II FZ 370/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : Jerzy Rypina po rozpoznaniu w dniu 28 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 lipca 2009 r. sygn. akt I SA/Wr 629/09 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 13 lutego 2009 r. nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 lipca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu sygn. akt I SA/Wr 629/09 odmówił M. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 13 lutego 2009 r. w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego. Wpis sądowy w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego bez uszczerbku dla swojego utrzymania. Wskazał, że poza mieszkaniem o powierzchni 35 m2, stanowiącym współwłasność z konkubiną A. L. nie posiada innych nieruchomości, jak również majątku ruchomego, oszczędności pieniężnych, lokat bankowych czy też papierów wartościowych. W dalszej części uzasadnienia wniosku skarżący wskazał, że uzyskuje najniższe miesięczne wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w biurze rachunkowym w wymiarze - etatu, zaś prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosi stratę. Wnioskodawca wskazał ponadto, że jego stałe miesięczne wydatki wynoszą około 1.300 - 1.400 zł, w tym: połowa należnych kosztów utrzymania mieszkania i spłaty zobowiązań kredytowych - około 600 -700 zł; wyżywienie, ubranie oraz środki czystości - około 400 - 500 zł; pozostałe w tym lekarstwa, opłata za telefon, spłata kredytu, rozrywka - około 300 - 400 zł. Z uwagi na fakt, że miesięczne wydatki skarżącego przekraczają jego dochody zmuszony jest on zapożyczać się zarówno w banku, jak i u konkubiny, rodziny oraz znajomych. Skarżący podniósł ponadto, że stan jego zdrowia utrudnia mu funkcjonowanie i podjęcie normalnej pracy. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 maja 2009 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy oprócz powielenia treści wniosku złożonego na formularzu podniósł, iż złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jeszcze kilkanaście innych skarg na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej. Rozpoznając wniosek skarżącego Sąd pierwszej instancji wywiódł, że z analizy akt sprawy wynika, że wnioskodawca posiada stałe źródło dochodów, z którego otrzymuje miesięczne wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w wymiarze - etatu w kwocie 1.276,00 zł brutto (908,96 zł netto). Ponadto skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której w 2008 r. uzyskał dochód w wysokości 1.385,91 zł. Wprawdzie przedmiotowa działalność w pierwszych miesiącach 2009 r. (styczeń - kwiecień) przyniosła stratę, to jednak zdaniem Sądu, niezaprzestanie jej prowadzenia przez skarżącego uzasadnia przypuszczenie, że nierentowność prowadzonej działalności ma charakter przejściowy. Ponadto Sąd zauważył, iż w świetle przedstawionego zestawienia należnego podatku dochodowego za kwiecień 2009 r. skarżący we wskazanym miesiącu osiągnął dochód w wysokości 279,12 zł, co nie wyklucza poprawy jego sytuacji finansowej w następnych miesiącach. Analiza wydatków skarżącego, przy uwzględnieniu partycypacji w kosztach utrzymania przez konkubinę skarżącego, zdaniem Sądu, uzasadnia stanowisko, iż realne jest ograniczenie ponoszonych wydatków celem zgromadzenia środków na pokrycie opłat sądowych. Czas jakim dysponował M. K. na zgromadzenie odpowiednich środków na pokrycie opłat sadowych, z uwagi na złożenie skargi w dniu 26 marca 2009 r., był zdaniem Sądu wystarczający na poczynienie stosownych oszczędności na poczet spodziewanych wezwań do uiszczenia opłat sądowych. W zakresie podnoszonej we wniosku kwestii wydatków na spłaty zaciągniętych kredytów (kredyt mieszkaniowy oraz kredyt na aparat) Sąd wskazał, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym, zobowiązania te nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z postanowieniem art. 246 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba taka wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (§ 2 cytowanego artykułu). Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 p.p.s.a., spoczywa na stronie składającej wniosek. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, czego w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie uczynił. Co prawda Sąd pierwszej instancji dogłębnie zbadał zarówno sytuację materialną jak i rodzinną skarżącego i wywiódł, iż kwota wpisu w wysokości 100 zł nie wpłynie na pogorszenie jego sytuacji materialnej, jednak nie odniósł się do przekazanych przez skarżącego informacji o złożeniu przez niego jeszcze kilkunastu innych skarg na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że fakt wniesienia więcej niż jednej skargi w konsekwencji spowoduje, że wpis sądowy (przy założeniu, że będzie to kwota najniższego wpisu) będzie zwielokrotnieniem kwoty 100 zł. Tutejszy Sąd stoi na stanowisku, że koniecznym jest zbadanie przez Sąd pierwszej instancji czy suma wpisów sądowych, jakie będzie musiał uiścić skarżący w celu dochodzenia swych praw przed sądem, nie spowoduje powstania uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy rozpoznawaniu ponownie niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji winien zbadać powyższą kwestię. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.