III SA/Gd 155/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędzia NSA Anna Orłowska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2009 r. sprawy ze skargi A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za zajęcie pasa drogowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Prezydent Miasta decyzją z dnia 2 września 2008 r. nr [...], działając na podstawie art. 40 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i 2, ust. 3, 5, 8-11, 13, 13a ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007r. Nr 19, poz. 115 z późn. zm.) udzielił przedsiębiorstwu [...] A. B. zezwolenia na zajęcie pasa drogowego ulicy [...] oraz na umieszczenie w nim określonych rur gazowych. Jednocześnie organ I instancji ustalił opłaty za umieszczenie powyższych urządzeń w pasie drogowym ww. ulicy, w wysokości: – za 2008r. (od dnia 01.09.2008r. do dnia 31.12.2008r.) 123 dni/366 dni x [0,125x88,00+0,20x12,00+0,25x12,00] m2 x 30 zł/m2 - za każdy rok umieszczenia urządzenia w pasie drogowym = 165,34 zł; – za lata następne: 1 rok x [0,125x88,00+0,20x12,00+0,25x12,00] m2 x 30 zł/m2 - za każdy rok umieszczenia urządzenia w pasie drogowym = 492.00 zł, za każdy kolejny kalendarzowy rok umieszczenia urządzenia w pasie drogowym. W odwołaniu od tej decyzji A. B. kwestionował ustalony w pkt 2 obowiązek wnoszenia opłat za umieszczenie rur gazowych w pasie drogowym ulicy [...] w G. Podnosił, że urządzenia te umieszczone były na terenie stanowiącym jego własność. Zaopatrywały one w gaz okoliczne budynki. Dotychczas nie korzystał z tych rurociągów i tak będzie również w przyszłości, gdyż w realizowanej inwestycji nie będzie żadnych urządzeń zasilanych gazem. Przełożenia rur do nowej lokalizacji dokonał na własny koszt, pomimo tego, że w przeszłości nie wydał pozwolenia na ich montaż na jego terenie. W jego ocenie opłatę za umieszczenie rur gazowych w pasie drogowym winien ponosić beneficjent tych urządzeń, tj. "A" S.A. Decyzją z dnia 5 stycznia 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2, art. 40 ust. 3 i art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podniósł, że zgodnie z art. 40 ust. 3 ustawy o drogach publicznych za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę. Skoro więc stroną postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia jest podmiot, który uzyskuje zezwolenie, to uzasadnione jest stanowisko, iż jedynie on jest zobowiązany do uiszczenia opłaty. Podnoszona przez skarżącego kwestia, że nie jest on właścicielem rur gazowych pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Opłatę ustala się bowiem podmiotowi uzyskującemu zezwolenie na umieszczenie urządzenia w pasie drogowym, nie różnicując przy tym kwestii własności urządzeń. Zdaniem organu ustawodawca przyjął, że podmiot wnoszący o zezwolenie na umieszczenie urządzenia w pasie drogowym będzie jednocześnie właścicielem urządzenia. Jednocześnie organ podzielił stanowisko skarżącego o braku racjonalności nałożenia opłaty na podmiot, który nie czerpie z tego żadnej korzyści. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. B. wskazał, że przepis art. 40 ust. 3 ustawy o drogach publicznych nie precyzuje od kogo pobiera się opłatę a w szczególności, czy musi to być podmiot wnioskujący, czy też beneficjent. Uznał za błędne stanowisko organu, że skoro "A" S.A. nie było stroną postępowania, to nie można było nałożyć na niego opłaty. Powołując regulację zawartą w ustawie z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne wskazał, że sieć gazowa jest własnością dostawcy gazu, do której to sieci gazowej należą: rury, armatura (uzbrojenie) i urządzenia wodne, znajdujące się poza budynkiem. Zatem zajęcia pasa drogowego nastąpiło przez sieć gazową stanowiącą własność "A" Spółki Akcyjnej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Organ dodał, że we wniosku o zezwolenie na umieszczenie w pasie drogowym urządzenia infrastruktury technicznej, jako właściciela urządzenia wnioskodawca wskazał siebie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2007 nr 19 poz. 115 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą stanowi, że zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej. Z art. 40 ust. 2 wynika