II FZ 76/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia del. WSA Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 listopada 2009 r. sygn. akt I SA/Lu 93/09 w zakresie odmowy przyznania doradcy podatkowemu wynagrodzenia za pomoc prawną udzielona z urzędu w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 12 grudnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Lu 93/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, odmówił przyznania doradcy podatkowemu M. L. wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 12 grudnia 2008 r., Nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. Pismem z 15 października 2009 r. pełnomocnik skarżącej - doradca podatkowy M. L. wniosła o przyznanie na jej rzecz wynagrodzenia za pomoc prawną udzielona z urzędu. Do pisma załączyła oświadczenie podatkowe zawierające jej dane personalne. Postanowieniem z dnia 15 października 2009 r. referendarz sądowy odmówił przyznania doradcy podatkowemu wynagrodzenia za pomoc prawna udzieloną z urzędu wskazując, że wniosek nie zawiera oświadczenia, o którym mowa w par. 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 212, poz. 2075 dalej: rozporządzenie), zgodnie, z którym wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Z treści powołanego przepisu wynika, że aby Skarb Państwa mógł wypłacić wynagrodzenie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi konieczne jest złożenie oświadczenia o wskazanej treści, gdyż pozwala to w istocie określić zakres, w jakim wynagrodzenie musi zostać pokryte przez Skarb Państwa. Od powyższego postanowienia pełnomocnik skarżącej wniósł sprzeciw, twierdząc, że stosownie oświadczenie zostało złożone przed Sądem w dniu ogłoszenia wyroku ustnie. Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu, stwierdził że brak stosownego oświadczenia stanowi materialnoprawną przesłankę wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną świadczona z urzędu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył pełnomocnik skarżącej wnosząc o jego uchylenie w całości i przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. W uzasadnieniu pełnomocnik podkreślił, że istotnie nie złożył przed zamknięciem rozprawy wniosku o przyznanie wynagrodzenia oraz oświadczenia, że pomoc prawna nie została opłacona przez skarżącą. Przyczyną tego uchybienia był brak przez Sąd o potrzebie złożenia stosownego wniosku wraz z oświadczeniem. Pełnomocnik skarżącej zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. dalej: P.p.s.a) , zgodnie z którym w ocenie wnoszącego zażalenie Sąd powinien pouczyć doradcę podatkowego o potrzebie złożenia wniosku o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu wraz z oświadczeniem określonym w par. 3 ust. 2 rozporządzenia oraz o skutkach nie złożenia wniosku wraz z oświadczeniem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 250 P.p.s.a. wyznaczony doradca podatkowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności doradców podatkowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zgodnie zaś z § 3 ust. 2 rozporządzenia regulującego powyższe zasady wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Z treści tych przepisów wynika, że aby Skarb Państwa mógł wypłacić wynagrodzenie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi konieczne jest złożenie oświadczenia, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, co pozwala w istocie określić wysokość tego wynagrodzenia. Zarzut wnoszącej zażalenie naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 6 P.p.s.a. zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 6 P.p.s.a, sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. "Potrzebną wskazówką ", w rozumieniu tego przepisu, jest taka wskazówka, bez której strona byłaby pozbawiona wpływu na toczące się postępowanie i nie mogła realizować swoich uprawnień. Do takich wskazówek należy w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego informacja o możliwości wystąpienia do sądu z wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu oraz o warunkach przyznania tego wynagrodzenia. Z akt sprawy – protokołu z rozprawy, która odbyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie w dniu 25 września 2009 r., sygn. akt I Sa/Lu 93/09 nie wynika, aby Sąd pouczył stronę działającą bez adwokata lub radcy prawnego o prawie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie kosztów postępowania. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 w zw. z art. 197 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.