I SA/Wr 81/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Katarzyna Wilczek, po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi Wspólnota Mieszkaniowa w B. przy ul. [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku - zgłoszenia aktualizacyjnego NIP-2 I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. nr [...] II. orzeka, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 100,00 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. *Uchylono postanowienie I i II instancji, *Stwierdzono, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości, Zasądzono zwrot kosztów postępowania W dniu [...] r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. zostało złożone zgłoszenie aktualizacyjne NIP-2 dotyczące Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w B. Zgłoszenie podpisane zostało przez zarządcę – A. M. zarząd nieruchomością wspólną Wspólnoty powierzono umową z dnia [...] r. Wraz ze złożonym zgłoszeniem przedłożona została umowa o powierzeniu zarządu, nie zostało natomiast przedłożone pełnomocnictwo do reprezentowania Wspólnoty w postępowaniu podatkowym. W dniu [...] r. organ I instancji wystosował wezwanie nr [...] do usunięcia braków w zgłoszeniu identyfikacyjnym NIP-2 przez złożenie w terminie siedmiu dni od daty otrzymania wezwania pełnomocnictwa do dokonywania i podpisywania zgłoszeń aktualizacyjnych NIP. Wskazane wezwanie zostało doręczone stronie w dniu [...] r. W tym samym dniu do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. wpłynęło pismo, w którym zarządca Wspólnoty oświadczył, że nie może dostarczyć wymaganego pełnomocnictwa, gdyż nie występuje jako pełnomocnik Wspólnoty, lecz jako zarządca działający w oparciu o treść art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali oraz na podstawie zawartej umowy. Organ I instancji uznał, że braki w zgłoszeniu aktualizacyjnym NIP-2 nie zostały usunięte w terminie, wobec czego w dniu [...] r. wydał postanowienie nr [...] o pozostawieniu przedmiotowego zgłoszenia bez rozpatrzenia. W dniu [...] r. strona wniosła zażalenie na wskazane postanowienie organu I instancji. W zażaleniu zarządca Wspólnoty podniósł, że organ I instancji naruszył zasady praworządności poprzez wydanie postanowienia na podstawie błędnej interpretacji przepisów prawa materialnego. W ocenie zarządcy Naczelnik Urzędu Skarbowego bezpodstawnie żądał przedłożenia pełnomocnictwa do podpisywania zgłoszeń aktualizacyjnych NIP, gdyż składanie takich zgłoszeń nie jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu nieruchomością wspólną. Zarządca wskazał również, iż zarówno w umowie, jak i w ustawie o własności lokali wymienione są czynności przekraczające zwykły zarząd i żadna z nich nie przystaje do składania wniosku aktualizacyjnego w imieniu Wspólnoty. Nie podzielając argumentów podniesionych przez skarżącego, Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z [...] r., nr [...] , utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że gromadzenie informacji zawartych w zgłoszeniach identyfikacyjnych i aktualizacyjnych ma na celu zachowanie bezpieczeństwa obrotu prawnego w aspekcie prawa podatkowego, nie można więc zgodzić się z zarządcą, że złożenie zgłoszenia aktualizacyjnego nie jest czynnością na tyle ważną by uznać ją za przekraczającą zwykły zarząd. Dodatkowo Dyrektor Izby Skarbowej we W. wyjaśnił, że katalog czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu zawarty w art. 22 ustawy o własności lokali nie jest katalogiem zamkniętym i choć w przepisie tym nie wskazuje się czynności w rozpatrywanym zakresie to nie jest jednoznaczne czy czynność ta się tu nie mieści. Organ odwoławczy zauważył ponadto, że żaden z zapisów umowy o zarząd nieruchomością wspólną Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w B. nie upoważnia zarządcy do występowania przed organami podatkowymi. Wobec powyższego Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że zarządca składając podpis na zgłoszeniu aktualizacyjnym działał w imieniu Wspólnoty bez odpowiedniego umocowania. W ocenie organu odwoławczego potwierdzeniem tego stanu faktycznego była okoliczność, że w odpowiedzi na wezwanie