie jest dla niej zrozumiałe dlaczego ma wykazywać sytuację materialną dzieci, które mają swoje rodziny, związki. Nieprawdą jest, że nie nadesłała żądanych dokumentów, widocznie zostały one usunięte z akt sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak stanowi art. 244 § 1 i 2 P.p.s.a., prawo pomocy polega na tym, że strona zostaje zwolniona przez sąd od kosztów sądowych oraz uzyskuje uprawnienie do uzyskania pomocy prawnej przez wyznaczonego adwokata lub radcę prawnego bez ponoszenia kosztów ich wynagrodzenia oraz wydatków. Przyznanie prawa pomocy wchodzi w rachubę, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (zakres całkowity) lub pełnych kosztów postępowania (zakres częściowy) bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.). Z przytoczonych przepisów wynika, iż osobę ubiegającą się o prawo pomocy obciąża obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie jej tego prawa w zakresie całkowitym lub częściowym. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). W świetle powołanych przepisów oraz mając na uwadze, że oświadczenie o dochodach skarżącej zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy było niewystarczające i budziło wątpliwości, Sąd pierwszej instancji prawidłowo wezwał skarżącą w trybie art. 255 P.p.s.a. o nadesłanie dokumentów potwierdzających jej sytuację materialną. O ile żądanie przez WSA w Gliwicach udokumentowania przez skarżącą dochodów uzyskiwanych przez dorosłe i samodzielnie utrzymujące się dzieci nie było uzasadnione, to stwierdzić należy, że wobec treści wpisanej w poz. 7.1 formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, zasadnym było zwrócenie się przez ten Sąd o wyjaśnienie dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego. Skoro skarżąca mimo prawidłowego doręczenia wezwania Sądu nie wywiązała się z tego obowiązku; nie wykazała bowiem aktualnego sposobu zagospodarowania nieruchomości rolnej oraz nie przedłożyła zaświadczenia o ewentualnym otrzymywaniu dopłat ze środków wspólnotowych do tej nieruchomości oraz ich wysokości, bądź o braku takich dopłat, to należało uznać, iż brak jest możliwości stwierdzenia, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z powyższych przyczyn zażalenie należało uznać za nieuzasadnione. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.