natomiast, że zezwolenie to dotyczy zarówno prowadzenia robót w pasie drogowym jak i umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego; Art. 40 ust. 3 ustawy nakazuje pobranie opłaty za zajęcie pasa drogowego, przy czym kolejne ustępy art. 40 ustawy określają sposób ustalania tej opłaty w odniesieniu do poszczególnych form zajęcia pasa drogowego. Zatem według art. 40 ust. 4 ustawy opłatę za zajęcie pasa drogowego prowadzenia robót w pasie drogowym ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych zajętej powierzchni pasa drogowego, stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego i liczby dni zajmowania pasa drogowego. Natomiast zgodnie z art. 40 ust. 5 ustawy opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, umieszczenia w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia i stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego pobieranej za każdy rok umieszczenia urządzenia w pasie drogowym, przy czym za umieszczenie urządzenia w pasie drogowym przez okres krótszy niż rok opłata obliczana jest proporcjonalnie do liczby dni umieszczenia urządzenia w pasie drogowym lub na drogowym obiekcie inżynierskim. Opłatę za zajęcie pasa drogowego ustala w drodze decyzji administracyjnej, właściwy zarządca drogi przy udzielaniu zezwolenia na zajęcie pasa drogowego (art. 40 ust. 11 ustawy). W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek (z dnia 26 sierpnia 2008r. nr [...]) o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia tam instalacji gazowej. Wniosek ten dotyczy zarówno przeprowadzenia robót budowlanych w pasie drogowym (art. 40 ust. 2 pkt 1 ustawy) jak i samego umieszczenia urządzeń infrastruktury technicznej (art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy). Umieszczenie urządzeń infrastruktury technicznej w pasie drogowym jest ze swej istoty czynnością o skutkach trwałych, z czym koresponduje sposób wymierzenia opłaty za tę formę zajęcia pasa drogowego określony w ustawie. Zresztą w samym wniosku wskazano, że gazociąg umieszczony zostanie na okres do 31 grudnia 2012r. Wprawdzie we wniosku o zezwolenie na umieszczenie instalacji w pasie drogowym skarżący A. B. wskazał, że to on jest podmiotem, który ponosić będzie opłaty z tytułu umieszczenia instalacji w pasie drogowym (ich właścicielem) i w konsekwencji organ I instancji nałożył na niego obowiązek uiszczania opłat z tytułu umieszczenia rur gazowych w pasie drogowym, to jednak już z odwołania wynika, że nie zamierza on ponosić w przyszłości wymaganych opłat związanych z umieszczeniem rur gazowych w pasie drogowym, ponieważ instalacja ta nie będzie służyć jego inwestycji, zaś jej beneficjentem jest "A" S.A. Stwierdzić należy, że w każdym przypadku, gdy postępowanie administracyjne wszczęte zostaje wskutek wniosku o zezwolenie na umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej, rzeczą organu administracji jest wyjaśnienie, czy wniosek ten pochodzi od podmiotu będącego właścicielem lub zarządcą tych urządzeń. Tylko taki podmiot może być bowiem obciążony opłatą za pozostawanie urządzenia w pasie drogowym. Opłata ta jest zaś nierozerwalnie związana z samym zezwoleniem na umieszczenie urządzenia w pasie drogowym. Skoro tak, to w sytuacji, gdy z odwołania wynikały istotne wątpliwości co do tego, czy skarżący należy do kręgu podmiotów, które są uprawnione do złożenia wniosku o umieszczenie urządzeń sieci gazowej w pasie drogowym, uznać należało, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy decyzję organu I instancji naruszyło przepisy art. 138§1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 7 i 77 k.p.a. w sposób mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Dopiero bowiem jednoznaczne wyjaśnienie, kto jest właścicielem lub zarządcą instalacji, której dotyczy wniosek umożliwi rozstrzygnięcie sprawy wszczętej wskutek wniosku skarżącego. Jedynie złożenie stosownego wniosku przez uprawniony podmiot powoduje bowiem możliwość orzeczenia o zezwoleniu na zajęcie pasa drogowego przez umieszczenie w nim urządzeń infrastruktury technicznej i ustalenie związanej z tym opłaty. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji znajduje oparcie w przepisie art. 152 p.p.s.a.