organu I instancji zarządca nie uzupełnił braków formalnych zgłoszenia NIP-2 i nie przedłożył odpowiedniego pełnomocnictwa, a nadto stwierdził w piśmie z dnia [...] r. że nie jest pełnomocnikiem tylko zarządcą, co nie jest jednoznaczne z umocowaniem do reprezentowania Wspólnoty w tym postępowaniu. Na powyższe postanowienie strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, domagając się uchylenia obu postanowień organów podatkowych oraz nakazanie Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w B. aktualizacji NIP-2 dotyczącego Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w B. W uzasadnieniu zarządca Wspólnoty powtórzył zarzuty sformułowane w zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., a ponadto wyjaśnił, że chociaż w umowie o zarząd nie istnieje upoważnienie dla zarządcy do występowania przed organami podatkowymi, to jednak w § 3 zawartej umowy zarządca został upoważniony do składania oświadczeń woli za Wspólnotę Mieszkaniową w sprawach zwykłego zarządu. Dyrektor Izby Skarbowej we W. w odpowiedzi na wniesioną skargę wniósł o jej odrzucenie. W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia [...] r., a ponadto podniósł, że zarządca Wspólnoty – A. M. nie jest stroną postępowania przed organami podatkowymi, co uzasadnia wniosek o odrzucenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu podatkowym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i czy nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione. Konsekwencją takiego unormowania jest konstatacja, iż uchylenie postanowienia może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonego postanowienia nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy co wynika jednoznacznie z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdza, iż zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. narusza prawo poprzez przyjęcie, że dla składania i podpisywania zgłoszenia aktualizacyjnego NIP-2 przez zarządcę, któremu zarząd nieruchomością wspólną Wspólnoty Mieszkaniowej powierzono na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. Nr 85, poz. 388 ze zm.), wymagana jest uchwała Wspólnoty Mieszkaniowej o wyrażeniu zgody i udzieleniu pełnomocnictwa do reprezentowania Wspólnoty w postępowaniu podatkowym. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd nieruchomością wspólną osobie fizycznej albo prawnej. Jak podnosi się w doktrynie prawa "określenie "powierzenie zarządu osobie fizycznej lub prawnej" należy rozumieć w ten sposób, że jest to w istocie powierzenie administrowania nieruchomością wspólną, a w tym zakresie wykonywanie czynności tzw. zwykłego zarządu rzeczą wspólną" (por. G. Bieniek, Z. Marmaj "Własność lokali. Komentarz", Warszawa 2005, s. 126). Wobec powyższego, przyjąć należy, że zarządca nieruchomości wspólnej Wspólnoty Mieszkaniowej, któremu zarząd powierzono na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali, uprawniony jest do samodzielnego dokonywania czynności zwykłego zarządu. W przypadku czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu właściciele lokali muszą wyrazić zgodę w formie uchwały i udzielić zarządcy pełnomocnictwa do ich dokonania. Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie jest ustalenie, czy składanie i podpisywanie zgłoszenia aktualizacyjnego NIP-2 jest czynnością zwykłego zarządu nieruchomością wspólną, czy jest to czynność przekraczająca zakres zwykłego zarządu. Ani ustawa o własności lokali, ani Kodeks cywilny nie definiują pojęcia czynności zwykłego zarządu oraz czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu. Wprawdzie w art. 22 ust. 3 ustawy o własności lokali wskazany został katalog czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu, jednak katalog ten nie jest katalogiem zamkniętym, na co wskazuje sformułowanie "w szczególności". Wobec powyższego, w indywidualnej sprawie, która nie mieści się w zakresie wyliczenia zawartego we wskazanym przepisie, należy każdorazowo badać charakter dokonywanych czynności. W doktrynie prawa podnosi się, że czynności zwykłego zarządu nieruchomością wspólną to "załatwianie bieżących spraw związanych ze zwykłą eksploatacją rzeczy i utrzymaniem jej w stanie niepogorszonym w ramach jej aktualnego przeznaczenia. Wszystko co nie mieści się w tak zakreślonych granicach należy do spraw przekraczających zakres zwykłego zarządu" (por. A. Cisek [w:] "Kodeks cywilny. Komentarz" pod red. E. Gniewka, Warszawa 2004, s.515). Czynnościami zwykłego zarządu będą więc wszelkie faktyczne, prawne i procesowe czynności związane z utrzymaniem nieruchomości wspólnej i z jej administracją. Będą to zarówno wszelkie czynności związane z normalnym funkcjonowaniem budynku i jego eksploatacją, pobieraniem pożytków i dochodów, drobniejszymi remontami i konserwacją, szeroko rozumianą ochroną wspólnego prawa w postaci różnych czynności zachowawczych, jak i wytoczenie powództwa o eksmisję (z części wspólnej), o ochronę własności i posiadania, o zapłatę należnych opłat z tytułu kosztów zarządu, o odszkodowanie z tytułu ubezpieczenia budynku lub jego uszkodzenia itp. Czynnościami przekraczającymi zwykły zarząd nieruchomością wspólną będą natomiast czynności, które nie mieszczą się w zwykłym zarządzie, takie jak rozporządzanie nieruchomością wspólną, obciążanie nieruchomości wspólnej, modernizacja i większy remont, nadbudowa i przebudowa, podział nieruchomości i łączenie lokali, zmiana wielkości udziałów w nieruchomości wspólnej albo ustanowienie lub zmiana sposobu zarządu nieruchomością wspólną. W ocenie Sądu składanie i podpisywanie zgłoszenia aktualizacyjnego NIP-2 nie stanowi czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu. Dokonując oceny powyższej czynności należy mieć na uwadze przede wszystkim jej znaczenie dla nieruchomości wspólnej oraz interesów Wspólnoty Mieszkaniowej i właścicieli lokali. Co istotne, składanie zgłoszenia aktualizacyjnego nie kształtuje sytuacji faktycznej Wspólnoty Mieszkaniowej, a służy jedynie poinformowaniu organów o sytuacji już istniejącej. Oczywistym jest, że składanie zgłoszenia aktualizacyjnego nie wiąże się z rozporządzaniem nieruchomością wspólną, nie prowadzi do jej obciążenia, nie wiąże się z dodatkowymi nakładami obciążającymi Wspólnotę lub właścicieli lokali, nie ma wpływu na przeznaczenie i sposób korzystania z nieruchomości wspólnej. Co więcej, składanie zgłoszeń aktualizacyjnych jest czynnością podejmowaną w interesie Wspólnoty Mieszkaniowej, jako jednostki organizacyjnej zobowiązanej do aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym na podstawie art. 9 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t. jedn. Dz.U. z 2004 r., Nr 269, poz. 2681 ze zm.). Wobec tego, dokonanie zgłoszenia aktualizacyjnego uznać należy za czynność zwykłego zarządu, związaną z prowadzeniem bieżących spraw Wspólnoty Mieszkaniowej. W świetle powyższego, zarządca nieruchomości wspólnej Wspólnoty Mieszkaniowej, któremu zarząd powierzono na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali, uprawniony jest do samodzielnego składania i podpisywania zgłoszenia aktualizacyjnego NIP-2. Co za tym idzie, w ocenie Sądu organ I instancji niezasadnie wzywał zarządcę do przedłożenia pełnomocnictwa udzielonego przez Wspólnotę do reprezentowania jej w postępowaniu podatkowym, a następnie pozostawił zgłoszenie aktualizacyjne NIP-2 złożone i podpisane przez zarządcę nieruchomości wspólnej bez rozpatrzenia. Podsumowując rozważania stwierdzić należało, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa, bowiem chociaż organy obu instancji przeprowadziły postępowanie w granicach swoich kompetencji, a także z zastosowaniem wskazanych procedur postępowania podatkowego, to jednakże dokonały nieprawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego, a tym samym naruszyły zasadę praworządności i prawdy obiektywnej. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji zobowiązany jest przeprowadzić postępowanie z uwzględnieniem poglądu prawnego wyrażonego w niniejszym uzasadnieniu, a zwłaszcza w zakresie dokonanej przez Sąd wykładni prawa materialnego. Z tych też względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. W przedmiocie wykonania zaskarżonych postanowień oraz o zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono w oparciu o art. 152 i art. 200 p.p.s.a.